๗. ทสรถชาดก
7 Dasarathajātakaṃ.
Etha lakkhaṇasītā cāti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ matapitaraṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi.
So hi pitari kālakate sokābhibhūto sabbakiccāni pahāya sokānuvattakova ahosi. Satthā paccūsasamaye lokaṃ volokento tassa sotāpattiphalupanissayaṃ disvā punadivase sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā katabhattakicco bhikkhū uyyojetvā ekaṃ pacchāsamaṇaṃ gahetvā tassa gehaṃ gantvā vanditvā nisinnaṃ madhuravacanena ālapanto kiṃ socasi upāsakāti vatvā āma bhante pitusoko maṃ bādhatīti vutte upāsaka porāṇakapaṇḍitā aṭṭhavidhe lokadhamme tattato jānantā pitari kālakate appamattakaṃpi sokaṃ na vindiṃsūti vatvā tena yācito atītaṃ āhari
atīte bārāṇasiyaṃ dasarathamahārājānāma agatigamanaṃ pahāya dhammena rajjaṃ kāresi. Tassa soḷasannaṃ itthīsahassānaṃ jeṭṭhakā aggamahesi dve putte ekañca dhītaraṃ vijāyi jeṭṭhaputto rāmapaṇḍitonāma ahosi dutiyo lakkhaṇakumāronāma dhītā sitādevīnāma. Aparabhāge aggamahesi kālamakāsi. Rājā tassā kālakatāya cirataraṃ sokavasaṃ gantvā amaccehi saññāpito tassā kattabbaparihāraṃ katvā aññaṃ aggamahesiṭṭhāne ṭhapesi. Sā rañño piyā manāpā Ahosi. Sāpi aparabhāge gabbhaṃ gaṇhitvā laddhagabbhaparihārā puttaṃ vijāyi. Bharatakumārotissa nāmaṃ kariṃsu. Rājā puttasinehena bhadde te varaṃ dammi gaṇhāhīti āha. Sā gahitakaṃ katvā ṭhapetvā kumārassa sattaṭṭhavassikakāle rājānamupasaṅkamitvā deva tumhehi mayhaṃ puttassa varo dinno idānissa naṃ dethāti āha. Gaṇha bhaddeti. Deva puttassa me rajjaṃ dethāti āha. Rājā accharaṃ paharitvā nassa vasali mayhaṃ dve puttā aggikkhandhā viya jalanti te mārāpetvā tava puttassa rajjaṃ yācasīti tajjesi. Sā bhītā sirigabbhaṃ pavisitvā aññesupi divasesu rājānaṃ punappunaṃ rajjameva yāci. Rājā tassā varaṃ adatvāva cintesi mātugāmonāma akataññū mittadubbhī ahaṃ me kuṭapaṇṇaṃ vā kuṭalañcaṃ vā katvā putte ghāteyyāti. So putte pakkosāpetvā tamatthaṃ ārocetvā tāta tumhākaṃ idha vasantānaṃ antarāyopi bhaveyya tumhe sāmantarajjaṃ vā araññaṃ vā gantvā mama matakāle āgantvā kularajjakaṃ gaṇhathāti vatvā puna nemittake pakkosāpetvā attano āyuparicchedaṃ pucchitvā aññāni dvādasa vassāni pavattissatīti sutvā tāta ito dvādasavassaccayena āgantvā chattaṃ ussāpeyyāthāti āha. Te sādhūti vatvā pitaraṃ vanditvā rodantā pāsādā otariṃsu. Sitādevī ahaṃpi bhātikehi saddhiṃ gamissāmīti pitaraṃ vanditvā rodantā nikkhami. Te tayopi mahājanena parivutā nagarā nikkhamitvā mahājanaṃ Nivattetvā anupubbena himavantaṃ pavisitvā sampannodakamūlaphalāphale padese assamaṃ māpetvā phalāphalena yāpentā vasiṃsu. Lakkhaṇapaṇḍito pana sitā ca rāmapaṇḍitaṃ yācitvā tumhe amhākaṃ pituṭṭhāne ṭhitā tasmā assamapadeyeva hotha mayaṃ phalāphalaṃ āharitvā tumhe posessāmāti paṭiññaṃ gaṇhiṃsu. Tato paṭṭhāya rāmapaṇḍito tattheva ahosi. Itare phalāphalaṃ āharitvā taṃ paṭijaggiṃsu. Evaṃ tesaṃ phalāphalena yāpetvā vasantānaṃ dasarathamahārājā puttasokena navame saṃvacchare kālamakāsi. Tassa sarīrakiccaṃ kāretvā devī attano puttassa bharatakumārassa chattaṃ ussāpethāti āha. Amaccā pana chattasāmikā araññe vasantīti na adaṃsu. Bharatakumāro mama bhātaraṃ rāmapaṇḍitaṃ araññato ānetvā chattaṃ ussāpessāmīti pañcarājakakudhabhaṇḍāni gahetvā caturaṅginiyā senāya tassa vasanaṭṭhānaṃ patvā avidūre khandhāvāraṃ nivāsāpetvā katipayehi amaccehi saddhiṃ lakkhaṇapaṇḍitassa sitāya ca araññaṃ gatakāle assamapadaṃ pavisitvā assamapadadvāre ṭhapitakāñcanarūpakaṃ viya rāmapaṇḍitaṃ nirāsaṅkaṃ sukhanisinnaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ ṭhito rañño pavuttiṃ ārocetvā saddhiṃ amaccehi pādesu nipatitvā rodi. Rāmapaṇḍito neva soci na rodi. Indriyavikāramattaṃpissa nāhosi. Bharatassa pana roditvā nisinnakāle sāyaṇhasamaye itare dve phalāphalaṃ ādāya āgamiṃsu. Rāmapaṇḍito cintesi ime daharā mayhaṃ viya Na pariggahaṇapaññā etesaṃ atthi sahasā pitā te matoti vutto sokaṃ saṇṭhāretuṃ asakkontānaṃ hadayaṃpi nesaṃ phaleyya upāyena te udakaṃ otāretvā etaṃ pavuttiṃ sāvessāmīti. Atha nesaṃ purato ekaṃ udakaṭṭhānaṃ dassetvā tumhe aticirena āgatā idaṃ vo daṇḍakammaṃ hotu udakaṃ otaritvā tiṭṭhathāti upaḍḍhagāthamāha