๙. สุปปารกชาดก
9 Supārakajātakaṃ.
Ummujjanti nimujjantīti idaṃ satthā jetavane viharanto paññāpāramiṃ ārabbha kathesi.
Ekadivasaṃ hi sāyaṇhasamaye tathāgatassa dhammaṃ desetuṃ nikkhamanaṃ āgamayamānā bhikkhū dhammasabhāyaṃ nisīditvā āvuso aho vata satthā mahāpañño puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño tatra tatra upāyāya paññāya samannāgato vipulāya paṭhavisamāya mahāsamuddo viya gambhīrāya ākāso viya vitthiṇṇāya ca sakalajambūdīpasmiṃ hi uṭṭhitapañho dasabalaṃ atikkamitvā gantuṃ samatthonāma natthi yathā mahāsamudde uṭṭhitā ummi velaṃ pattamattāva bhijjati evaṃ na koci pañho dasabalaṃ atikkami satthu pādamūlaṃ patto bhijjatievāti dasabalassa mahāpaññāpāramiṃ vaṇṇayantā nisīdiṃsu. Satthā āgantvā kāyanuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā imāyanāmāti vutte na bhikkhave tathāgato idāneva paññavā pubbepi aparipakkañāṇena paññavāyeva andhopi hutvā mahāsamudde udakasaññāya imasmiṃ samudde idaṃnāma ratananti aññāsīti vatvā atītaṃ āhari
atīte kururaṭṭhe kururājā nāma rajjaṃ kāresi. Bharukacchaṃnāma paṭṭanagāmo ahosi. Tadā bodhisatto bharukacche niyāmakajeṭṭhakassa putto hutvā nibbatti pāsādiko suvaṇṇavaṇṇo. Supārakakumārotissa nāmaṃ kariṃsu. So mahantena parivārena vaḍḍhanto soḷasavassakāleyeva niyāmakasippeyeva nipphattiṃ patvā aparabhāge pituaccayena niyāmakajeṭṭhako hutvā niyāmakakammaṃ akāsi. Paṇḍito ñāṇasampanno ahosi. Tena āruḷhanāvāya byāpattināma natthi. Tassa aparabhāge loṇajalapahatāni dvepi cakkhūni nassiṃsu. So tato paṭṭhāya niyāmakajeṭṭhako hutvāpi niyāmakakammaṃ akatvā rājānaṃ nissāya jīvissāmīti rājānaṃ upasaṅkami. Atha naṃ rājā agghāpaniyakamme ṭhapesi. So tato paṭṭhāya rañño hatthiratanaassaratanañca muttāsāramaṇisārādīni agghāpesi. Athekadivasaṃ rañño maṅgalahatthī bhavissatīti kāḷapāsāṇakūṭavaṇṇaṃ ekaṃ vāraṇaṃ ānesuṃ. Taṃ disvā rājā paṇḍitassa dassethāti āha. Atha naṃ tassa santikaṃ nayiṃsu. So hatthena tassa sarīraṃ parimajjitvā nāyaṃ maṅgalahatthī bhavituṃ anucchaviko pacchā pādehi vāmanakadhātuko esa etaṃhi mātā vijāyamānā aṅkena paṭicchituṃ nāsakkhi tasmā bhūmiyaṃ patitvā pacchimapādehi vāmanakadhātuko jātoti āha. Te hatthiṃ gahetvā āgate manusse pucchiṃsu. Te saccaṃ paṇḍito kathetīti vadiṃsu. Taṃ kāraṇaṃ rājā sutvā haṭṭhatuṭṭho tassa aṭṭha kahāpaṇe dāpesi. Punekadivasaṃ rañño maṅgalaasso bhavissatīti ekaṃ assaṃ ānayiṃsu. Taṃpi rājā paṇḍitassa santikaṃ pesesi. So taṃpi hatthena parāmasitvā ayaṃ maṅgalaasso bhavituṃ na yutto etassa hi jātadivaseyeva mātā mari tasmā mātu khīraṃ alabhanto na sammā vaḍḍhitoti Āha. Asse gahetvā āgatamanussā sāpissa kathā saccāti vadiṃsu. Taṃpi sutvā rājā tusitvā aṭṭha kahāpaṇeyeva dāpesi. Athekadivasaṃ rañño maṅgalaratho bhavissatīti rathaṃ ānayiṃsu. Taṃpi rājā tassa santikaṃ pesesi. So taṃ hatthena parāmasitvā ayaṃ ratho susirarukkhena kato tasmā rañño na anucchavikoti āha. Sāpissa kathā saccāva ahosi. Rājā taṃpi sutvā tusitvā aṭṭhakahāpaṇe dāpesi. Athassa mahagghaṃ kambalaratanaṃ āhariṃsu. Taṃpi tasseva pesesi. Taṃpi hatthena parāmasitvā imassa mūsikacchinnaṃ ekaṃ ṭhānaṃ atthīti āha. Sodhentā taṃ disvā rañño ārocesuṃ. Rājā taṃ kāraṇaṃ sutvā tusitvā aṭṭheva kahāpaṇe dāpesi. So cintesi ayaṃ rājā evarūpāni acchariyāni disvā aṭṭha kahāpaṇe dāpesi imassa dāyo nhāpitadāyo nhāpitassa jātiko bhavissati kiṃ me evarūpena rājupaṭṭhānena attano vasanaṭṭhānameva gamissāmīti so bharukacchapaṭṭanameva paccāgami. Tasmiṃ tattha vasante bāṇijā nāvaṃ sajjetvā kaṃ niyāmakaṃ karissāmāti mantetvā supārakapaṇḍitena āruḷhanāvā na byāpajjati esa paṇḍito upāyakusalo andho samānopi supārakapaṇḍito ca uttamoti taṃ upasaṅkamitvā niyāmako no hohīti vatvā tātā ahaṃ andho kathaṃ niyāmakakammaṃ karissāmīti vutte sāmi andhāpi tumheyeva amhākaṃ uttamāti punappunaṃ yāciṃsu. Sādhu tātā tumhehi āropitasaññāya niyyāmako bhavissāmīti tesaṃ nāvaṃ abhirūhi. Te nāvāya mahāsamuddaṃ pakkhandiṃsu. Nāvā Satta divasāni nirupaddavā agamāsi. Tato akālavātaṃ uppātitaṃ uppajjati. Nāvā cattāro māse pakatisamuddapiṭṭhe caritvāva khuramālisamuddaṃnāma pattā. Tattha macchā manussasamānasarīrā khuranāsā udake ummujjanimmujjaṃ karonti. Bāṇijā te disvā mahāsattaṃ tassa samuddassa nāmaṃ pucchantā paṭhamaṃ gāthamāhaṃsu