๒. โกสัมพิยชาดก
Kosambiyajātakaṃ
puthusaddoti idaṃ satthā kosambiṃ nissāya ghositārāme viharanto kosambiyaṃ bhaṇḍanakārake ārabbha kathesi. Vatthuṃ kosambikkhandhake āgatameva. Ayaṃ panettha saṅkhepo.
Tadā kira dve bhikkhū ekasmiṃ āvāse vasiṃsu vinayadharo ca suttantiko ca. Tesu suttantiko ekadivasaṃ sarīravalañjaṃ katvā udakakoṭṭhake ācamanaudakāvasesaṃ bhājane ṭhapetvā nikkhami. Pacchā vinayadharo tattha paviṭṭho taṃ udakaṃ disvā nikkhamitvā itaraṃ pucchi āvuso tayā udakaṃ ṭhapitanti. Āma āvusoti. Kiṃ panettha āpattibhāvaṃ na jānāsīti. Āma na jānāmīti. Āvuso etthāpattīti. Tenahi paṭikarissāmi nanti. Sace pana te āvuso asañcicca asatiyā kataṃ natthi āpattīti. So tassā āpattiyā anāpattidiṭṭhi ahosi. Vinayadharopi attano nissittakānaṃ ayaṃ suttantiko āpattiṃ āpajjamānopi na jānātīti ārocesi. Te Tassa nissittake disvā tumhākaṃ upajjhāyo āpattiṃ āpajjitvā āpattibhāvaṃ na jānātīti āhaṃsu. Te gantvā attano upajjhāyassa ārocesuṃ. So evamāha ayaṃ vinayadharo pubbe anāpattīti vatvā idāni āpattīti vadati musāvādī esoti. Te gantvā tumhākaṃ upajjhāyo musāvādīti evampi aññamaññaṃ kalahaṃ kariṃsu. Tato vinayadharo okāsaṃ labhitvā tassā āpattiyā adassane ukkhepanīyakammaṃ akāsi. Tato paṭṭhāya tesaṃ paccayadāyakā upāsikāpi dve koṭṭhāsā ahesuṃ ovādapaṭiggāhakā bhikkhuniyopi ārakkhadevatāpi tāsaṃ sandiṭṭhasambhattā ākāsaṭṭhakadevatāpi yāva brahmalokā sabbe puthujjanā dve pakkhā ahesuṃ yāva akaniṭṭhabhavanā pana idaṃ kolāhalaṃ agamāsi. Atheko bhikkhu tathāgataṃ upasaṅkamitvā ukkhepakānaṃ dhammikeneva kammenāyaṃ ukkhittoti ukkhittānuvattakānaṃ adhammikena kammena ukkhittoti laddhiṃ ukkhepakehi vāriyamānānampī tesaṃ taṃ anuparivāretvā vicaraṇabhāvaṃ ca satthu ārocesi. Bhagavā samaggo kira hotūti dve vāre pesetvā na icchanti bhante samaggā bhavitunti sutvā tatiyavāre bhinno bhikkhusaṅgho bhinno bhikkhusaṅghoti tesaṃ santikaṃ gantvā ukkhepakānaṃ ukkhepane itaresañca āpattiyā adassane ādīnavaṃ vatvā pakkāmi. Puna tesaṃ tattheva ekasīmāyaṃ uposathādīni karitvā bhattaggādīsu bhaṇḍanajātānaṃ āsanantarikāya nisīditabbanti bhattagge vattaṃ paññāpetvā idāni bhaṇḍanajātā viharantīti sutvā satthā gantvā alaṃ bhikkhave mā bhaṇḍananti ādīni Vatvā aññatarena bhikkhunā adhammavādinā bhagavato vihesaṃ anicchantena āgametu bhante bhagavā dhammasāmi appossukko bhante bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāraṃ anuyutto viharatu mayametena bhaṇḍanena kalahena viggahena vivādena paññāyissāmāti vutte bhūtapubbaṃ bhikkhave bārāṇasiyaṃ brahmadatto nāma kāsikarājā ahosīti brahmadattena dīghītissa kosalarañño rajjaṃ acchinditvā aññātakavesena vasantassa māritabhāvañceva dīghāvukumārena attano jīvite dinne tato paṭṭhāya tesaṃ samaggabhāvañca kathetvā tesaṃ hi nāma bhikkhave rājūnaṃ ādinnadaṇḍānaṃ ādinnasatthānaṃ evarūpaṃ khantisoraccaṃ bhavissati idha kho taṃ bhikkhave sobhetha yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā khamā ca bhaveyyātha soratā cāti ovaditvā dutiyampi tatiyampi alaṃ bhikkhave mā bhaṇḍananti vāretvā anoramantepi disvā pariyādinnarūpā kho imete moghapurisā nayime sukarā saññāpetunti pakkamitvā punadivase piṇḍapāta- paṭikkanto gandhakuṭiyā thokaṃ visamitvā senāsanaṃ saṃsāmetvā attano pattacīvaramādāya saṅghamajjhe ākāse ṭhatvā imā gāthā abhāsi