๖. กาลิงคโพธิชาดก

6 Kāliṅgajātakaṃ.

Rājā kāliṅgo cakkavattīti idaṃ satthā jetavane viharanto ānandattherena kataṃ mahābodhipūjaṃ ārabbha kathesi.

Veneyyasaṅgahatthāya hi tathāgate janapadacārikaṃ pakkante sāvatthivāsino gandhamālādihatthā jetavanaṃ gantvā aññaṃ pūjanīyaṭṭhānaṃ alabhitvā gandhakuṭidvāre pātetvā gacchanti tena uḷārapāmojjā honti. Taṃ kāraṇaṃ ñatvā anāthapiṇḍiko tathāgatassa jetavanaṃ āgatakāle ānandattherassa santikaṃ gantvā bhante ayaṃ vihāro tathāgate cārikaṃ pakkante nippaccayo hoti manussānaṃ gandhamālādīhi pūjanīyaṭṭhānaṃ na hoti sādhu bhante tathāgatassa imamatthaṃ ārocetvā ekassa pūjanīyaṭṭhānassa sakkuṇeyyabhāvaṃ jānāthāti. So sādhūti sampaṭicchitvā tathāgataṃ pucchi kati nukho bhante cetiyānīti. Tīṇi ānandāti. Katamāni tīṇīti. Sārīrikaṃ pāribhogikaṃ uddisikanti. Sakkā pana bhante tumhesu carantesuyeva cetiyaṃ kātunti. Ānanda sārīrikaṃ na sakkā kātuṃ tamhi buddhānaṃ parinibbutakāle hoti uddisikamavatthukaṃ mamāyanamattameva hoti buddhehi paribhutto mahābodhi buddhesu dharantesupi parinibbutesupi cetiyamevāti. Bhante tumhesu pakkantesu jetavanamahāvihāro appaṭisaraṇo hoti manussā pūjanīyaṭṭhānaṃ na labhanti mahābodhito bījaṃ āharitvā jetavanadvāre ropessāmi bhanteti āha. Sādhu ānanda ropehi evaṃ sante jetavane mama nibaddhavāso viya bhavissatīti. Thero kosalanarindassa anāthapiṇḍikassa visākhādīnañca ārocetvā jetavanadvāre bodhiropanaṭṭhāne āvāṭaṃ khaṇāpetvā mahāmoggallānattheraṃ āha bhante ahaṃ jetavanadvāre bodhiṃ ropessāmi mahābodhito me bodhipakkaṃ āharathāti. Thero sādhūti sampaṭicchitvā ākāsena bodhimaṇḍaṃ gantvā vaṇḍā parigalantaṃ pakkaṃ bhūmiṃ appattameva cīvarena sampaṭicchitvā ādāya āharitvā ānandattherassa adāsi. Ānandatthero ajja kira bodhiṃ ropessāmāti kosalarājādīnaṃ ārocesi. Rājā sāyaṇhasamaye mahantena parivārena sabbūpakaraṇāni gāhāpetvā āgami. Tathā anāthapiṇḍiko ca visākhā ca añño ca saddho jano. Thero mahābodhiropanaṭṭhāne mahantaṃ suvaṇṇakaṭāhaṃ ṭhapetvā heṭṭhā chiddaṃ kāretvā idaṃ bodhipakkaṃ ropehi mahārājāti raññova adāsi. So cintesi rajjaṃ nāma na sabbakālaṃ amhākaṃ Tiṭṭhati idaṃ mayā anāthapiṇḍikena ropāpetuṃ vaṭṭatīti. So taṃ bodhipakkaṃ mahāseṭṭhissa hatthe ṭhapesi. Anāthapiṇḍiko gandhakalalaṃ viyūhitvā tattha pātesi. Tasmiṃ tassa hatthato muttamatteyeva sabbesaṃ passantānañca naṅgalasīsappamāṇo bodhikhandho paññāsahatthubbedho uṭṭhahi. Catūsu disāsu uddhañcāti pañca mahāsākhā paṇṇāsahatthāva nikkhamiṃsu. Iti so taṃkhaṇaññeva vanappatijeṭṭhako hutvā aṭṭhāsi. Rājā aṭṭhasatamatte suvaṇṇarajaṭaghaṭe gandhodakena pūretvā nīluppalahatthakādipaṭimaṇḍite mahābodhiṃ parikkhipitvā puṇṇaghaṭapantiyo nāma ṭhapāpesi sattaratanamayaṃ vedikaṃ kāresi suvaṇṇamissakaṃ vālukaṃ okiri pākāraparikkhepaṃ kāresi sattaratanamayadvārakoṭṭhakaṃ kāresi. Sakkāro mahā ahosi. Thero tathāgataṃ upasaṅkamitvā bhante tumhehi mahābodhimūle samāpannasamāpattiṃ mayā ropitabodhimūle nisīditvā mahājanassa hitatthāya samāpajjathāti āha. Ānanda kiṃ kathesi mayi mahābodhimaṇḍe samāpannasamāpattiṃ samāpajjitvā nisinne añño padeso dhāretuṃ na sakkotīti. Bhante mahājanassa hitatthāya imassa bhūmippadesassa dhūraniyāmena samāpattisukhena taṃ bodhimūlaṃ paribhuñjathāti. Satthā ekarattiṃ samāpattisukhena taṃ paribhuñji. Thero kosalarājādīnaṃ kathetvā bodhimahaṃ nāma kāresi. Sopi kho bodhi ānandattherena ropitattā ānandabodhiyevāti paññāyittha. Tadā dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ āyasmā ānando dharanteyeva Tathāgate bodhiṃ ropāpetvā mahāpūjaṃ karoti aho mahāguṇo theroti. Satthā āgantvā kāya nuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā imāya nāmāti vutte na bhikkhave idāneva pubbepi ānando saparivāresu catūsu mahādīpesu manusse gahetvā bahugandhamāle āharāpetvā mahābodhimaṇḍe bodhimahaṃ kāresiyevāti vatvā atītaṃ āhari

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓,๑๙๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. กาลิงคโพธิชาดก”