Ghatapaṇḍitajātakaṃ

uṭṭhehi kaṇhāti idaṃ satthā jetavane viharanto mataputtaṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi. Vatthu maṭṭhakuṇḍalivatthusadisameva.

Idha pana satthā taṃ upāsakaṃ upasaṅkamitvā pucchi kiṃ upāsaka socasīti. Āma bhanteti vutte upāsaka porāṇakapaṇḍitā paṇḍitānaṃ kathaṃ sutvā mataputtaṃ nānusociṃsūti vatvā tena yācito atītaṃ āhari

atīte uttarāpathe kaṃsagotte asitañjanagare mahākaṃso nāma rājā rajjaṃ kāresi. Tassa kaṃso ca upakaṃso cāti dve puttā Ahesuṃ. Devagabbhā nāma ekā dhītā. Tassā jātadivase nemittakā brāhamṇā etissā kucchiyaṃ nibbattaputto kaṃsagottaṃ kaṃsavaṃsaṃ nāsessatīti byākariṃsu. Rājā balavasinehena dhītaraṃ vināsetuṃ nāsakkhi bhātaropi jānissantīti yāvatāyukaṃ ṭhatvā kālamakāsi. Tasmiṃ kālakate kaṃso rājā ahosi upakaṃso uparājā. Te cintayiṃsu sace mayaṃ bhaginiṃ nāsessāma gārayhā bhavissāma etaṃ kassaci adatvā nissāmikaṃ katvā paṭijaggissāmāti te ekathūnakaṃ pāsādaṃ kāretvā tattha taṃ vasāpesuṃ. Nandagopā nāma tassā paricārikā ahosi. Andhakaveṇḍu nāma dāso tassā sāmiko ārakkhamakāsi. Tadā uttarapatharāyaṃ mahāsāgaro nāma rājā rajjaṃ kāresi. Tassa sāgaro ca upasāgaro cāti dve puttā ahesuṃ. Tesu ca pitu accayena sāgaro rājā ahosi upasāgaro uparājā. So upakaṃsassa sahāyako ekācariyakule ekato uggahitasippo. So sāgarassa bhātu antepure dubbhitvā bhāyamāno palāyitvā kaṃsagotte upakaṃsassa santikaṃ agamāsi. Upakaṃso kaṃsarañño dassesi. Rājā tassa mahantaṃ yasaṃ adāsi. So rājupaṭṭhānaṃ gacchanto devagabbhāya nivāsaṃ ekathambhaṃ pāsādaṃ disvā kasseso nivāsoti pucchitvā taṃ kāraṇaṃ sutvā devagabbhāya paṭibaddhacitto ahosi. Devagabbhāpi ekadivasaṃ taṃ upakaṃsena saddhiṃ rājupaṭṭhānaṃ gacchantaṃ disvā ko esoti pucchitvā mahāsāgarassa putto upasāgaro nāmāti nandagopāya santikā sutvā Tasmiṃ paṭibaddhacittā ahosi. Upasāgaro nandagopāya lañcaṃ datvā bhagini sakkhissasi me devagabbhaṃ dassetunti āha. Sā na etaṃ sāmi garukanti vatvā taṃ kāraṇaṃ devagabbhāya ārocesi. Sā pakatiyāpi tasmiṃ paṭibaddhacittā taṃ vacanaṃ sutvā sādhūti sampaṭicchi. Nandagopā upasāgarassa saññaṃ datvā rattibhāge taṃ pāsādaṃ āropesi. So devagabbhāya saddhiṃ saṃvāsaṃ kappesi. Atha tena saddhiṃ punappunaṃ saṃvāsena devagabbhā gabbhaṃ paṭilabhi. Aparabhāge tassā gabbhapatiṭṭhānaṃ pākaṭaṃ ahosi. Bhātaro nandagopaṃ pucchiṃsu. Sā abhayaṃ yācitvā taṃ antaraṃ kathesi. Te sutvā bhaginiṃ nāsetuṃ na sakkā sace dhītaraṃ vijāyissati taṃpi na nāsessāma sace pana putto bhavissati nāsessāmāti cintetvā devagabbhaṃ upasāgarassa adaṃsu. Sā paripuṇṇagabbhā dhītaraṃ vijāyi. Bhātaro sutvā haṭṭhatuṭṭhā tassā añjanadevīti nāmaṃ kariṃsu. Tesaṃ bhogavaḍḍhamānaṃ nāma bhogagāmaṃ adaṃsu. Upasāgaro devagabbhaṃ gahetvā bhogavaḍḍhamānagāme vasi. Devagabbhāya punapi gabbho patiṭṭhāsi. Nandagopāpi taṃ divasameva gabbhaṃ paṭilabhi. Tāsu paripuṇṇagabbhāsu ekadivasameva devagabbhā puttaṃ vijāyi. Nandagopāpi dhītaraṃ vijāyi. Devagabbhā puttassa vināsabhayena puttaṃ nandagopāya rahassena pesetvā tassā dhītaraṃ āṇāpesi. Tassā vijātabhāvaṃ bhātikānaṃ ārocesuṃ. Te puttaṃ vijātā dhītaranti Pucchitvā dhītaranti vutte tenahi posathāti āhaṃsu. Etenupāyena devagabbhā dasa putte vijāyi nandagopā dasa dhītaro. Puttā nandagopāya santike vaḍḍhanti dhītaro devagabbhāya taṃ antaraṃ koci na jānāti. Devagabbhāya jeṭṭhaputto vāsudevo nāma ahosi dutiyo baladevo nāma tatiyo candadevo nāma catuttho suriyadevo nāma pañcamo aggidevo nāma chaṭṭho varuṇadevo nāma sattamo ajjuno nāma aṭṭhamo pajjuno nāma navamo ghatapaṇḍito nāma dasamo aṅkuro nāma ahosi. Te andhakaveṇḍudāsaputtā dasa bhātikāti pākaṭā ahesuṃ. Te aparabhāge vuḍḍhimanvāya thāmabalasampannā kakkhalā pharusā hutvā vilopaṃ karontā vicaranti. Rañño gacchante paṇṇākārepi vilumpanteva. Manussā sannipatitvā andhakaveṇḍudāsaputtā dasa bhātikā raṭṭhaṃ vilumpantīti rājaṅgaṇe upakkosiṃsu. Rājā andhakaveṇḍuṃ pakkosā- petvā kasmā puttehi vilopaṃ kārāpesīti tajjesi. Evaṃ dutiyaṃ tatiyaṃpi manussehi upakkose kate rājā taṃ santajjesi. So maraṇabhayabhīto rājānaṃ abhayaṃ yācitvā deva ete na mayhaṃ puttā upasāgarassa puttāti taṃ antaraṃ ārocesi. Rājā bhīto kena te upāyena gaṇhissāmāti amacce pucchitvā ete deva mallayuddhavittakā nagare yuddhaṃ kāretvā tattha te yuddhamaṇḍalaṃ āgate gāhāpetvā māressāmāti vutte vānurañca muṭṭhikañcāti dve malle pakkosāpetvā ito sattame divase yuddhaṃ bhavissatīti nagare Bheriñcārāpetvā rājaṅgaṇe yuddhamaṇḍalaṃ sajjāpetvā akkhavāṭaṃ kāretvā yuddhamaṇḍalaṃ kārāpetvā dhajapaṭike bandhāpesi. Sakalanagaraṃ saṅkhubhi. Cakkāticakkaṃ mañcātimañcaṃ bandhiṃsu. Vānuramuṭṭhakā yuddhamaṇḍalaṃ āgantvā vaggantā gajjantā apphoṭhentā vicariṃsu. Dasa bhātikāpi āgantvā bhattagandharajakavīthiṃ vilumpetvā vaṇṇasāṭake nivāsetvā gandhāpaṇesu gandhaṃ mālākārāpaṇesu mālaṃ vilumpetvā valittagattā mālādhārino katakammapūrā vaggantā gajjantā apphoṭhentā yuddhamaṇḍalaṃ pavisiṃsu. Tasmiṃ khaṇe vānuro apphoṭhento vicarati. Baladevo taṃ disvā na naṃ hatthena chupissāmīti hatthisālato mahantaṃ hatthiyottaṃ āharitvā vaggitvā gajjitvā yottaṃ khipitvā vānuraṃ udare veṭhetvā dve yottakoṭiyo ekato katvā vaggetvā ukkhipitvā sīsamatthake bhametvā bhūmiyaṃ pothetvā bahi akkhavāṭe khipi. Vānure mate rājā muṭṭhikamallaṃ āṇāpesi. So vuṭṭhāya vaggitvā gajjitvā apphoṭhesi. Baladevo taṃ koṭetvā aṭṭhīni sañcuṇṇetvā mallosi amallomhīti vadantameva nāhaṃ tava mallabhāvaṃ vā amallabhāvaṃ vā jānāmīti hatthe gahetvā bhūmiyaṃ pothetvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā bahi akkhavāṭe khipi. Muṭṭhiko maranto yakkho hutvā taṃ khādituṃ labhissāmīti patthanaṃ ṭhapesi. So kāḷamattikaaṭaviyaṃ nāma yakkho hutvā nibbatti. Rājā gaṇha dasa bhātike cetaketi uṭṭhahi. Tasmiṃ khaṇe vāsudevo cakkaṃ khipi dvinnaṃpi bhātikānaṃ sīsāni pātesi. Mahājano bhītatasito avassayo no hothāti Tesaṃ pādesu nipatitvā nipajji. Te dvepi mātule māretvā asitañjanagare rajjaṃ gahetvā mātāpitaro tattha katvā dasapi janā sakalajambudīpe rajjaṃ gaṇhissāmāti nikkhamitvā anupubbena kālayonakarañño nivāsaṃ ayujjhanagaraṃ gantvā taṃ parikkhitvā parikkhaggahaṇaṃ viddhaṃsetvā pākāraṃ bhinditvā rājānaṃ gahetvā taṃ rajjaṃ attano hatthagataṃ katvā dvāravatiṃ sampāpuṇiṃsu. Tassa ca pana nagarassa ekato samuddo ekato pabbato. Amanussapariggahitaṃ kira taṃ ahosi. Tassa ārakkhaṃ gahetvā ṭhitayakkho paccāmitte disvā gadrabhavesena gadrabharavaṃ ravati. Tasmiṃ khaṇe yakkhānubhāvena sakalanagaraṃ uppatitvā samuddamajjhe ekasmiṃ dīpake tiṭṭhati. Paccāmittesu gatesu punāgantvā sakaṭṭhāneyeva patiṭṭhāsi. Tadāpi so gadrabho tesaṃ dasannaṃ bhātikānaṃ āgamanaṃ ñatvā gadrabharavaṃ ravi. Nagaraṃ uppatitvā dīpake patiṭṭhāya tesu nagaraṃ adisvā nivattesu punāgantvā sakaṭṭhāne patiṭṭhāsi. Te puna nivattiṃsu . Punapi gadrabho tatheva akāsi. Te dvāravatīnagare rajjaṃ gahetuṃ asakkontā kaṇhadīpāyanassa santikaṃ gantvā vanditvā bhante mayaṃ dvāravatīrajjaṃ gahetuṃ na sakkoma ekaṃ no upāyaṃ kathethāti pucchitvā parikkhapiṭṭhe asukasmiṃ nāma ṭhāne eko gadrabho carati so hi amitte disvā vicarati tasmiṃ khaṇe nagaraṃ uppatitvā gacchati tumhe tassa pāde gaṇhatha ayaṃ te nippajjanupāyoti vutte tāpasaṃ vanditvā gantvā dasapi janā gadrabhassa pādesu gahetvā Nipatitvā sāmi ṭhapetvā tumhe añño amhākaṃ avassayo natthi amhākaṃ nagaraṃ gaṇhanakāle mā viravathāti yāciṃsu. Gadrabho na sakkā mayā na viravituṃ tumhe pana paṭhamataraṃ āgantvā cattāro janā mahantāni ayanaṅgalāni gahetvā catūsu dvāresu mahante ayakhāṇuke bhūmiyaṃ ākoṭetvā nagarassa uppatanakāle naṅgalāni gahetvā naṅgalabandhaṃ ayasaṅkhalikaṃ ayakhāṇuke bandheyyātha nagaraṃ uppatituṃ na sakkhissatīti āha. Te sādhūti vatvā tasmiṃ aḍḍharatte- yeva naṅgalāni ādāya catūsu nagaradvāresu khāṇuke bhūmiyaṃ ākoṭetvā aṭṭhaṃsu. Tasmiṃ khaṇe gadrabho viravi nagaraṃ uppatituṃ ārabhi. Catūsu nagaradvāresu ṭhitā catūhi ayanaṅgalehi gahetvā naṅgalabandhā ayasaṅkhalikā khāṇukesu bandhiṃsu. Nagaraṃ uppatituṃ nāsakkhi. Dasa bhātikā tato nagaraṃ pavisitvā rājānaṃ māretvā rajjaṃ gaṇhiṃsu. Evaṃ te sakalajambudīpe tesaṭṭhiyā nagarasahassesu sabbe rājāno cakkena jīvitakkhayaṃ pāpetvā dvāravatiyā vasamānā rajjaṃ dasa koṭṭhāse katvā vibhajiṃsu. Bhaginiṃ pana añjanadeviṃ na sariṃsu. Tato puna ekādasa koṭṭhāse karomāti vutte aṅkuro mama koṭṭhāsaṃ tassā detha ahaṃ vohāraṃ katvā jīvissāmi kevalaṃ tumhe attano janapade mayhaṃ suṅkaṃ vissajjethāti āha. Te sādhūti sampaṭicchitvā tassa koṭṭhāsaṃ bhaginiyā datvā saddhiṃ tāya nava rājāno dvāravatiyā vasiṃsu. Aṅkuro pana vāṇijjaṃ akāsi. Evaṃ tesu aparāparaṃ puttadhītāhi vaḍḍhamānesu addhāne gate Mātāpitaro kālamakaṃsu. Tadā kira manussānaṃ vīsativassasahassāyukakālo hoti. Tadā vāsudevamahārājassa eko piyaputtako kālamakāsi. Rājā sokapareto sabbakiccāni pahāya mañcassa aṭaniṃ pariggahetvā vilapanto nipajji. Tasmiṃ kāle ghatapaṇḍito cintesi ṭhapetvā maṃ añño koci mama bhātu sokaṃ harituṃ samattho nāma natthi upāyenassa sokaṃ harissāmīti so ummattakavesaṃ gahetvā sasaṃ me detha sasaṃ me dethāti ākāsaṃ olokento sakalanagaraṃ vicari. Ghatapaṇḍito ummattako jātoti sakalanagaraṃ saṅkhubhi. Tasmiṃ kāle rohineyyo nāma amacco vāsudevarañño santikaṃ gantvā tena saddhiṃ kathaṃ samuṭṭhapento paṭhamaṃ gāthamāha