๒. วัณณุปถชาดก
2 Vaṇṇupathajātakaṃ
akilāsunoti idaṃ dhammadesanaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharanto kathesi. Kaṃ pana ārabbhāti. Ekaṃ ossaṭṭhaviriyaṃ bhikkhuṃ.
Tathāgate kira sāvatthiyaṃ viharante eko sāvatthivāsiko kulaputto jetavanaṃ gantvā satthu santike dhammadesanaṃ sutvā pasannacitto kāmesu ādīnavaṃ nekkhamme ca ānisaṃsaṃ disvā pabbajitvā upasampadāya pañcavasso hutvā dve mātikā uggaṇhitvā vipassanācāraṃ Sikkhitvā satthu santike attano cittaruciyakammaṭṭhānaṃ gahetvā ekaṃ araññaṃ pavisitvā vassaṃ upavasitvā temāsaṃ vāyamanto obhāsamattaṃ vā nimittamattaṃ vā uppādetuṃ nāsakkhi. Athassa etadahosi satthārā cattāro puggalā kathitā tesu mayā padaparamena bhavitabbaṃ natthi maññe mayhaṃ imasmiṃ attabhāve maggo vā phalaṃ vā ahaṃ kiṃ karissāmi araññavāsena satthu santikaṃ gantvā ativiya rūpasobhaggappattaṃ buddharūpaṃ olokento madhuradhammadesanaṃ suṇanto viharissāmīti. Puna jetavanameva paccāgamāsi. Atha naṃ sandiṭṭhasambhattā bhikkhū āhaṃsu āvuso tvaṃ satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā samaṇadhammaṃ karissāmīti gato idāni pana āgantvā saṅgaṇikāya abhiramamāno carasi kiṃ nu kho te pabbajitakiccaṃ matthakaṃ pattaṃ appaṭisandhiko jātosīti. Āvuso ahaṃ maggaṃ vā phalaṃ vā alabhitvā abhabbapuggalena mayā bhavitabbanti viriyaṃ ossajjitvā āgatomhīti. Akāraṇante āvuso kataṃ daḷhaviriyassa satthu sāsane pabbajitvā viriyaṃ ossajjantena ehi tathāgatassa taṃ dassessāmāti. Te taṃ ādāya satthu santikaṃ agamaṃsu. Satthā taṃ disvāva evamāha bhikkhave tumhe etaṃ bhikkhuṃ anicchamānaṃ ādāya āgatattha kiṃ kataṃ imināti. Bhante ayaṃ bhikkhu evarūpe pana niyyānikasāsane pabbajitvā samaṇadhammaṃ kātuṃ asakkonto viriyaṃ ossajjitvā āgatoti. Atha naṃ satthā āha saccaṃ kira bhikkhu viriyante ossaṭṭhanti. Saccaṃ bhagavāti. Kiṃ pana tvaṃ bhikkhu Evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā appicchoti vā santuṭṭhoti vā pavivittoti vā asaṃsaṭṭhoti vā āraddhaviriyoti vā evaṃ attānaṃ ajānāpetvā ossaṭṭhaviriyo bhikkhūti jānāpesi nanu tvaṃ pubbe viriyavā ahosi tayā ekena kataṃ viriyaṃ nissāya marukantāre pañcasu sakaṭasatesu gacchantesu manussā ca goṇā ca pānīyaṃ labhitvā sukhitā jātā idāni kasmā viriyaṃ ossajjasīti. So bhikkhu ettakena upatthambhito ahosi. Taṃ pana kathaṃ sutvā bhikkhū bhagavantaṃ yāciṃsu bhante idāni iminā bhikkhunā viriyassa ossaṭṭhabhāvo amhākañceva pākaṭo pubbe pana etassa bhikkhussa kataviriyaṃ nissāya marukantāre goṇamanussānaṃ pānīyaṃ labhitvā sukhitabhāvo amhākaṃ paṭicchanno tumhākaṃ sabbaññutañāṇappattānaṃyeva pākaṭo amhākaṃpetaṃ kāraṇaṃ kathethāti. Tenahi bhikkhave suṇāthāti bhagavā tesaṃ bhikkhūnaṃ satuppādaṃ janetvā bhavantarena paṭicchannakāraṇaṃ pākaṭaṃ akāsi.