๓. คุตติลชาดก
3 Guttilajātakaṃ
sattatantiṃ sumadhuranti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
Tasmiṃ hi kāle bhikkhū devadattaṃ āhaṃsu āvuso devadatta sammāsambuddho tuyhaṃ ācariyo, tvaṃ sammāsambuddhaṃ nissāya tīṇi piṭakāni uggaṇhi cattāri jhānāni uppādesi, ācariyassa nāma paṭisattunā bhavituṃ na yuttanti. Devadatto kiṃ pana me āvuso samaṇo gotamo ācariyo, nanu mayā attano baleneva tīṇi piṭakāni uggahitāni, cattāri jhānāni uppāditānīti ācariyaṃ paccakkhāsi. Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ āvuso devadatto ācariyaṃ paccakkhāto sammāsambuddhassa paṭisattu hutvā mahāvināsaṃ pattoti. Satthā āgantvā kāyanuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā imāya nāmāti vutte na bhikkhave devadatto idāneva ācariyaṃ paccakkhāto mama paṭisattu hutvā mahāvināsaṃ pāpuṇāti, pubbepi patto yevāti vatvā atītaṃ āhari.
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto gandhabbakule nibbatti. Guttilakumārotissa nāmaṃ akaṃsu. So vayappatto gandhabbasippe nipphattiṃ patvā guttilagandhabbo nāma sakalajambudīpe aggagandhabbo ahosi. So dārabharaṇaṃ akatvā Andhe mātāpitaro posesi. Tadā bārāṇasivāsino vāṇijā vaṇijjāya ujjeniṃ gantvā ussave saṅghuṭṭhe chandakaṃ saṃharitvā bahuṃ mālāgandhavilepanañca khajjabhojanādīni ca ādāya kīḷanaṭṭhāne sannipatitvā vetanaṃ datvā ekaṃ gandhabbaṃ ānethāti āhaṃsu. Tena samayena ujjeniyaṃ musilo nāma jeṭṭhagandhabbo hoti. Te taṃ pakkosāpetvā attano gandhabbaṃ kāresuṃ. Musilo vīṇaṃ vādentopi vīṇaṃ paṭhamamucchanāya mucchitvā vādesi. Tesaṃ guttilagandhabbassa gandhabbe jānitaparicayānaṃ tassa gandhabbaṃ kilañjakaṇḍuvanaṃ viya hutvā upaṭṭhāsi. Ekopi pahaṭṭhākāraṃ na dassesi. Musilo tesu tuṭṭhākāraṃ adassentesu atikharaṃ katvā vādemi maññeti majjhimamucchanāya mucchetvā majjhimasarena vādesi. Te tatthāpi majjhattāva ahesuṃ. Atha so ime na kiñci jānanti maññeti sayampi ajānanako viya hutvā tantiyo sithile vādesi. Te tatthāpi na kiñci āhaṃsu. Atha ne musilo ambho vāṇijā kiṃ nu kho mayi vīṇaṃ vādente tumhe na tussathāti āha. Kiṃ pana tvaṃ vīṇaṃ vādesi, mayaṃ hi ayaṃ vīṇaṃ mucchetīti saññaṃ akarimhāti. Kiṃ pana tumhe mayā uttaritaraṃ ācariyaṃ jānātha udāhu attano ajānanabhāvena na tussathāti. Vāṇijā bārāṇasiyaṃ guttilagandhabbassa vīṇāsaddaṃ sutapubbaṃ tava vīṇāsaddo itthīnaṃ dārake tosāpanasaddo viya hotīti āhaṃsu. Tena hi tumhehi dinnaṃ paribbayaṃ paṭiggaṇhatha, na mayhaṃ etena