๔. จุลลนารทกัสสปชาดก

4 Cullanāradakassapajātakaṃ.

Na te kaṭṭhāni bhinnānīti idaṃ satthā jetavane viharanto thūlakumārikapalobhanaṃ ārabbha kathesi.

Sāvatthivāsino kirekassa kulassa paṇṇarasasoḷasavassuddesikā dhītā ahosi sobhaggappattā. Na ca naṃ koci vāresi. Athassā mātā cintesi mama dhītā vayappattā na ca naṃ koci vāresi āmisena macchaṃ viya etāya ekaṃ sākiyabhikakhuṃ palobhetvā uppabbājetvā taṃ nissāya jīvissāmīti. Tadā sāvatthivāsī eko kulaputto sāsane uraṃ datvā pabbajitvā upasampannakālato paṭṭhāya sikkhāpadaṃ pahāya ālasiyo sarīramaṇḍanamanuyutto vihāsi. Mahāupāsikā gehe yāgukhādanīyabhojanīyāni sampādetvā dvāre ṭhitā antaravithiyā gacchantesu ekaṃ bhikkhuṃ rasataṇhāya bandhitvā gahetuṃ sakkuṇeyyarūpaṃ upadhārentī tepiṭakaabhidhammikavinayadharānaṃ mahantena parivārena gacchantānaṃ antare kañci gayhupagaṃ adisvā tesaṃ pacchato gacchantānaṃ madhuradhammakathikānaṃpi chinnavalāhakasadisānaṃ piṇḍapātikānaṃpi antare kañci adisvāva ekaṃ yāva bahiaṅgapaccaṅgā akkhīni añjetvā dukulantaravāsakaṃ nivāsetvā ghaṭitamaṭṭhaṃ cīvaraṃ pārupitvā maṇivaṇṇapattaṃ ādāya manoramaṃ chattaṃ dhārayamānaṃ visaṭṭhindriyaṃ kāyadaḷhabahulaṃ āgacchantaṃ disvā imaṃ sakkā gaṇhitunti gantvā vanditvā pattaṃ gahetvā etha bhanteti gharaṃ ānetvā nisīdāpetvā yāguādīni parivīsitvā katabhattakiccaṃ taṃ bhikkhuṃ bhante ito paṭṭhāya idheva Āgaccheyyāthāti āha. Sopi tato paṭṭhāya tattheva gantvā aparabhāge vissāsiko ahosi. Athekadivasaṃ mahāupāsikā tassa savanapathe ṭhatvā imasmiṃ gehe upabhogaparibhogamattā atthi tathārūpo pana me putto vā jāmātaro vā gehaṃ vicāretuṃ samattho natthīti āha. So tassā vacanaṃ sutvā kimatthaṃ nukho kathetīti thokaṃ hadaye viddho viya ahosi. Sā dhītaraṃ āha imaṃ palobhetvā tava vase vattāpehīti āha. Sā tato paṭṭhāya maṇḍitapasādhitā itthīkūṭavilāsehi taṃ palobhesi. Thūlakumārikāti na ca thūlasarīrāti daṭṭhabbā thūlā vā hotu kīsā vā pañcakāmaguṇikarāgena pana thūlatāya thūlakumārikāti vuccati. So hi daharo kilesavasiko hutvā nadānāhaṃ buddhasāsane patiṭṭhātuṃ sakkhissāmīti cintetvā vihāraṃ gantvā pattacīvaraṃ niyyādetvā asukaṭṭhānaṃ nāma gamissāmi tatra me vatthāni pesethāti vatvā vihāraṃ gantvā pattacīvaraṃ niyyādetvā ukkaṇṭhitosmīti ācariyupajjhāye āha. Te taṃ ādāya satthu santikaṃ netvā bhante ayaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitoti ārocesuṃ. Satthā saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosīti pucchitvā saccaṃ bhanteti vutte kenukkaṇṭhāpitosīti vatvā thūlakumārikāya bhanteti vutte bhikkhu pubbepesā tava araññe vasantassa brahmacariyassantarāyaṃ katvā mahantaṃ anatthamakāsi puna tvaṃ etameva nissāya kasmā ukkaṇṭhitosīti vatvā bhikkhūhi yācito atītaṃ āhari atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto Kāsikaraṭṭhe mahābhoge brāhmaṇakule nibbattitvā uggahitasippo kuṭumbaṃ saṇṭhapesi. Athassa bhariyā ekaputtaṃ vijāyitvā kālamakāsi. So yatheva me piyabhariyāya maraṇaṃ hoti evaṃ mayipi maraṇaṃ āgamissati kiṃ me gharāvāsena pabbajissāmīti cintetvā kāme pahāya puttaṃ ādāya himavantaṃ pavisitvā tena saddhiṃ isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññā nibbattetvā vanamūlaphalāhāro araññe vihāsi. Tadā paccantagāmavāsino corā janapadaṃ pavisitvā gāmaṃ paharitvā karamare gahetvā bhaṇḍikaṃ ukkhipāpetvā paccantaṃ pāyiṃsu. Tesaṃ antare ekā abhirūpā kumārikā kerāṭikapaññāya samannāgatā. Sā cintesi ime amhe gahetvā dāsibhogena paribhuñjissanti ekena upāyena palāyituṃ vaṭṭatīti. Sā sāmi sarīrakiccaṃ kātukāmamhi thokaṃ paṭikkamitvā tiṭṭhathāti vatvā core vañcetvā palāyi araññe vicarantī bodhisattassa puttaṃ assame katvā phalāphalatthāya gatakāle pubbaṇhasamaye assamaṃ pāpuṇitvā taṃ tāpasakumāraṃ kāmaratiyā palobhetvā sīlamassa bhinditvā attano vase vattetvā kinte araññavāsena ehi gāmaṃ gacchāma tatra hi rūpādayo kāmaguṇā sulabhāti āha. Sopi sādhūti sampaṭicchitvā pitā me araññato phalāphalaṃ āharituṃ gato taṃ disvā ubhopi ekatova gamissāmāti āha. Sā cintesi ayaṃ taruṇadārako na kiñci jānāti pitarā panassa mahallakakāle pabbajitena bhavitabbaṃ so āgantvā idha kiṃ karosīti maṃ pothetvā pāde Gahetvā kaḍḍhitvā araññe khipissati tasmiṃ anāgateyeva palāyissāmīti. Atha naṃ ahaṃ purato gacchāmi tvaṃ pacchā gaccheyyāsīti vatvā maggasaññaṃ ācikkhitvā pakkāmi. So tassā gatakālato paṭṭhāya uppannadomanasso yathā pure kiñci vattaṃ akatvā sīsaṃ pārupitvā antopaṇṇasālāyaṃ pajjhāyanto nipajji. Mahāsatto phalāphalaṃ ādāya āgantvā tassā padavalañjaṃ disvā ayaṃ mātugāmassa padavalañjo jāto puttassa me sīlaṃ bhinnaṃ bhavissatīti cintento paṇṇasālaṃ pavisitvā phalāphalaṃ otāretvā puttaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓,๑๖๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. จุลลนารทกัสสปชาดก”