Titthiyārāmakaraṇaṃ nivārethāti āha. Bhikkhusaṅgho gantvā rañño nivesanadvāre aṭṭhāsi. Rājā saṅghassa āgatabhāvaṃ sutvā titthiyārāmaṃ nissāya āgatā bhavissantīti lañcassa gahitattā rājā gehe natthīti vadāpesi. Bhikkhū gantvā satthu ārocesuṃ. Satthā lañcaṃ nissāya evaṃ karotīti dve aggasāvake pesesi. Rājā tesampi āgatabhāvaṃ sutvā tatheva vadāpesi. Tepi āgantvā satthu ārocesuṃ. Satthā na idāni sāriputta rājā gehe nisīdituṃ labhissati bahi nikkhamissatīti punadivase pubbaṇhasamaye nivāsetvā pattacīvaramādāya pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ rañño nivesanadvāraṃ agamāsi. Rājā sutvā va pāsādā otaritvā pattaṃ gahetvā satthāraṃ pavesetvā buddhappamukhassa saṅghassa yāgubhattaṃ datvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Satthā rañño ekaṃ pariyāyadhammadesanaṃ āharanto mahārāja porāṇakarājāno lañcaṃ gahetvā sīlavante aññamaññaṃ kalahaṃ kāretvā attano raṭṭhassa asāmino hutvā mahāvināsaṃ pāpuṇiṃsūti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.

Atīte bharuraṭṭhe bharurājā nāma rajjaṃ kāresi. Tadā bodhisatto pañcābhiññāaṭṭhasamāpattilābhī gaṇasatthā tāpaso hutvā himavantappadese ciraṃ vasitvā loṇambilasevanatthāya pañcasatatāpasaparivuto himavantā otaritvā anupubbena bharunagaraṃ patvā tattha piṇḍāya caritvā nagarā nikkhamitvā uttaradvāre sākhāviṭapasampannassa vaṭarukkhassa mūle nisīditvā bhattakiccaṃ katvā tattheva Rukkhamūle vāsaṃ kappesi. Evaṃ tasmiṃ isigaṇe tattha vasante aḍḍhamāsaccayena añño gaṇasatthā pañcasataparivāro āgantvā nagare bhikkhāya caritvā nagarā nikkhamitvā dakkhiṇadvāre tādisasseva vaṭarukkhassa mūle nisīditvā bhattakiccaṃ katvā tattheva vāsaṃ kappesi. Iti te dvepi isigaṇā tattha yathābhirantaṃ viharitvā himavantameva agamaṃsu. Tesaṃ gatakāle dakkhiṇadvāre vaṭarukkho sukkhi. Punavāre tesu āgacchantesu dakkhiṇadvāre vaṭarukkhavāsino paṭhamataraṃ āgantvā attano rukkhassa sukkhabhāvaṃ ñatvā bhikkhāya caritvā nagarā nikkhamitvā uttaradvāre rukkhamūlaṃ gantvā bhattakiccaṃ katvā tattheva vāsaṃ kappesuṃ. Itare pana isayo pacchā āgantvā nagare bhikkhāya caritvā attano rukkhamūlameva gantvā bhattakiccaṃ katvā vāsaṃ kappesuṃ. Te amhākaṃ rukkho amhākaṃ rukkhoti rukkhaṃ nissāya aññamaññaṃ kalahaṃ kariṃsu. Kalaho mahā ahosi. Eke amhākaṃ paṭhamaṃ vasitaṭṭhānaṃ tumhe na labhissathāti vadanti. Eke mayaṃ imasmiṃ ṭhāne paṭhamataraṃ idhāgatā, tumhe na labhissathāti vadanti. Iti te mayaṃ sāmino mayaṃ sāminoti kalahaṃ karontā rukkhamūlassatthāya rājakulaṃ agamaṃsu. Rājā paṭhamaṃ vuṭṭhaisigaṇaṃ yeva sāmikaṃ akāsi. Itare na idāni mayaṃ imehi parājitāti attānaṃ vadāpessāmāti dibbacakkhunā oloketvā ekaṃ cakkavattiparibhogaṃ rathapañjaraṃ disvā āharitvā rañño lañcaṃ datvā mahārāja amhe sāmike karohīti āhaṃsu. Rājā lañcaṃ gahetvā dvepi Gaṇā vasantūti dve sāmike akāsi. Itare isayo tassa rathapañjarassa ratanacakkāni nīharitvā lañcaṃ datvā mahārāja amhe yeva sāmike karohīti āhaṃsu. Rājā tathā akāsi. Isigaṇā amhehi vatthukāme ca kilesakāme ca pahāya pabbajitehi rukkhamūlassa kāraṇā kalahaṃ karontehi lañcaṃ dadantehi ayuttaṃ katanti vippaṭisārino hutvā vegena palāyitvā himavantameva agamaṃsu. Sakalabharuraṭṭhavāsiniyo devatā ekato hutvā sīlavante kalahaṃ kārentena raññā ayuttaṃ katanti bharurañño kujjhitvā tiyojanasatikaṃ bharuraṭṭhaṃ samuddaṃ ubbattetvā anatthaṃ akaṃsu. Iti ekaṃ bharurājānaṃ nissāya sakalaraṭṭhavāsino vināsaṃ pattāti.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๐๙๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. ภรุราชชาดก”