Gaṅgamālajātakaṃ

aṅgārajātāti idaṃ satthā jetavane viharanto uposathakammaṃ ārabbha kathesi.

Ekadivasaṃ hi satthā uposathike āmantetvā upāsakā sādhurūpaṃ vo kataṃ uposathaṃ upavasantehi dānaṃ dātabbaṃ sīlaṃ rakkhitabbaṃ kodho na kātabbo mettā bhāvetabbā uposathavāso vasitabbo porāṇaka- paṇḍitā hi ekaṃ upaḍḍhuposathakammaṃ nissāya mahāyasaṃ labhiṃsūti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari

atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente tasmiṃ nagare suciparivāro seṭṭhī ahosi asītikoṭivibhavo dānādipuññābhirato. Tassa puttadāropi parijanopi antamaso tasmiṃ ghare vacchapālakāpi sabbe māsassa cha divase uposathaṃ upavasanti. Tadā bodhisatto ekasmiṃ daliddakule nibbattitvā bhatiṃ katvā jīvitaṃ kappento kicchena Jīvati. So bhatiṃ karissāmīti tassa gehaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ ṭhito kiṃ āgatosīti vutte tumhākaṃ ghare bhatiyā kammakaraṇatthanti āha. Seṭṭhī aññesaṃ bhatikānaṃ āgatadivaseyeva imasmiṃ gehe kammaṃ karontā sīlaṃ rakkhanti sīlaṃ rakkhituṃ sakkontā kammaṃ karothāti vadati. Bodhisattassa pana sīlarakkhanaṃ nācikkhi. Sādhu tāta attano bhatiṃ janetvā kammaṃ karohīti āha. So tato paṭṭhāya suvaco hutvā uraṃ datvā attano kilamathaṃ agaṇetvā tassa sabbakiccāni karoti. Pātova kammantaṃ gantvā sāyaṃ āgacchati. Athekadivasaṃ nagare chaṇaṃ ghosesuṃ. Mahāseṭṭhī dāsiṃ āmantetvā ajjuposathadivaso gehe kammakarānaṃ pātova bhattaṃ pacitvā dehi kālasseva bhuñjitvā uposathikā bhavissantīti āha. Bodhisatto kālasseva vuṭṭhāya kammantaṃ agamāsi. Ajja uposathiko bhaveyyāsīti tassa koci nārocesi. Sesakammakarā pātova bhuñjitvā uposathikā ahesuṃ. Seṭṭhīpi saputtadāraparijano uposathaṃ adhiṭṭhahi. Sabbepi uposathikā attano vasanaṭṭhānaṃ gantvā sīlaṃ āvajjentā nisīdiṃsu. Bodhisatto sakaladivasaṃ kammaṃ katvā suriyatthaṅgamanavelāya āgato. Athassa bhattakārikā hatthadhovanaṃ datvā pāṭiyā bhattaṃ vaḍḍhetvā upanāmesi. Bodhisatto aññesu divasesu imāya velāya mahāsaddo ahosi ajja kahaṃ gatāti pucchi. Sabbe uposathaṃ samādayitvā attano attano vasanaṭṭhānāni gatāti sutvā cintesi ettakānaṃ sīlavantānaṃ antare ahaṃ eko Dussīlo hutvā na vasissāmi idāni uposathaṅgesu adhiṭṭhitesu hoti nu kho uposathakammaṃ noti so gantvā seṭṭhiṃ pucchi. Atha naṃ seṭṭhī tāta pātova anadhiṭṭhitattā sakalaṃ uposathakammaṃ na hoti upaḍḍhuposathakammaṃ pana hotīti āha. So ettakampi hotūti āha. Seṭṭhissa santike samādinnasīlo hutvā uposathaṃ adhiṭṭhāya attano vasanokāsaṃ pavisitvā sīlaṃ āvajjento nipajji. Athassa sakaladivasaṃ nirāhāratāya pacchimayāmasamanantare satthakavātā samuṭṭhahiṃsu. Seṭṭhinā nānābhesajjāni saṃharitvā paribhuñjāti vuccamānopi uposathaṃ na bhindissāmīti jīvitapariyantikaṃ katvā samādiyinti āha. Balavavedanā uppajji. Aruṇuggamanavelāya satiṃ paccupaṭṭhapetuṃ nāsakkhi. Atha naṃ idāni marissatīti nīharitvā osārake nipajjāpesuṃ. Tasmiṃ khaṇe bārāṇasīrājā rathavaragato mahantena parivārena nagaraṃ padakkhiṇaṃ karonto taṃ ṭhānaṃ sampāpuṇi. Bodhisattopi tassa siriṃ oloketvā lobhaṃ uppādetvā rajjaṃ patthesi. So cavitvā upaḍḍhuposathakammassa nissandena tassa aggamahesiyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gaṇhi. Sā laddhagabbhaparihārā dasamāsaccayena puttaṃ vijāyi. Udayakumārotissa nāmaṃ akaṃsu. So vayappatto sabbasippānaṃ nipphattiṃ pāpuṇi jātissarañāṇena attano pubbakammaṃ saritvā appassa kammassa phalaṃ mamedanti abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi. So pitu accayena rajjaṃ patvāpi attano mahantaṃ sirivibhavaṃ oloketvā tadeva udānaṃ Udānesi. Athekadivasaṃ nagare chaṇaṃ sajjayiṃsu. Mahājano kīḷāpasuto ahosi. Tadā bārāṇasiyā uttaradvāravāsī eko bhatiko udakabhatiṃ katvā laddhaṃ aḍḍhamāsakaṃ pākāriṭṭhikāya antare ṭhapetvā tattha udakabhatimeva katvā jīvamānāya ekāya kapaṇitthiyā saddhiṃ saṃvāsaṃ kappesi. Sā taṃ āha sāmi nagare chaṇo vattati sace te kiñci atthi mayampi kīḷeyyāmāti. Āma atthīti. Kittakaṃ sāmīti. Aḍḍhamāsakoti. Kahaṃ soti. Uttaradvāre iṭṭhakantare ṭhapitoti ito me dvādasayojanantare nidhānaṃ tava pana hatthe kiñci atthīti. Āma atthīti. Kittakanti. Aḍḍhamāsakovāti. Iti tavaḍḍhamāsako mamaḍḍhamāsakoti māsako hoti tato ekena koṭṭhāsena mālaṃ ekena koṭṭhāsena gandhaṃ ekena suraṃ gahetvā kīḷissāma gaccha tayā ṭhapitaṃ aḍḍhamāsakaṃ āharāti. So bhariyāya me santikā kathā laddhāti haṭṭhatuṭṭho bhadde mā cintayi āharissāmi nanti vatvā pakkāmi. Nāgabalo bhatako cha yojanāni atikkamma majjhantikasamaye vītaccikaṅgārasanthataṃ iva uṇhaṃ vālikaṃ maddanto dhanalobhena haṭṭhatuṭṭho kāsāvanantaka- nivāsano kaṇṇe tālapaṇṇaṃ pilandhitvā etena āyogavattena gītaṃ gāyanto rājaṅgaṇena pāyāsi. Udayarājā sīhapañjaraṃ vivaritvā ṭhito taṃ tathā gacchantaṃ disvā kinnu kho esa evarūpaṃ vātātapaṃ agaṇetvā haṭṭhatuṭṭho gāyanto gacchati pucchissāmi nanti cintetvā pakkosanatthāya ekaṃ purisaṃ pahiṇi. Tena Gantvā rājā taṃ pakkosatīti vutte rājā mayhaṃ kiṃ hoti nāhaṃ rājānaṃ jānāmīti vatvā balakkārena nīto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Atha naṃ rājā pucchanto dve gāthā abhāsi