๙. โสมนัสสชาดก
Somanassajātakaṃ
ko taṃ hiṃsati heṭhetīti idaṃ satthā jetavane viharanto devadattassa vadhāya parisakkanaṃ ārabbha kathesi.
Tadā hi satthā na bhikkhave idāneva pubbepesa mama vadhāya parisakkatiyevāti vatvā atītaṃ āhari.
Atīte kururaṭṭhe uttarapañcālanagare reṇurājā nāma rajjaṃ kāresi. Tadā mahārakkhito nāma tāpaso pañcasatatāpasaparivāro himavante vasitvā loṇambilasevanatthāya cārikañcaramāno uttarapañcālanagaraṃ patvā rājuyyāne vasitvā sapariso piṇḍāya caranto rājadvāraṃ sampāpuṇi. Rājā isigaṇaṃ disvā iriyāpathe pasanno alaṅkatamahātale nisīdāpetvā paṇītena āhārena parivisitvā bhante idaṃ vassārattaṃ mama uyyāneyeva vasathāti vatvā tehi saddhiṃ Uyyānaṃ gantvā vasanaṭṭhānāni kāretvā pabbajitaparikkhāre datvā vanditvā nikkhami. Tato paṭṭhāya sabbepi te rājanivesane bhuñjanti. Rājā pana aputtako putte pattheti. Puttā nuppajjanti. Vassārattaccayena mahārakkhito idāni himavanto ramaṇīyo tattheva gamissāmāti rājānaṃ āpucchitvā raññā katasakkārasammāno nikkhamitvā antarāmagge majjhantikasamaye maggā okkamma ekassa saṇḍacchāyassa rukkhassa heṭṭhā taruṇadabbatiṇapiṭṭhe sapariso nisīdi. Te tāpasā kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ rājagehe vaṃsānurakkhito putto natthi sādhu vatassa sace rājā puttaṃ labheyya paveṇi ghaṭiyevāti. Mahārakkhito tesaṃ kathaṃ sutvā bhavissati nukho rañño putto udāhu noti upadhārento bhavissatīti ñatvā evamāha bhonto mā cintayittha ajja paccūsakāle eko devaputto cavitvā rañño aggamahesiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhissatīti. Taṃ sutvā eko kūṭajaṭilo idāni rājakulūpako bhavissāmīti cintetvā tāpasānaṃ gamanakāle gilānālayaṃ katvā nipajjitvā ehi gacchāmāti vutto na sakkomīti āha. Mahārakkhito tassa nipannakāraṇaṃ ñatvā yadā sakkosi tadā āgaccheyyāsīti isigaṇaṃ ādāya himavantameva gato. Kuhakopi nivattetvā vegenāgantvā rājadvāre ṭhatvā mahārakkhitassa upaṭṭhākatāpaso āgatoti rañño ārocāpetvā raññā vegena pakkosāpito pāsādaṃ abhiruyha paññattāsane nisīdi. Rājā kuhakaṃ vanditvā Ekamantaṃ nisinno isīnaṃ ārogyaṃ pucchitvā bhante atikhippaṃ nivattatha kenatthena āgatatthāti āha. Āma mahārāja isigaṇo sukhanisinno sādhu vatassa sace rañño paveṇipālako putto uppajjeyyāti kathaṃ samuṭṭhāpesi ahaṃ taṃ kathaṃ sutvā bhavissati nukho rañño putto noti dibbacakkhunā olokento mahiddhikadevaputto cavitvā aggamahesiyā sudhammāya kucchimhi nibbattissatīti disvā ajānantā gabbhaṃ nāseyyuṃ ācikkhissāmi nesanti tumhākaṃ kathanatthāya āgato kathitante mayā gacchāmahaṃ mahārājāti. Rājā bhante na sakkā gantunti haṭṭhatuṭṭho pasannacitto kuhakatāpasaṃ uyyānaṃ netvā vasanaṭṭhānaṃ saṃvidahitvā adāsi. So tato paṭṭhāya rājakule bhuñjamāno vasati. Dibbacakkhukotevvassa nāmaṃ ahosi.