Attho, api ca kho pana bārāṇasiṃ gacchantā maṃ gaṇhitvā gaccheyyāthāti. Te sādhūti sampaṭicchitvā gamanakāle taṃ ādāya bārāṇasiṃ gantvā tassa musilassa etaṃ guttilassa vasanaṭṭhānanti ācikkhitvā sakanivesaṃ agamaṃsu. Musilo bodhisattassa gehaṃ pavisitvā laggetvā ṭhapitaṃ bodhisattassa jātivīṇaṃ disvā gahetvā vādesi. Athassa bodhisattassa mātāpitaro andhabhāvena taṃ apassantā mūsikā maññe jātivīṇaṃ khādantīti saññāya undurā vīṇaṃ khādantīti āhaṃsu. Tasmiṃ kāle musilo vīṇaṃ ṭhapetvā bodhisattassa mātāpitaro vanditvā kuto āgatosīti vutte ācariyassa santike sippaṃ uggaṇhituṃ ujjenito āgatomhīti āha. So sādhūti vutte kahaṃ ācariyoti pucchitvā vippavuṭṭho tāta ajja āgamissatīti sutvā tattheva nisīditvā bodhisattaṃ āgataṃ disvā tena katapaṭisanthāro attano āgatakāraṇaṃ ārocesi. Bodhisatto aṅgavijjāpāṭhako, so tassa asappurisabhāvaṃ ñatvā gaccha tāta, natthi tava sippanti paṭikkhipi. So bodhisattassa mātāpitūnaṃ pāde gahetvā upakāraṃ karonto te ārādhetvā sippaṃ me dāpethāti yāci. Bodhisatto mātāpitūhi punappunaṃ vuccamāno te atikkamituṃ asakkonto sippaṃ adāsi. So bodhisattena saddhiṃ rājanivesanaṃ gacchati. Rājā taṃ disvā ko esa ācariyāti pucchati. Mayhaṃ antevāsiko mahārājāti. So anukkamena rañño vissāsikova ahosi. Bodhisatto ācariyamuṭṭhiṃ akatvā attano jānananiyāmena sabbasippaṃ sikkhāpetvā niṭṭhitaṃ Te tāta sippanti āha. So cintesi mayhaṃ sippaṃ paguṇaṃ, idañca bārāṇasinagaraṃ sakalajambudīpe agganagaraṃ, ācariyopi mahallako, idheva mayā vasituṃ vaṭṭatīti. So ācariyaṃ āha ācariya ahaṃ rājānaṃ upaṭṭhahissāmīti. Ācariyo sādhu tāta, rañño ārocessāmīti rañño santikaṃ gantvā amhākaṃ antevāsiko devaṃ upaṭṭhātuṃ icchati, deyyadhammassa jānāthāti rañño ārocetvā raññā tumhākaṃ deyyadhammato upaḍḍhaṃ labhissatīti vutte taṃ pavattiṃ musilassa ārocesi. Musilo ahaṃ tumhehi samakaññeva labhanto upaṭṭhahissāmi alabhanto na upaṭṭhahissāmīti āha. Kiṃkāraṇāti. Nanu ahaṃ tumhākaṃ jānanasippaṃ sabbaṃ jānāmīti. Āma jānāsīti. Evaṃ sante kasmā mayhaṃ upaḍḍhaṃ detīti. Bodhisatto rañño ārocesi. Rājā yadi evaṃ tumhehi samakaṃ sippaṃ dassetuṃ sakkonto samakaṃ labhissatīti āha. Bodhisatto rañño vacanaṃ sutvā tassa ārocetvā tena sādhu dassemīti vutte rañño taṃ pavattiṃ ārocetvā sādhu dassetu, kataradivasaṃ sākacchā hotūti vutte ito sattame divase hotu mahārājāti āha. Rājā musilaṃ pakkosāpetvā saccaṃ kira tvaṃ ācariyena saddhiṃ sākacchaṃ karissasīti pucchitvā saccaṃ devāti vutte ācariyena saddhiṃ viggaho nāma na vaṭṭati, mā karīti vāriyamānopi alaṃ mahārāja, hotu yeva me ācariyena saddhiṃ sattame divase sākacchā, katarassa jānanabhāvaṃ jānissāmāti āha. Rājā sādhūti sampaṭicchitvā ito kira sattame Divase ācariyaguttilo antevāsikamusilo ca rājadvāre aññamaññaṃ sākacchitvā sippaṃ dassissanti, nāgarā sannipatitvā sippaṃ passantūti bheriñcārāpesi. Bodhisatto cintesi ayaṃ musilo thāmabalo taruṇo, ahaṃ mahallako parihīnatthāmo, mahallakassa kiriyā nāma na sampajjati, antevāsike nāma parājitepi viseso natthi, antevāsikassa pana jaye sati, pattabbalajjato araññaṃ pavisitvā maraṇaṃ varanti. So araññaṃ pavisitvā maraṇabhayena nivatti, lajjabhayena puna gacchati. Evamassa gamanāgamanaṃ karontasseva cha divasā atikkantā, tiṇāni matāni, jaṅghamaggo nibbatti. Tasmiṃ khaṇe sakkassa bhavanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. Sakko āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā guttilagandhabbo antevāsikassa bhayena araññe mahādukkhaṃ anubhoti, etassa mayā avassayena bhavituṃ vaṭṭatīti vegenāgantvā bodhisattassa purato ṭhatvā ācariya kasmā araññaṃ paviṭṭhosīti pucchitvā kosi tvanti vutte sakkohamasmīti āha. Atha naṃ bodhisatto ahaṃ kho devarāja antevāsikato parājayabhayena araññaṃ paviṭṭhoti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๒๔๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. คุตติลชาดก”