Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto hatthācariyakule nibbattitvā vayappatto hatthisippe nipphattiṃ pāpuṇi. Atheko kāsikagāmavāsiko māṇavo āgantvā tassa santike sippaṃ uggaṇhi. Bodhisattā nāma sippaṃ vācentā ācariyamuṭṭhiṃ na karonti, attano jānananiyāmena niravasesaṃ sikkhāpenti. Tasmā so māṇavo bodhisattassa jānanasippaṃ niravasesaṃ gahetvā bodhisattaṃ āha ācariya ahaṃ rājānaṃ upaṭṭhahissāmīti. Bodhisatto sādhu

Tātāti gantvā rañño ārocesi mahārāja mama antevāsiko tumhe upaṭṭhātuṃ icchatīti. Sādhu upaṭṭhahatūti. Tena hissa paribbayaṃ jānāthāti. Tumhākaṃ antevāsiko tumhehi samakaṃ na lacchati, tumhesu sataṃ labhantesu paññāsaṃ lacchati, dve labhantesu ekaṃ lacchatīti. So gehaṃ gantvā taṃ pavuttiṃ antevāsikassa ārocesi. Antevāsiko āha ācariya tumhehi samaṃ sippaṃ jānāmi, sace samakaññeva paribbayaṃ labhissāmi, upaṭṭhahissāmi, sace na labhissāmi, na upaṭṭhahissāmīti. Bodhisatto taṃ pavuttiṃ rañño ārocesi. Rājā sace so tumhehi samappakāro, tumhehi saddhiṃ samakaññeva sippaṃ dassetuṃ sakkonto samakaṃ labhissatīti āha. Bodhisatto taṃ pavuttiṃ tassa ārocetvā tena sādhu, dassessāmīti vutte rañño ārocesi. Rājā tena hi sve sippaṃ dassethāti. Sādhu, dassessāma, nagare bheriñcārāpethāti. Rājā sve kira ācariyo ca antevāsiko ca ubho hatthisippaṃ dassessanti, rājaṅgaṇe sannipatitvā daṭṭhukāmā passantūti bheriñcārāpesi. Ācariyo na me antevāsiko upāyakosallaṃ jānātīti ekaṃ hatthiṃ gahetvā ekaratteneva vilomaṃ sikkhāpesi. So taṃ gacchāti vutte osakkituṃ osakkāti vutte gantuṃ tiṭṭhāti vutte nipajjituṃ nipajjāti vutte ṭhātuṃ gaṇhāti vutte nikkhipituṃ nikkhipāti vutte gaṇhituṃ evaṃ sikkhāpetvā punadivase taṃ hatthiṃ abhiruyhitvā

Rājaṅgaṇaṃ agamāsi. Antevāsikopi ekaṃ manāpaṃ hatthiṃ abhiruyhi. Mahājanopi sannipati. Ubhopi samakaṃ sippaṃ dassesuṃ. Puna bodhisatto attano hatthiṃ vilomaṃ kāresu. So gacchāti vutte osakki, osakkāti vutte purato dhāvi, tiṭṭhāti vutte nipajji, nipajjāti vutte tiṭṭhati, gaṇhāti vutte nikkhipi, nikkhipāti vutte gaṇhi. Mahājano hare duṭṭha antevāsika ācariyena saddhiṃ sārambhaṃ karosi, attano pamāṇaṃ na jānāsi, ācariyena saddhiṃ samakaṃ jānāmīti saññī ahosīti leḍḍuḍaṇḍādīhi paharitvā tattheva jīvitakkhayaṃ pāpesi. Bodhisatto hatthimhā oruyha rājānaṃ upasaṅkamitvā mahārāja sippaṃ nāma attano sukhatthāya gaṇhanti, ekaccassa pana gahitasippaṃ dukkaṭaupāhanā viya vināsameva āvahatīti vatvā imaṃ gāthadvayamāha

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๑๘๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. อุปาหนชาดก”