๑๓. หัตถิปาลชาดก

Hatthipālajātakaṃ

cirassaṃ vata passāmāti idaṃ satthā jetavane viharanto mahābhinekkhammaṃ ārabbha kathesi.

Tadā hi satthā na bhikkhave idāneva pubbepi tathāgato nekkhammaṃ nikkhantoyevāti vatvā atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ esukārī nāma rājā ahosi. Tassa purohito daharakālato paṭṭhāya piyasahāyo te ubhopi aputtakā ahesuṃ. Te ekadivasaṃ sukhasamaye nisinnā mantayiṃsu amhākaṃ issariyaṃ Mahantaṃ putto vā dhītā vā natthi kinnu kho kattabbanti. Tato rājā purohitaṃ āha samma sace tava gehe putto jāyissati mama rajjassa sāmiko bhavissati sace mama putto jāyissati tava gehe bhogānaṃ sāmiko bhavissatīti. Evaṃ ubhopi aññamaññaṃ saṅkaramakaṃsu. Athekadivasaṃ purohito bhogagāmaṃ gantvā āgamanakāle dakkhiṇadvārena nagaraṃ pavisanto bahinagare ekaṃ bahuputtikaṃ nāma duggatitthiṃ passi. Tassā satta puttā sabbeva arogā eko pacanabhājanaṃ kapallaṃ gaṇhi eko sayanakaṭasārakaṃ eko purato gacchati eko pacchato gacchati eko aṅguliṃ gaṇhi eko aṅke nisinno eko khandhe. Atha naṃ purohito pucchi bhadde imesaṃ dārakānaṃ pitā kuhinti. Sāpi imesaṃ pitā nāma nibaddho natthīti. Evarūpe satta putte kinti katvā alatthāti. Sā aññaṃ gahaṇaṃ apassantī nagaradvāre ṭhitaṃ nigrodharukkhaṃ dassetvā sāmi ekasmiṃ nigrodhe adhivatthāya devatāya santike patthetvā labhiṃ etāya me puttā dinnāti āha. Purohito tenahi gaccha tvanti rathā oruyha nigrodhamūlaṃ gantvā sākhāyaṃ gahetvā cāletvā ambho devate tvaṃ rañño puttaṃ na desi rañño santikā kiṃ nāma alabhasi rājā te anusaṃvaccharaṃ sahassaṃ visajjetvā balikammaṃ kāreti tassa putte na desi etāya duggatitthiyā tava ko upakāro kato yenassā satta putte adāsi sace amhākaṃ rañño puttaṃ na desi ito taṃ sattame divase samūlakaṃ chinditvā khaṇḍākhaṇḍikaṃ Kāressāmīti rukkhadevataṃ tajjetvā pakkāmi. So etena niyāmeneva punadivasepi punadivasepīti paṭipāṭiyā cha divase kathesi. Chaṭṭhe pana divase sākhāyaṃ gahetvā rukkhadevate ajjhekarattimattakameva sesaṃ sace me rañño puttavaraṃ na desi sve taṃ niṭṭhāpessāmīti āha. Rukkhadevatā āvajjitvā taṃ kāraṇaṃ tattato ñatvā ayaṃ brāhmaṇo puttaṃ alabhanto mama vimānaṃ nāsessati kena nukho upāyena tassa puttaṃ dātuṃ vaṭṭatīti catunnaṃ mahārājānaṃ santikaṃ gantvā tamatthaṃ ārocesi. Te mayaṃ tassa puttaṃ dātuṃ na sakkhisasāmāti vadiṃsu. Aṭṭhavīsatiyakkhasenāpatīnaṃ santikaṃ agamāsi. Tepi tathevāhaṃsu. Sakkassa devarañño santikaṃ gantvā kathesi. Sopi labhissati nukho rājā anucchavike putte udāhu noti upadhārento puññavante cattāro devaputte passi. Te kira purimabhave bārāṇasiyaṃ pesakārā hutvā tena kammena laddhakaṃ pañcakoṭṭhāsaṃ katvā cattāro koṭṭhāse paribhuñjiṃsu pañcamaṃ gahetvā ekatova dānaṃ dadaṃsu te tato cutā tāvatiṃsabhavane nibbattiṃsu tato yāmabhavane nibbattiṃsūti evaṃ anulomapaṭilomaṃ chasu devalokesu sampattiṃ anubhavantā vicaranti. Tadā pana nesaṃ tāvatiṃsabhavanato cavitvā yāmabhavanaṃ gamanavāre sakko tesaṃ santikaṃ gantvā pakkositvā mārisā tumhehi manussalokaṃ gantuṃ vaṭṭati esukārirañño aggamahesiyā kucchismiṃ nabbattathāti āha.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓,๘๙๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๓. หัตถิปาลชาดก”