๕. หริตจชาดก
Haritacajātakaṃ
sutametaṃ mahābrahmeti idaṃ satthā jetavane viharanto ukkaṇṭhita- bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
Taṃ hi bhikkhuṃ ekaṃ alaṅkataṃ mātugāmaṃ disvā ukkaṇṭhitaṃ dīghakesanakhalomaṃ vibbhamitukāmaṃ ācariyupajjhāyehi aruciyā ānitaṃ satthā saccaṃ kira bhikkhu ukkaṇṭhitosīti pucchitvā saccaṃ Bhanteti kiṃkāraṇāti alaṅkataṃ mātugāmaṃ disvā kilesavasena bhanteti vutte bhikkhu kileso nāma guṇaviddhaṃsanato nirassādo niraye nibbattāpeti esa pana kileso kiṃkāraṇā taṃ na kilamessati na hi sineruṃ paharitvā paharaṇavāto purāṇapaṇṇassa lujjati imaṃ hi kilesaṃ nissāya bodhiñāṇassānupadaṃ caramānā pañcābhiññāaṭṭhasamāpattilābhino visuddhamahāpurisāpi satiṃ upaṭṭhapetuṃ asakkontā jhānaṃ antaradhāpesunti vatvā atītaṃ āhari
atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ nigame asītikoṭivibhave brāhmaṇakule nibbatti. Kāñcana- chavitāya tassa haritacakumārotissa nāmaṃ kariṃsu. So vayappatto takkasilāyaṃ uggahitasippo kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā mātāpitūnaṃ accayena dhanavilokanaṃ katvā dhanameva paññāyati dhanassa uppādakā na paññāyanti mayāpi maraṇamukhe cuṇṇavicuṇṇena bhavitabbanti maraṇabhayabhīto mahādānaṃ datvā himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā sattame divase pañca abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā tattha ciraṃ vanamūlaphalāhāro yāpetvā loṇambilasevanatthaṃ pabbatā otaritvā anupubbena bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasitvā punadivase bārāṇasiyaṃ bhikkhāya caranto rājaṅgaṇaṃ sampāpuṇi. Rājā taṃ disvā pasannacitto pakkosāpetvā samussitasetachatte rājapallaṅke nisīdā- petvā nānaggarasabhojanaṃ bhojetvā anumodanāvasāne atirekataraṃ pasīditvā kahaṃ bhante gacchathāti pucchitvā vassāvāsaṭṭhānaṃ Upadhāremi mahārājāti vutte sādhu bhanteti bhuttapātarāso taṃ ādāya uyyānaṃ gantvā tassa rattiṭṭhānadivāṭṭhānādīni kārāpetvā uyyānapālaṃ paricārikaṃ katvā datvā vanditvā nikkhami. Mahāsatto tato paṭṭhāya nibaddhaṃ rañño gehe bhuñjanto dvādasa vassāni vasi. Athekadivasaṃ rājā paccantaṃ kupitaṃ vūpasametuṃ gacchanto amhākaṃ puññakkhettaṃ mā pamajjīti mahāsattaṃ deviyā niyyādetvā agamāsi. Tato paṭṭhāya sā mahāsattaṃ sahatthā parivīsati. Athekadivasaṃ sā bhojanaṃ sampādetvā tasmiṃ cirāyamāne gandhodakena nahātvā saṇhamaṭṭhasāṭakaṃ nivāsetvā sīhapañjaraṃ vivarāpetvā sarīre vātaṃ paharāpentī khuddakamañcake nipajji. Mahāsattopi sunivattho supāruto bhikkhābhājanaṃ ādāya ākāsenāgantvā sīhapañjaraṃ sampāpuṇi. Deviyā tassa vākacīrasaddaṃ sutvā vegena uṭṭhahantiyā maṭṭhasāṭako bhassi. Mahāsattassa visabhāgārammaṇe cakkhuṃ paṭihaññi. Athassa anekavassakoṭisatasahassakālaṃ abbhantare nivuṭṭha- kileso karaṇḍake sayitaāsīviso viya uṭṭhahitvā jhānaṃ antaradhāpesi. So satiṃ upaṭṭhapetuṃ asakkonto gantvā deviṃ hatthe gaṇhi. Tāvadeva sāṇiṃ parikkhipiṃsu. So tāya saddhiṃ lokadhammaṃ sevitvā bhuñjitvā uyyānaṃ gantvā tato paṭṭhāya devasikaṃ tatheva akāsi. Tassa tāya saddhiṃ lokadhammapaṭisevanaṃ sakalanagare pākaṭaṃ jātaṃ. Amaccā haritacatāpaso evamakāsīti rañño paṇṇaṃ pahiṇiṃsu. Rājā maṃ bhinditukāmā evaṃ vadantīti asaddahitvā Paccantaṃ vūpasametvā bārāṇasiṃ paccāgantvā nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā deviyā santikaṃ gantvā saccaṃ kira mama ayyo haritacatāpaso tayā saddhiṃ lokadhammaṃ paṭisevīti pucchi. Saccaṃ devāti. So tassāpi asaddahitvā tameva pucchissāmīti uyyānaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisīditvā taṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha