๖. อารามทูสกชาดก
6. Ārāmadūsakajātakaṃ
na ve anatthakusalenāti idaṃ satthā jetavane viharanto aññatarasmiṃ kosalagāmake uyyānadūsakaṃ ārabbha kathesi.
Satthā kira kosalesu cārikañcaramāno aññataraṃ gāmakaṃ sampāpuṇi. Tattheko kuṭumbiko tathāgataṃ nimantetvā attano uyyāne nisīdāpetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dānaṃ datvā bhante yathāruciyā imasmiṃ uyyāne vicarathāti āha. Bhikkhū uṭṭhāya uyyānapālaṃ gahetvā uyyāne vicarantā ekaṃ aṅgaṇaṭṭhānaṃ disvā uyyānapālaṃ pucchiṃsu upāsaka imaṃ uyyānaṃ aññattha saṇḍacchāyaṃ imasmiṃ pana ṭhāne koci rukkho vā gaccho vā natthi kiṃ nu kho kāraṇanti. Bhante imassa uyyānassa ropanakāle eko gāmadārako udakaṃ siñcanto imasmiṃ ṭhāne rukkhapotake uddhamūlaṃ katvā mūlappamāṇena udakaṃ siñci te rukkhapotakā milāyitvā matā iminā kāraṇena idaṃ ṭhānaṃ aṅgaṇaṃ jātanti. Bhikkhū satthāraṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ ārocesuṃ. Satthā na bhikkhave so gāmadārako idāneva ārāmadūsako pubbepi ārāmadūsakoyevāti vatvā atītaṃ āhari.
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bārāṇasiyaṃ nakkhattaṃ ghosayiṃsu. Nakkhattabherisaddassavanakālato paṭṭhāya sakalanagaravāsino nakkhattanissitakā hutvā vicaranti. Tadā rañño uyyāne bahū makkaṭā vasanti. Uyyānapālo cintesi nagare nakkhattaṃ Saṅghuṭṭhaṃ ime vānare udakaṃ siñcathāti vatvā ahaṃ nakkhattaṃ kīḷissāmīti jeṭṭhakavānaraṃ upasaṅkamitvā samma vānarajeṭṭhaka idaṃ uyyānaṃ tumhākampi bahupakāraṃ tumhe ettha pupphaphalapallavāni khādatha nagare nakkhattaṃ saṅghuṭṭhaṃ ahaṃ nakkhattaṃ kīḷissāmi yāvāhaṃ na āgacchāmi tāva imasmiṃ uyyāne rukkhapotakesu udakaṃ siñcituṃ sakkhissathāti pucchi. Sādhu siñcissāmāti. Tenahi appamattā hothāti udakaṃ siñcanatthāya tesaṃ cammakūṭe ceva dārukūṭe ca datvā gato. Vānarā cammakūṭe ceva dārukūṭe ca gahetvā rukkhapotakesu udakaṃ siñcanti. Atha ne vānarajeṭṭhako evamāha bhonto vānarā udakaṃ nāma rakkhitabbaṃ tumhe rukkhapotakesu udakaṃ siñcantā uppāṭetvā uppāṭetvā mūlaṃ oloketvā gambhīragatesu mūlesu bahuṃ udakaṃ siñcatha agambhīraṭṭhānesu appaṃ pacchā amhākaṃ udakaṃ dullabhaṃ bhavissatīti. Te sādhūti sampaṭicchitvā tathā akaṃsu. Tasmiṃ samaye eko paṇḍitapuriso rājuyyāne te vānare tathā karonte disvā evamāha bhonto vānarā kasmā tumhe rukkhapotake uppāṭetvā mūlappamāṇena udakaṃ siñcathāti. Te evaṃ vānarajeṭṭhako ovadatīti āhaṃsu. So taṃ vacanaṃ sutvā aho vata bho bālā apaṇḍitā atthaṃ karissāmāti anatthameva karontīti cintetvā imaṃ gāthamāha