๘. สังวรชาดก

8 Saṃvaramahārājajātakaṃ.

Jānanto no mahārājāti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ osaṭṭhaviriyaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.

So kira sāvatthivāsī kulaputto satthu dhammadesanaṃ sutvā pabbajitvā laddhupasampado ācariyupajjhāyavattaṃ pūrento ubhayāni pāṭimokkhāni paguṇāni katvā paripuṇṇapañcavasso kammaṭṭhānaṃ gahetvā araññe vasissāmīti ācariyupajjhāye āpucchitvā kosalaraṭṭhe ekaṃ paccantagāmaṃ gantvā tattha iriyāpake pasannehi manussehi paṇṇasālaṃ katvā upaṭṭhayamāno vassaṃ upagantvā yuñjanto ghaṭento vāyamanto āraddhena viriyena temāsaṃ kammaṭṭhānaṃ bhāvetvā obhāsamattampi uppādetuṃ asakkonto cintesi addhā ahaṃ satthārā desitesu catūsu puggalesu padaparamo kiṃ me araññavāsena jetavanaṃ gantvā tathāgatassa rūpasiriṃ passanto madhuradhammadesanaṃ suṇanto vītināmessāmīti. So viriyaṃ osajjitvā tato nikkhamanto anupubbena jetavanaṃ gantvā ācariyupajjhāyehi ceva sandiṭṭhasambhattehi ca āgamanakāraṇaṃ puṭṭho tamatthaṃ kathetvā tehi kasmā evamakāsīti garahitvā satthu santikaṃ netvā kiṃ bhikkhave anicchamānaṃ bhikkhuṃ ānayitthāti vutte ayaṃ bhante viriyaṃ osajjitvā āgatoti ārocite. Satthā saccaṃ kirāti pucchitvā saccanti vutte kasmā bhikkhu viriyaṃ osajji imasmiṃ hi sāsane Kusitapuggalassa aggaphalaṃ arahattaphalaṃnāma natthi āraddhaviriyā adhigamadhammaṃ ārādhenti tvaṃ kho pana pubbe viriyaṃ vā ovādakkhamo teneva kāraṇena bārāṇasirañño puttasatassa sabbakaniṭṭho hutvāpi paṇḍitānaṃ ovāde ṭhatvā setacchattaṃ pattosīti vatvā atītaṃ āhari

atīte bārāṇasiṃ patteneva tena tena saṅgahavatthunā ābandhitvā saṅgaṇhi. Sabbesaṃ piyo ahosi manāpo. Aparabhāge rājānaṃ maraṇamañce nisinnaṃ amaccā pucchiṃsu deva tumhākaṃ accayena setacchattaṃ kassa dassāmāti. Tāta mama puttā sabbepi setacchattassa sāmino yo pana tumhākaṃ manaṃ gaṇhati tasseva setacchattaṃ dadeyyāthāti. Te tasmiṃ kālakate tassa sarīraparihāraṃ katvā sattame divase sannipatitvā raññā yo tumhākaṃ manaṃ gaṇhati tassa chattaṃ ussāpeyyāthāti vuttaṃ amhākañca ayaṃ saṃvarakumāro manaṃ gaṇhatīti tassa kāñcanamālaṃ setacchattaṃ ussāpayiṃsu. Saṃvaramahārājā bodhisattassa ovāde ṭhatvā dhammena rajjaṃ kāresi. Itare ekūnasatakumārā pitā kira no kālakato saṃvarakumārassa kira chattaṃ ussāpesuṃ so sabbakaniṭṭho tassa chattaṃ na pāpuṇāti sabbajeṭṭhassa chattaṃ ussāpessāmāti sabbe ekato āgantvā chattaṃ vā no detu yuddhaṃ vāti saṃvaramahārājassa paṇṇaṃ pesetvā nagaraṃ upparundhiṃsu. Rājā bodhisattassa taṃ pavuttiṃ ārocetvā idāni kiṃ karomāti pucchi. Mahārāja tava bhātikehi saddhiṃ Yujjhanakiccaṃ natthi tvaṃ pitu santakaṃ dhanaṃ ekūnasatakoṭṭhāse katvā ekūnasatabhātikānaṃ pesetvā imaṃ tumhākaṃ pitu santakaṃ koṭṭhāsaṃ gaṇhatha nāhaṃ tumhehi saddhiṃ yujjhāmīti sāsanaṃ pahiṇāhīti . So tathā akāsi. Athassa sabbajeṭṭhakabhātiko uposathakumāronāma sese āmantetvā tātā rājānaṃnāma abhibhavituṃ samattho natthi ayañca no kaniṭṭhabhātiko paṭisattupi hutvā na tiṭṭhati amhākaṃ pitu santakaṃ pesetvā nāhaṃ tumhehi saddhiṃ yujjhāmīti pesesi na kho pana mayaṃ sabbe ekakkhaṇe chattaṃ ussāpema ekasseva chattaṃ dassāma ayameva rājā hotu etha naṃ passitvā rājakuṭumbaṃ paṭicchāpetvā amhākaṃ janapadameva gacchāmāti āha. Atha te sabbepi kumārā nagaradvāraṃ vivarāpetvā paṭisattuno ahutvā nagaraṃ pavisiṃsu. Rājāpi tesaṃ amaccehi sakkāraṃ gāhāpetvā paṭimaggaṃ pesesi. Kumārā mahantena parivārena pattikāva āgantvā rājanivesanaṃ abhiruyhitvā saṃvaramahārājassa nipaccanākāraṃ dassetvā nīcāsane nisīdiṃsu. Saṃvaramahārājā setacchattassa heṭṭhā sīhāsane nisīdi. Mahanto yaso mahantaṃ sirisobhaggaṃ ahosi. Olokitolokitaṭṭhānaṃ kampati. Uposathakumāro saṃvaramahārājassa sirivibhavaṃ oloketvā amhākaṃ pitā attano accayena saṃvarakumārassa rājabhāvaṃ ñatvā aññe amhākaṃ janapade datvā imassa na adāsīti cintetvā tena saddhiṃ sallapanto tisso gāthā abhāsi

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓,๐๑๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. สังวรชาดก”