๘. ตักการิยชาดก

8. Takkāriyajātakaṃ.

Ahameva dubbhāsitaṃ bhāsi bāloti idaṃ satthā jetavane viharanto kokālikaṃ ārabbha kathesi.

Ekasmiṃ hi antovasse dve aggasāvakā gaṇaṃ pahāya vivittavāsaṃ vasitukāmā satthāraṃ āpucchitvā kokālikaraṭṭhe kokālikavasanaṭṭhānaṃ gantvā taṃ evamāhaṃsu āvuso kokālika taṃ nissāya amhākaṃ amhe ca nissāya tava phāsuvihāro bhavissati imaṃ temāsaṃ idheva vaseyyāmāti. Ko panāvuso maṃ nissāya tumhākaṃ phāsuvihāroti. Sace tvaṃ āvuso aggasāvakā idha viharantīti kassaci nāroceyyāsi mayaṃ sukhaṃ vihareyyāma ayaṃ taṃ nissāya amhākaṃ phāsuvihāroti. Atha tumhe nissāya mayhaṃ ko phāsuvihāroti. Mayaṃ tuyhaṃ antotemāsaṃ dhammaṃ vācessāma dhammakathaṃ kathessāma esatuyhaṃ amhe nissāya phāsuvihāroti. Vasathāvuso yathājjhāsayenāti so tesaṃ paṭirūpaṃ senāsanaṃ adāsi. Te phalasamāpattisukhena sukhaṃ vasiṃsu. Koci nesaṃ tattha vasanabhāvaṃ na jānāti. Te vutthavassā pavāretvā āvuso taṃ nissāya sukhaṃ vutthamhā satthāraṃ vandituṃ gacchāmāti taṃ āpucchiṃsu. So sādhūti sampaṭicchitvā te ādāya dhuragāme piṇḍāya cari. Therā katabhattakiccā gāmato nikkhamiṃsu. Kokāsiko te uyyojetvā nivattitvā manussānaṃ ārocesi upāsakā tumhe tiracchānagatasadisā dve aggasāvake temāsaṃ dhuravihāre vasante Na jānittha idāni kho gatāti. Manussā kasmā pana bhante amhākaṃ nārocayitthāti vatvā bahuṃsappitelādibhesajjañceva vatthacchādanañca gahetvā there upasaṅkamitvā vanditvā khamatha no bhante mayaṃ tumhākaṃ aggasāvakabhāvaṃ na jānāma ajja no kokālikabhaddantassa vacanena ñātaṃ amhākaṃ anukampāya imāni bhesajjavatthacchādanāni gaṇhathāti. Kokāliko therā appicchā santuṭṭhā imāni vatthāni attanā agahetvā mayhaṃ dassantīti cintetvā upāsakehi saddhiṃyeva therānaṃ santikaṃ gato. Therā bhikkhuparipācitattā kiñci neva attanā gaṇhiṃsu na kokālikassa dāpesuṃ. Upāsakā bhante idāni agaṇhantā puna amhākaṃ anuggahatthāya idhāgaccheyyāthāti yāciṃsu. Therā adhivāsetvā satthu santikaṃ agamiṃsu. Kokāliko ime therā attanā agaṇhantā mayhampi na dāpesunti āghātaṃ bandhi. Therāpi satthu santike thokaṃ vasitvā attano attano parivāre pañcasate bhikkhū ādāya bhikkhusahassena saddhiṃ cārikañcaramānā kokālikaraṭṭhaṃ pattā. Te upāsakā paccuggamanaṃ katvā there ādāya tameva vihāraṃ netvā devasikaṃ mahāsakkāraṃ kariṃsu. Pahūtaṃ bhesajjavatthacchādanaṃ uppajji. There hi saddhiṃ āgatabhikkhū cīvarāni vicārentā saddhiṃ āgatānaṃ bhikkhūnaññeva denti kokālikassa na denti. Therāpi tassa na dāpenti. Kokāliko cīvaraṃ alabhitvā pāpicchā sārīputtamoggallānā pubbe diyyamānaṃ lābhaṃ agahetvā idāni gaṇhanti pūretuṃ na sakkā aññe na olokentīti there akkosati Paribhāsati. Therā kokāliko amhe nissāya akusalaṃ pasavatīti saparivārā nikkhamitvā aññaṃ bhante katipāhaṃ vasathāti manussehi yāciyamānāpi nivattituṃ na icchiṃsu. Atheko daharabhikkhu āha upāsakā kathaṃ therā vasissanti tumhākaṃ kulupakatthero imesaṃ vāsaṃ na sahatīti. Te tassa santikaṃ gantvā bhante tumhe kira therānaṃ idha vāsaṃ na sahatha gacchatha bhante khamāpetvā vā nivattetha palāyitvā vā aññattha vasathāti. So upāsakānaṃ bhayena gantvā there yāci. Therā gacchāvuso na mayaṃ nivattāmāti pakkamiṃsu. So there nivattetuṃ asakkonto vihārameva paccāgato. Atha naṃ upāsakā pucchiṃsu nivattitā te bhante therāti. Nivattetuṃ nāsakkhiṃ āvusoti. Atha naṃ imasmiṃ pāpadhamme idha vasante pesalā bhikkhū na vasissanti nikaḍḍhissāma nanti cintetvā bhante mā tvaṃ idha vasa amhe nissāya tuyhaṃ kiñci natthīti āhaṃsu. So tehi abahumānakato pattacīvaramādāya jetavanaṃ gantvā satthāraṃ upasaṅkamitvā pāpicchā bhante sārīputtamoggallānā pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatāti āha. Atha naṃ satthā māhevaṃ kokālika avaca pasādehi kokālika sārīputtamoggallānesu cittaṃ pesalā bhikkhūti dhārehi. Kokāliko tumhe bhante tumhākaṃ aggasāvakānaṃ saddahatha ahaṃ paccakkhato addasaṃ pāpakā ete paṭicchannakammantā dussīlāti vatvā yāvatatiyaṃ satthārā nivāritopi tatheva vatvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Tassa pakkantamattasseva sakalasarīre Sāsapamattā piḷakā uṭṭhahitvā anupubbena vaḍḍhitvā veḷuvapakkamattā hutvā bhijjitvā pubbalohitāni pagghariṃsu. So nitthunanto vedanāp- patto jetavanadvārakoṭṭhake nipajji. Kokālikena dve aggasāvakā akkuṭṭhāti yāva brahmalokā ekakolāhalaṃ ahosi. Athassa upajjhāyo tudīnāma brahmā taṃ kāraṇaṃ ñatvā āgantvā taṃ there khamāpessāmīti ākāse ṭhatvā kokālika pharusaṃ te kammaṃ kataṃ aggasāvake pasādehīti āha. Ko pana tvaṃ āvusoti. Tudībrahmānāma ahanti nanu tvaṃ āvuso bhagavatā anāgāmīti byākato anāgāmī ca anāvattidhammo tasmā lokāti vuttaṃ tvaṃ saṅkāraṭṭhāne yakkho bhavissatīti mahābrahmānaṃ apasādesi. So taṃ attano vacanaṃ gāhāpetuṃ asakkonto tava vācāya tvameva paññāyissasīti vatvā suddhāvāsameva gato. Kokālikopi kālaṃ katvā padumaniraye uppajji. Tassa tattha nibbattabhāvaṃ ñatvā sahampatimahābrahmā tathāgatassa ārocesi. Satthā bhikkhūnaṃ ārocesi. Bhikkhū tassaaguṇaṃ kathentā dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ āvuso kokāliko kira sārīputtamoggallāne akkositvā attano mukhaṃ nissāya padumaniraye uppannoti. Satthā āgantvā kāyanuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā imāyanāmāti vutte na bhikkhave kokāliko idāneva vacanena hato attano mukhaṃ nissāya dukkhaṃ anubhavati pubbepesa attano mukhaṃ nissāya dukkhaṃ anubhosiyevāti vatvā atītaṃ āhari

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓,๒๒๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. ตักการิยชาดก”