Kaṇhadīpāyanajātakaṃ

sattāhamevāhanti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhita- bhikkhuṃ ārabbha kathesi. Vatthu pana kusarājajātake āvībhavissati.

Satthā taṃ bhikkhuṃ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosīti pucchitvā saccanti vutte bhikkhu porāṇakapaṇḍitā anuppanne buddhe bāhiraka- pabbajjaṃ pabbajitvā atirekapaññāsavassāni anabhiratā brahmacariyaṃ carantā hirottappabhedabhayena attano ukkaṇṭhitabhāvaṃ kassaci na kathesuṃ tvaṃ kasmā evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā mādisassa garuno buddhassa sammukhe ṭhatvā catuparisamajjhe ukkaṇṭhitabhāvaṃ āvīkarosi kimatthaṃ attano hirottappaṃ na rakkhasīti vatvā atītaṃ ārahi

atīte vaṃsakaraṭṭhe kosambiyaṃ kosambiko nāma rājā rajjaṃ kāresi. Tadā aññatarasmiṃ nigame dve brāhmaṇā asītikoṭidhana- vibhavā aññamaññaṃ piyasahāyakā kāmesu dosaṃ disvā mahādānaṃ pavattetvā ubhopi kāme pahāya mahājanassa rodantassa paridevantassa ca nikkhamitvā himavantappadese assamapadaṃ katvā pabbajitvā uñchācariyāya vanamūlaphalāphalena yāpentā paṇṇāsavassāni vasiṃsu jhānaṃ uppādetuṃ nāsakkhiṃsu. Te paṇṇāsavassaccayena loṇambilasevanatthāya janapadaṃ carantā kāsikaraṭṭhaṃ sampāpuṇiṃsu. Tatrekasmiṃ Nigamagāme dīpāyanatāpasassa gihisahāyo maṇḍabyo nāma atthi. Te ubhopi tassa santikaṃ agamaṃsu. So te disvāva attamano paṇṇasālaṃ kāretvā ubhopi catūhi paccayehi upaṭṭhahi. Te tattha tīṇi cattāri vassāni vasitvā taṃ āpucchitvā cārikaṃ carantā bārāṇasiṃ patvā adhimuttikasusāne vasiṃsu. Tattha dīpāyano yathābhirantaṃ viharitvā puna tasseva sahāyakassa santikaṃ gato. Maṇḍabyatāpaso ca tattheva vasi. Athekadivasaṃ eko coro anto- nagare corikaṃ katvā dhanasāraṃ ādāya nikkhamanto coroti ñatvā paṭibuddhehi gharasāmikehi ceva ārakkhamanussehi ca anubandhanto niddhamanena nikkhamitvā vegena susānaṃ pavisitvā tāpasassa paṇṇa- sāladvāre bhaṇḍikaṃ chaḍḍetvā palāyi. Mamussā bhaṇḍikaṃ disvā are duṭṭhajaṭila tvaṃ rattiṃ corikaṃ katvā divā tāpasarūpena carasīti tajjetvā pothetvā taṃ ādāya netvā rañño dassayiṃsu. Rājā anupaparikkhitvāva gacchatha naṃ sūle uttāpethāti āha. Taṃ susānaṃ netvā khadirasūle āropayiṃsu. Tāpasassa sarīre sūlaṃ na pavisati. Tato nimbasūlaṃ āhariṃsu taṃpi na pavisati. Ayasūlaṃ āhariṃsu taṃpi na pavisati. Tāpasopi kiṃ nu kho me pubbakammanti olokesi. Athassa jātissarañāṇaṃ uppajji tena pubbakammaṃ olokento addasa. Kiṃ panassa pubbakammanti kovilārasūlena makkhikāvedhanaṃ. So kira purimabhave vaḍḍhakiputto hutvā pitu rakkhatacchanaṭṭhānaṃ Gantvā ekaṃ makkhikaṃ gahetvā kovilārassa kaṇṭhakāya sūle vijjhi. Tameva pāpakammaṃ imaṃ ṭhānaṃ patvā gaṇhi. So na sakkā ito pāpā mayā muñcitunti ñatvā rājapurise āha sace maṃ sūle uttāpetukāmā kovilārasūlaṃ āharathāti. Te tathā katvā taṃ sūle uttāpetvā ārakkhaṃ datvā pakkamiṃsu. Ārakkhikā paṭicchannā hutvā tassa santikaṃ āgacchante olokenti. Tadā dīpāyano ciraṃ diṭṭho me sahāyoti maṇḍabyassa santikaṃ āgacchanto sūle uttāsitoti taṃ divasaṃyeva antarāmagge sutvā taṃ ṭhānaṃ gantvā ekamantaṃ ṭhito kiṃ samma kārakosīti pucchitvā akārakomhīti vutte attano manopadosaṃ rakkhituṃ na sakkhīti pucchi. Samma yehi ahaṃ gahito neva tesaṃ na rañño upari mayhaṃ manopadoso atthīti. Evaṃ santepi tādisassa sīlavato chāyā mayhaṃ sukhāti vatvā dīpāyano sūlaṃ nissāya nisīdati. Athassa maṇḍabyassa sarīrato lohitabindūni patiṃsu. Tāni suvaṇṇavaṇṇe sarīre patitāni sukkhitvā kāḷakāni sampajjiṃsu. Tato paṭṭhāya ca so kaṇhadīpāyano nāma ahosi. So sabbarattiṃ tattheva nisīdi. Punadivase ārakkhapurisā gantvā taṃ pavattiṃ rañño ārocesuṃ. Atha rājā anisāmetvā me kataṃ kammanti vegena tattha gantvā pabbajita kasmā sūlaṃ nissāya nisinnosīti dīpāyanaṃ pucchi. Mahārāja imaṃ tāpasaṃ rakkhanto nisinnomhi kiṃ pana tvaṃ imassa kārakabhāvaṃ vā akārakabhāvaṃ vā ñatvā evaṃ karosīti. So kammassa asodhitabhāvaṃ ācikkhi. Athassa so mahārāja raññā nāma nisammakārinā bhavitabbaṃ alaso gihī kāmabhogī na sādhūti ādīni vatvā dhammaṃ desesi. Rājā maṇḍabyassa niddosabhāvaṃ ñatvā sūlaṃ āharathāti āṇāpesi. Sūlaṃ harantā harituṃ nāsakkhiṃsu. Maṇḍabyo āha mahārāja ahaṃ pubbe katakammavasena evarūpaṃ anayabyasanaṃ sampatto mama sarīrato sulaṃ harituṃ na sakkā sacepi mayhaṃ jīvitaṃ dātukāmo kakaccaṃ āharāpetvā imaṃ sūlaṃ cammasamaṃ chindāpehīti. Rājā tathā kārāpesi. Antosarīre sūlo antoyeva ahosi. Tadā kira so sukhumaṃ salikahīraṃ gahetvā makkhikāya vaccamaggaṃ pavesesi. Taṃ tassa antosarīreyeva ahosi. So tena kāraṇena amaritvā attano āyukkhayeneva mari tasmā ayaṃpi na marīti. Rājā tāpase vanditvā khamāpetvā ubhopi uyyāne vasāpento paṭijaggi. Tato paṭṭhāya maṇḍabyo āṇimaṇḍabyo nāma jāto. So rājānaṃ upanissāya tattheva vasi. Dīpāyano pana tassa vaṇaṃ phāsukaṃ katvā attano gihisahāyakassa maṇḍabyassa santikameva gato. Taṃ paṇṇasālaṃ pavisantaṃ eko puriso disvā sahāyakassa ārocesi. So sutvāva tuṭṭhacitto saputtadāro bahugandhamālāvilepanādīni ādāya taṃ paṇṇasālaṃ gantvā dīpāyanaṃ vanditvā pāde dhovitvā telena makkhetvā pānakaṃ pāyetvā āṇimaṇḍabyassa pavattiṃ suṇanto nisīdi. Athassa putto yaññadattakumāro nāma caṅkamanakoṭiyaṃ geṇḍukena kīḷi. Tatra cekasmiṃ vammike āsīviso vasati. Kumārassa Bhūmiyaṃ pahatageṇḍuko gantvā vammikabile āsīvisassa matthake patati. So ajānanto bile hatthaṃ pavesesi. Atha naṃ kuddho āsīviso hatthaṃ ḍaṃsi. So visavegena mucchito tattheva pati. Athassa mātāpitaro sappena daṭṭhabhāvaṃ ñatvā kumārakaṃ ukkhipitvā tāpasassa santikaṃ ānetvā pādamūle nipajjāpetvā bhante pabbajitā nāma osathaṃ vā parittaṃ vā jānanti puttakaṃ no virogaṃ karothāti āhaṃsu. Ahaṃ osathaṃ na jānāmi nāhaṃ vejjakammaṃ karissāmi pabbajitoti. Tenahi bhante imasmiṃ kumāre mettaṃ katvā saccakiriyaṃ karothāti vutto tāpaso sādhu saccakiriyaṃ karissāmīti vatvā yaññadattassa sīse hatthaṃ ṭhapetvā paṭhamaṃ gāthamāha