๑๒. พิลารโกสิยชาดก
Bilārakosiyajātakaṃ
apacantāpīti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ dānavittaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
So kira bhagavato dhammadesanaṃ sutvā sāsane pabbajitvā pabbajitakālato paṭṭhāya dānavitto ahosi dānajjhāsayo patta- pariyāpannaṃ piṇḍapātaṃ aññassa adatvā na bhuñjati antamaso pānīyaṃpi labhitvā aññassa adatvā na pivi evaṃ dānābhirato ahosi. Athassa dhammasabhāyaṃ bhikkhū guṇakathaṃ kathesuṃ. Satthā āgantvā kāya nuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā imāya nāmāti vutte taṃ bhikkhuṃ pakkosāpetvā saccaṃ kira bhikkhu dānavitto dānajjhāsayoti pucchitvā saccaṃ bhanteti vutte bhikkhave ayaṃ pubbe asaddho ahosi appasanno kusatiṇena telabinduṃpi uddharitvā kassaci na adāsi atha naṃ ahaṃ dametvā nibbisevanaṃ katvā dānaphale patiṭṭhāpesiṃ tameva dānavattaṃ bhavantarepi na vijahatīti vatvā bhikkhūhi yācito atītaṃ āhari
atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto Seṭṭhikule nibbattetvā vayappatto kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā pitu accayena seṭṭhiṭṭhānaṃ patvā ekadivasaṃ dhanavilokanaṃ katvā dhanaṃ paññāyati etassa uppādakā na paññāyati imaṃ dhanaṃ vissajjetvā mayā dānaṃ dātuṃ vaṭṭatīti dānasālaṃ kāretvā yāvajīvaṃ mahādānaṃ pavattetvā āyuhapariyosāne idaṃ dānavattaṃ mā upacchindīti puttassa ovādaṃ datvā tāvatiṃsabhavane sakko hutvā nibbatti. Puttopissa tatheva dānaṃ datvā puttaṃ ovaditvā āyuhapariyosāne cando devaputto hutvā nibbatti. Tassa putto suriyo hutvā nibbatti. Tassa putto mātalisaṅgāhako hutvā nibbatti. Tassa putto pañcasikho gandhabbadevaputto hutvā nibbatti. Chaṭṭho pana asaddho ahosi thaddhacitto nisneho maccharī. So dānasālaṃ viddhaṃsetvā jhāpetvā yācake pothetvā nīharāpesi kassaci tiṇena uddharitvā telabinduṃpi na deti. Tadā sakko devarājā attano pubbakammaṃ oloketvā pavattati nu kho me dānavaṃso udāhu noti upadhārento putto me dānaṃ pavattetvā cando hutvā nibbatti tassa putto suriyo hutvā tassa putto mātali hutvā tassa putto pañcasikho hutvā nibbatti chaṭṭho pana taṃ vaṃsaṃ upacchindīti passi. Athassa etadahosi imaṃ pāpadhammaṃ dametvā dānaphalaṃ jānāpetvā āgamissāmīti so candimasuriyamātali- pañcasikhe pakkosāpetvā samma amhākaṃ vaṃse chaṭṭho kulavaṃsaṃ samucchinditvā dānasālaṃ jhāpetvā yācake nīharāpesi na kassaci Kiñci deti etha naṃ mayaṃ gantvā damessāmāti tehi saddhiṃ bārāṇasiṃ agamāsi. Tasmiṃ khaṇe seṭṭhī rājupaṭṭhānaṃ katvā āgantvā sattame dvārakoṭṭhake antaravīthiṃ olokento caṅkamati. Sakko tumhe mama paviṭṭhakāle pacchato paṭipāṭiyā āgacchathāti vatvā gantvā seṭṭhissa santike ṭhatvā bho mahāseṭṭhi bhojanaṃ me dehīti āha. Brāhmaṇa natthi tava idha bhattaṃ aññattha gacchāhīti. Bho mahāseṭṭhi brāhmaṇehi bhatte yācite adātuṃ na labbhatīti. Brāhmaṇa mama gehe pakkaṃpi pacitabbaṃpi bhattaṃ natthi aññattha gacchāhīti. Mahāseṭṭhi ekaṃ te silokaṃ kathessāmi taṃ suṇāhīti. Natthi mayhaṃ tava silokenattho gaccha mā idha tiṭṭhāti. Sakko tassa kathaṃ asuṇanto viya dve gāthā abhāsi