๗. อกิตติชาดก
7. Akittijātakaṃ.
Akittiṃ disvāna sammantanti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ sāvatthīvāsikaṃ dānapatiupāsakaṃ ārabbha kathesi.
So kira satthāraṃ nimantetvā sattāhaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā pariyosānadivase ariyasaṅghassa sabbaparikkhāre adāsi. Atha satthā parisamajjheyeva ṭhito anumodanaṃ karonto upāsaka mahā te pariccāgo atidukkaraṃ tayā kataṃ ayaṃ hi dānavaṃsonāma porāṇakapaṇḍitānaṃ vaṃso dānaṃnāma gīhināpi Pabbajitenāpi dātabbameva porāṇakapaṇḍitā pabbajitvā pana araññe vasantā aloṇaniddhūpanaṃ udakamattasitakārapaṇṇañca khādantāpi sampattayācakānaṃ datvā sayaṃ pītisukhena yāpesunti vatvā bhante idaṃ tāva sabbaparikkhāradānaṃ mahājanassa pākaṭaṃ tumhehi vuttaṃ apākaṭaṃ taṃ no kathethāti tena yācito atītaṃ āhari
atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto asītikoṭivibhavassa brāhmaṇassa mahāsālakule nibbatti. Akittītissa nāmaṃ kariṃsu. Tassa padasā gamanakāle bhaginiṃpi vijāyi. Yasavatītissā nāmaṃ kariṃsu. Mahāsatto soḷasavassakāle takkasilaṃ gantvā sabbasippāni uggaṇhitvā paccāgamāsi. Athassa mātāpitaro kālamakaṃsu. So tesaṃ petakiccāni kāretvā dhanavilokanaṃ karonto asukonāma ettakaṃ dhanaṃ saṇṭhāpetvā atīto asuko ettakanti vacanaṃ sutvā saṃviggamānaso hutvā idaṃ pana me paññāyati na dhanassa saṃhārakā sabbe imaṃ dhanaṃ pahāyeva gatā ahaṃ na taṃ ādāya gamissāmīti bhaginiṃ pakkosāpetvā tvaṃ imaṃ dhanaṃ paṭipajjāhīti āha. Tumhākaṃ pana ko ajjhāsayoti. Pabbajitukāmomhīti. Bhātika ahaṃ tumhehi chaḍḍitakhelaṃ sirasā na sampaṭicchissāmi na me iminā attho ahampi pabbajissāmīti. So rājānaṃ āpucchitvā bheriñcārāpetvā dhanena atthikā akittipaṇḍitassa gehaṃ gacchantūti so sattāhaṃ mahādānaṃ pavattetvā dhane akhīyamāne cintesi mayhaṃ āyusaṅkhārā khīyanti kiṃ me dhanakhīṇāya atthikā gaṇhissantīti Nivesanadvāraṃ vivaritvā dinnaññeva harantūti sahiraññasuvaṇṇaṃ gehaṃ pahāya ñātimaṇḍalassa paridevantassa bhaginiṃ gahetvā bārāṇasito nikkhami. Yena dvārena nikkhami taṃ akittidvāraṃnāma jātaṃ. Yena titthena nadiṃ otiṇṇo tampi akittititthaṃnāma jātaṃ. So dve tīṇi yojanāni gantvā ramaṇīye ṭhāne paṇṇasālaṃ katvā bhaginiyā saddhiṃ pabbaji. Tassa pabbajitakālato paṭṭhāya bahū gāmanigamarājadhānivāsino pabbajiṃsu mahāparivāro ahosi mahālābhasakkāro nibbatti buddhuppādo viya pavatti. Atha mahāsatto ayaṃ lābhasakkāro atimahā parivāropi me mahanto mayā ekakeneva viharituṃ vaṭṭatīti cintetvā avelāya antamaso bhaginiṃpi ajānāpetvā ekakova nikkhamitvā anupubbena damiḷaraṭṭhaṃ patvā kācirapaṭṭanasamīpe uyyāne viharanto jhānābhiññā nibbattesi. Tatrāpissa mahālābhasakkāro uppajji. So taṃ jigucchanto chaḍḍetvā ākāsena gantvā nāgadīpasamīpe kāradīpaṃ otari. Tadā kāradīpo ahidīponāma ahosi. So tattha mahantaṃ kārarukkhaṃ upanissāya paṇṇasālaṃ māpetvā vāsaṃ kappesi. Tassa tattha vasanabhāvaṃ na koci jānāti. Athassa bhagini bhātaraṃ gavesamānā anupubbena damiḷaraṭṭhaṃ patvā taṃ adisvā tena vasitaṭṭhāneyeva vasi jhānampana nibbattetuṃ nāsakkhi. Mahāsatto appicchatāya katthaci agantvā tassa kārarukkhassa phalakāle phalāni khādati pattakāle pattāni udakasinnāni khādati. Tassa sīlatejena sakkassa paṇḍukambalasilāsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. Sakko ko nukho maṃ ṭhānā cāvetukāmoti āvajjento akittipaṇḍitaṃ disvā kimatthaṃ nukho esa tāpaso sīlaṃ rakkhati sakkattaṃ paṭṭheti udāhu aññaṃ vīmaṃsissāmi nanti ayaṃ hi dukkhena jīvitaṃ kappesi udakasinnamattāni kārapattāni khādati sace sakkattaṃ paṭṭheti attano sinnapattāni mayhaṃ dassati no ce na dassatīti brāhmaṇavaṇṇena tassa santikaṃ āgami. Bodhisatto kārapattāni sedetvā otāretvā sītalabhūtāni khādissāmīti paṇṇasāladvāre nisīdi. Athassa purato sakko bhikkhāya aṭṭhāsi. Mahāsatto taṃ disvā somanassappatto hutvā lābhā vata me yācakaṃ passāmi ajja mama manorathaṃ matthakaṃ pāpetvā dānaṃ dassāmīti pakkabhājaneneva ādāya gantvā idaṃ me dānaṃ sabbaññutañāṇassa paccayo hotūti attano asesetvāva tassa bhikkhābhājane pakkhipi. Brāhmaṇo taṃ gahetvā thokaṃ gantvā antaradhāyi. Mahāsattopi tassa datvā puna apacitvā pītisukheneva vītināmetvā punadivase pacitvā tattheva paṇṇasāladvāre nisīdi. Sakko puna brāhmaṇavesena āgami. Punapi tassa datvā mahāsatto tatheva vītināmesi. Tatiyadivasepi tatheva datvā aho me lābhā kārapattāni nissāya mahantaṃ puññaṃ pasutanti somanassappatto tayo divase anāhāratāya dubbalopi samāno majjhantikasamaye paṇṇasālato nikkhamitvā dānaṃ āvajjento paṇṇasāladvāre nisīdi. Sakko cintesi ayaṃ brāhmaṇo tayo divase nirāhāro hutvā evaṃ dubbalopi hutvā dānaṃ dento Tuṭṭhacitto deti cittassa aññathattaṃpi natthi ahaṃ imaṃ idaṃ nāma paṭṭhetvā dānaṃ detīti na jānāmi pucchitvā ajjhāsayamassa jānissāmīti. So majjhantike āgantvā mahāsattassa purato ṭhatvā ambho tāpasa evarūpe uṇhavāte paharante evarūpe loṇajalaparikkhitte araññe kimatthaṃ tapokammaṃ karosīti pucchi.