Kaṇhajātakaṃ

kaṇho vatāyaṃ purisoti idaṃ satthā kapilavatthuṃ upanissāya nigrodhārāme viharanto sitapātukammaṃ ārabbha kathesi.

Tadā kira satthā sāyaṇhasamaye nigrodhārāme bhikkhusaṅghaparivuto jaṅghavihāraṃ anucaṅkamanto aññatarasmiṃ padese sitapātukammaṃ akāsi. Ānandatthero ko nu kho hetu ko paccayo bhagavato sitapātukammāya na ahetu tathāgatā sitaṃ pātukaronti pucchissāmīti tāvāti añjaliṃ paggayha sitakāraṇaṃ pucchi. Athassa satthā bhūtapubbaṃ ānanda kaṇho nāma isi ahosi so imasmiṃ bhūmippadese vihāsi jhāyī jhānarato tassa sīlatejena sakkassa bhavanaṃ kampīti sitakāraṇaṃ vatvā tassa vatthuno apākaṭattā therena yācito atītaṃ āhari

atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bārāṇasiyaṃ ekena asītikoṭivibhavena aputtakena brāhmaṇena sīlaṃ samādayitvā putte patthite bodhisatto tassa brāhmaṇiyā kucchismiṃ nibbatti. Kāḷavaṇṇattā panassa nāmaggahaṇadivase kaṇhakumārotissa nāmaṃ kariṃsu. So soḷasavassakāle maṇipaṭimā viya sobhaggappatto hutvā pitarā sippuggahaṇatthāya pesito takkasilāyaṃ sabbasippāni uggahetvā paccāgacchi. Atha naṃ pitā anurūpena dārena saṃyojesi. So aparabhāge mātāpitūnaṃ accaye sabbaṃ issariyaṃ paṭipajji. Athekadivasaṃ Ratanakoṭṭhāgārāni viloketvā varapallaṅkamajjhagato suvaṇṇapaṭaṃ āharāpetvā ettakaṃ dhanaṃ asukenāpi uppāditaṃ ettakaṃ dhanaṃ asukenāti pubbañātīhi suvaṇṇapaṭe likkhitāni akkharāni disvā cintesi yehi imaṃ dhanaṃ uppāditaṃ te na paññāyanti dhanameva paññāyati ekopi imaṃ dhanaṃ gahetvā gato nāma nāhosi na kho pana sakkā dhanabhaṇḍikaṃ bandhitvā paralokaṃ netuṃ pañca- sādhāraṇabhāvena hi asārakassa dhanassa dānaṃ sāro bahurogasādhāraṇa- bhāvena asārakassa kāyassa sīlavantesu abhivādanādikammaṃ sāro aniccatābhibhūtassa asārakassa jīvitassa aniccādivasena vipassanāyogo sāro tasmā asārehi bhogehi sāraggahaṇatthaṃ dānaṃ dassāmīti so āsanā vuṭṭhāya rañño santikaṃ gantavā rājānaṃ āpucchitvā mahādānaṃ pavattesi. Yāva sattamā divasā dhanaṃ aparikkhiyamānaṃ disvā kiṃ me dhanena yāva maṃ jarā nābhibhavati tāvadeva pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā brahmaloka- parāyano bhavissāmīti cintetvā gehe sabbadvārāni vivarāpetvā dinnaṃ me harantūti asuciṃ viya jigucchanto vatthukāme pahāya tassa mahājanassa rodantassa paridevantasseva nagarā nikkhamitvā himavantap- padesaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā attano vasanatthāya ramaṇīyaṃ bhūmibhāgaṃ oloketvā imaṃ ṭhānaṃ patvā idha vasissāmīti ekaṃ indavāruṇirukkhaṃ gocaragāmaṃ katvā adhiṭṭhāya tasseva rukkhassa mūle vihāsi gāmantasenāsanaṃ pahāya āraññiko ahosi paṇṇasālaṃ Akatvā rukkhamūliko ahosi abbhokāsiko nesajjiko sace nipajjati bhūmiyaṃyeva nipajjati dantamusaliko hutvā anaggipakkameva khādati thusaparikkhittaṃ kiñci na khādati ekadivase ekavārameva khāditvā ekāsaniko ahosi chamāyaṃ paṭhavīāpatejavāyusamo hutvā ete ettake dhutaṅgaguṇe samādāya vasati. Imasmiṃ kira jātake bodhisatto paramappiccho ahosi. So nacirasseva abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā jhānakīḷaṃ kīḷanto tattheva vasati. Phalāphalatthaṃpi aññattha na gacchati. Rukkhassa phalitakāle phalaṃ khādati pupphitakāle pupphaṃ khādati sapattakāle pattaṃ khādati nippattakāle papaṭikaṃ khādati. Evaṃ paramasantuṭṭho hutvā imasmiṃ ṭhāne ciraṃ vasi. So ekadivasaṃ pubbaṇhasamaye tassa rukkhassa pakkāni phalāni gaṇhi. Gaṇhanto pana loluppacārena uṭṭhāya aññasmiṃ padese na gaṇhati yathānisinnova hatthaṃ pasāretvā hatthapāsaṭhāne ṭhitāni phalāni saṃharati. Tesupi manāpāmanāpaṃ avicinitvā sampatta- sampattameva gaṇhati. Evaṃ paramasantuṭṭhassa tassa sīlatejena sakkassa paṇḍukambalasilāsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. Taṃ kira sakkassa āyukkhayena vā uṇhaṃ hoti puññakkhayena vā aññasmiṃ vā mahānubhāve satte taṃ ṭhānaṃ patthente dhammikānaṃ vā mahiddhikānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlatejena uṇhaṃ ahosi. Sakko ko nu kho maṃ ṭhānā cāvetukāmoti āvajjitvā imasmiṃ padese vasantaṃ kaṇhaṃ isiṃ rukkhaphalāni uccinantaṃ disavā cintesi ayaṃ isi Ghoratapo paramajitindriyo imaṃ dhammakathāya sīhanādaṃ nadāpetvā sukāraṇaṃ sutvā varena santappetvā imassa rukkhaṃ dhuvaphalaṃ katvā āgamissāmīti so mahantena ānubhāvena sīghaṃ otaritvā tasmiṃ rukkhamūle tassa piṭṭhipasse ṭhatvā attano avaṇṇe kathite kujjhissati nu kho noti vīmaṃsanto paṭhamaṃ gāthamāha