๙. รุรุมิคชาดก
9 Rurujātakaṃ.
Tassa gāmavaraṃ dammīti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
So kira bhikkhūhi bahuppakāro te āvuso devadatta satthā tvañca tathāgataṃ nissāya pabbajjaṃ labhi tīṇi piṭakāni uggaṇhi lābhasakkāraṃ sampāpuṇīti vutte āvuso satthārā mama tiṇaggamattopi upakāro na kato ahaṃ sayameva pabbajjiṃ sayaṃpi tīṇi piṭakāni uggaṇhiṃ sayaṃ lābhasakkāraṃ pāpuṇinti kathesi. Bhikkhū Dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ akataññū āvuso devadatto akatavedīti tasseva aguṇakathaṃ kathesuṃ. Satthā āgantvā kāyanuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā imāyanāmāti vutte na bhikkhave devadatto idāneva akataññū pubbepi akataññūyevāti vatvā pubbepesa mayā jīvite dinnepi mama guṇamattampi na jānātīti vatvā atītaṃ āhari
atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente eko asītikoṭivibhavo seṭṭhī puttaṃ labhitvā mahādhanakotissa nāmaṃ katvā sippaṃ uggaṇhanto me putto kilamissatīti na kiñci sippaṃ uggaṇhāpesi. So gītanaccavāditakhādanabhojanato uddhaṃ na kiñci aññāsi. Taṃ vayappattaṃ paṭirūpena dārena saṃyojetvā mātāpitaro kālamakaṃsu. So tesaṃ accayena itthīdhuttaakkhadhuttādīhi parivuto nānābyasanamukhehi sabbaṃ dhanaṃ viddhaṃsetvā iṇaṃ ādāya tampi dātuṃ asakkonto iṇāyikehi codiyamāno cintesi kiṃ mayhaṃ jīvitena ekenamhi attabhāvena aññoviya jāto matameva seyyoti. So iṇāyike āha tumhākaṃ iṇapaṇṇāni gahetvā āgacchatha gaṅgātīre me nihitaṃ kulasantakaṃ dhanaṃ atthi taṃ vo dassāmīti. Te tena saddhiṃ agamaṃsu. So idha dhananti nidhiṭṭhānaṃ ācikkhantoviya gaṅgāya patitvā marissāmīti palāyitvā gaṅgāya pati. So caṇḍasotena vuyhanto kāruññaravaṃ ravi. Tadā mahāsatto rurumigayoniyaṃ nibbattitvā parivāraṃ chaḍḍetvā ekakova gaṅgānivattane Ramaṇīye sālamissake supupphitaambavane vasati uposathaupavāsakaraṇatthāya. Tassa sarīracchavi sumajjitakāñcanaphalakavaṇṇā ahosi tassa pādā lākhārasaparikammakatāviya naṅguṭṭhaṃ cāmarinaṅguṭṭhaṃviya siṅgāni rajaṭadāmasadisāni akkhīni sumajjitamaṇigulikāviya mukhaṃ odahitvā ṭhapitarattakambalageṇḍukaṃviya evarūpaṃ tassa rūpaṃ ahosi. So aḍḍharattikasamaye tassa kāruññasaddaṃ sutvā manussasaddo suyyati mā mayi dharante maratu jīvitamassa dassāmīti cintetvā sayanato uṭṭhāya nadītīre gantvā ambho purisa mā bhāyi jīvitante dassāmīti assāsetvā sotaṃ chindanto gantvā taṃ piṭṭhiyaṃ āropetvā tīraṃ pāpetvā attano vasanaṭṭhānaṃ netvā assāsetvā phalāphalāni datvā dvīhatihaccayena bho purisa ahantaṃ ito araññā nīharitvā bārāṇasīmagge ṭhapessāmi tvaṃ sotthinā gamissasi apica kho pana asukaṭṭhāne nāma kāñcanamigo vasatīti dhanakāraṇā maṃ rañño vā rājamahāmattassa vā mā ācikkhāhīti āha. So sādhūti sampaṭicchi. Mahāsatto tassa paṭiññaṃ gahetvā taṃ attano piṭṭhiyaṃ āropetvā bārāṇasīmagge otāretvā nivatti. Tassa bārāṇasīpavisanadivaseyeva khemānāma devī rañño aggamahesī paccūsakāle supinantare suvaṇṇavaṇṇaṃ migaṃ attano dhammaṃ desentaṃ disvā cintesi sace evarūpo migo na bhaveyya na taṃ supinena passeyyaṃ addhā bhavissati rañño ārocessāmīti. Sā rājānaṃ upasaṅkamitvā mahārāja ahaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ migaṃ passituṃ icchāmi Suvaṇṇavaṇṇamigassa dhammaṃ sotukāmā labhissāmi ce jīvissāmi no ce natthi me jīvitanti āha. Rājā taṃ assāsetvā sace manussaloke atthi labhissasīti vatvā brāhmaṇe pakkosāpetvā suvaṇṇavaṇṇo migonāma hotīti pucchitvā āma deva hotīti sutvā alaṅkatahatthikhandhe suvaṇṇacaṅkoṭake sahassathavikaṃ ṭhapetvā yo suvaṇṇamigaṃ ācikkhissati tassa saddhiṃ sahassathavikasuvaṇṇacaṅkoṭakena tañca hatthiṃ tato ca uttariṃ dātukāmo hutvā suvaṇṇapaṭṭe gāthaṃ likhāpetvā ekaṃ amaccaṃ pakkosāpetvā ehi tvaṃ tāta mama vacanena imaṃ gāthaṃ nagaravāsīnaṃ kathehīti imasmiṃ jātake paṭhamaṃ gāthamāha