๑๐. ทุมเมธชาดก
10. Dummedhajātakaṃ
dummedhānanti idaṃ satthā jetavane viharanto lokatthacariyaṃ ārabbha kathesi. Sā dvādasanipāte mahākaṇhajātake āvibhavissati.
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa rañño aggamahesiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi. Tassa mātu kucchito nikkhantassa nāmagahaṇadivase brahmadattakumāroti nāmaṃ akaṃsu. So soḷasavassuddesiko hutvā takkasilāyaṃ sippaṃ uggaṇhitvā tiṇṇaṃ vedānaṃ pāraṃ gantvā aṭṭhārasannaṃ vijjaṭṭhānānaṃ nipphattiṃ pāpuṇi. Athassa pitā uparajjaṃ adāsi. Tasmiṃ samaye bārāṇasiyaṃ manussā devatāmaṅgalikā honti devataṃ namassanti bahū ajeḷaka kukkuṭa sūkarādayo vadhitvā nānappakārehi pupphagandhehi ceva maṃsalohitehi ca balikammaṃ karonti. Bodhisatto cintesi idāni Sattā devatāmaṅgalikā pāṇavadhaṃ karonti mahājano yebhuyyena adhammasmiṃyeva niviṭṭho ahaṃ pitu accayena rajjaṃ labhitvā ekampi akilametvā upāyeneva pāṇavadhaṃ kātuṃ na dassāmīti. So ekadivasaṃ rathaṃ abhiruyha nagarā nikkhamanto addasa ekasmiṃ mahante vaṭarukkhe mahājanaṃ sannipatitaṃ tasmiṃ rukkhe nibbattadevatāya santike puttadhītuyasadhanādīsu yaṃ yaṃ icchati taṃ taṃ paṭṭhentaṃ. So rathā oruyha taṃ rukkhaṃ upasaṅkamitvā gandhapupphehi pūjetvā udakena abhisekaṃ katvā rukkhaṃ padakkhiṇaṃ katvā devatāmaṅgaliko viya hutvā devataṃ namassitvā rathaṃ abhiruyha nagarameva pāvisi. Tato paṭṭhāya imināva niyāmena antarantare tattha gantvā devatāmaṅgaliko viya pūjaṃ karoti. So aparena samayena pitu accayena rajje patiṭṭhāya catasso agatiyo vajjetvā dasa rājadhamme akopento dhammena rajjaṃ kārento cintesi mayhaṃ manoratho matthakaṃ patto rajje patiṭṭhitosmi yaṃ panāhaṃ pubbe ekaṃ atthaṃ vicintayiṃ idāni taṃ matthakaṃ pāpessāmīti. Amacce ca brāhmaṇagahapatikādayo ca sannipātāpetvā āmantesi jānātha bho mayā kena kāraṇena rajjaṃ pattanti. Na jānāma devāti. Ahaṃ asukannāma vaṭarukkhaṃ gandhādīhi pūjetvā añjaliṃ paggahetvā namassamāno diṭṭhapubboti. Āma devāti. Tadāhaṃ paṭṭhanaṃ akāsiṃ sace rajjaṃ pāpuṇissāmi balikammante karissāmīti mayā tassā devatāya ānubhāvena idaṃ rajjaṃ laddhaṃ idāni tassā balikammaṃ karissāmi tumhe papañcaṃ akatvā khippaṃ Devatāya balikammaṃ sajjethāti. Kiṃ gaṇhāma devāti. Bhonto ahaṃ devatāya āyācamāno ye ca mayhaṃ rajje pāṇātipātādīni pañcavidhadussīlakammāni dasa akusalakammapathe samādāya vattissanti te ghātetvā antavaṭṭimaṃsalohitādīhi balikammaṃ karissāmīti āyāciṃ tasmā tumhe evaṃ bheriñcārāpetha amhākaṃ rājā uparājakāleyeva evaṃ āyāci sacāhaṃ rajjaṃ pāpuṇissāmi ye me rajje dussīlā bhavissanti te sabbe ghātāpetvā balikammaṃ karissāmīti so idāni pañcavidhaṃ dussīlakammaṃ samādāya vattamānānaṃ dussīlānaṃ sahassaṃ ghātāpetvā tesaṃ hadayamaṃsādīni gāhāpetvā devatāya balikammaṃ kārāpetukāmo evaṃ nagaravāsino jānantūti. Evañca pana vatvā yedāni ito paṭṭhāya dussīlakamme vattissanti tesaṃ sahassaṃ ghātetvā yaññaṃ yajitvā āyācanato muccissāmīti etamatthaṃ pakāsento imaṃ gāthamāha