goṇo putto hayo ceva naḷakāro gāmabhojako

gaṇikā taruṇī sappo migo tittiradevatā

nāgo tapassino ceva atho brāhmaṇamāṇavāti. Tatrāyaṃ anupubbikathā.

Bodhisatte tasmiṃ rajje abhisiñcite eko janasandharañño pādamūliko nāmena gāmaṇicando nāma evaṃ cintesi idaṃ rajjaṃ nāma samānavayehi saddhiṃ sobhati ahañca mahallako daharaṃ kumāraṃ upaṭṭhātuṃ ayutto bhavissāmi janapade kasikammaṃ katvā jīvissāmīti. So nagarato tiyojanamattaṃ ṭhānaṃ gantvā ekasmiṃ gāmake vāsaṃ kappesi. Kasikammatthāya panassa goṇopi natthi. So deve vassante ekaṃ sahāyakaṃ dve goṇe yācitvā sabbadivasaṃ kasitvā tiṇaṃ khādāpetvā goṇe sāmikassa niyyādetuṃ gehaṃ agamāsi. So tasmiṃ khaṇe bhariyāya saddhiṃ gehamajjhe nisīditvā bhattaṃ bhuñjati. Goṇāpi pariccayena gehaṃ pavisiṃsu. Tesu pavisantesu sāmiko thālaṃ ukkhipi. Bhariyā thālaṃ apanesi. Gāmaṇicando bhattena maṃ nimanteyyunti olokento goṇe Aniyuyādetvāva nivatti. Corā rattiṃ vajaṃ chinditvā teyeva goṇe hariṃsu. Goṇasāmiko pātova vajaṃ paviṭṭho te goṇe adisvā corehi gahitabhāvaṃ jānantopi gāmaṇicandassa gīvaṃ karissāmīti naṃ upasaṅkamitvā bho goṇe me dehīti āha. Nanu goṇā gehaṃ paviṭṭhāti. Kiṃ pana te mayhaṃ niyyāditāti. Na niyyāditāti. Tenahi ayaṃ te rājadūto ehīti āha. Tesu hi janapadesu yaṃ kiñci sakkharaṃ vā kapālakhaṇḍaṃ vā ukkhipitvā ayaṃ te rājadūto ehīti vutte yo na gacchati tassa rājaāṇaṃ karoti tasmā so rājadūtoti sutvāva nikkhami. So tena saddhiṃ rājakulaṃ gacchanto ekaṃ sahāyakassa vasanagāmaṃ patvā bho aticchātosmi yāva gāmaṃ pavisitvā āhārakiccaṃ katvā āgacchāmi tāva idheva hohīti vatvā sahāyakassa gehaṃ agamāsi. Sahāyo panassa gehe natthi. Sahāyikā disvā sāmi pakkāhāro natthi muhuttaṃ adhivāsehi idāneva pacitvā dassāmīti nisseṇiyā vegena taṇḍulakoṭṭhaṃ abhirūhantī bhūmiyaṃ pati. Taṃkhaṇaññevassā sattamāsiko gabbho patito. Tasmiṃ khaṇe tassā sāmiko āgantvā taṃ disvā tvaṃ me bhariyaṃ paharitvā gabbhaṃ pātesi ayaṃ te rājadūto ehīti taṃ gahetvā nikkhami. Tato paṭṭhāya dve janā gāmaṇicandaṃ majjhe katvā gacchanti. Athekasmiṃ gāmadvāre eko assagopako assaṃ nivattetuṃ na sakkoti. Assopi tesaṃ santike gacchati. Assagopako gāmaṇiṃ disvā mātula gāmaṇicanda etaṃ tāva assaṃ kenacideva Paharitvā nivattehīti āha. So ekaṃ pāsāṇaṃ gahetvā khipi. Pāsāṇo assassa pādaṃ paharitvā eraṇḍadaṇḍakaṃ viya bhindi. Atha naṃ assagopako tayā me assassa pādo bhinno ayaṃ te rājadūtoti vatvā gaṇhi. Sopi tīhi janehi niyyamāno cintesi ime maṃ rañño dassessanti ahaṃ goṇamūlampi dātuṃ na sakkomi pageva gabbhapātanadaṇḍaṃ assamūlaṃ pana kuto labhissāmi mataṃ me seyyoti. So gacchanto antarāmagge aṭaviyaṃ maggasamīpeyeva ekaṃ ekatopapātaṃ pabbataṃ addasa. Tassa chāyāya dve pitāputtā naḷakārā kilañjaṃ vīnanti. Gāmaṇicando bho sarīrakiccaṃ kātukāmomhi thokaṃ idheva hotha yāva āgacchāmīti vatvā taṃ pabbataṃ abhirūhitvā papātapassena patamāno pitunaḷakārassa piṭṭhiyaṃ pati. Naḷakāro ekappahāreneva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi. Gāmaṇicando uṭṭhāya pāyāsi. Naḷakāraputto tvaṃ me pitughātako coro ayaṃ te rājadūtoti vatvā taṃ hatthe gahetvā gumbato nikkhamitvā kiṃ etanti vutte pitughātako coro meti āha. Tato paṭṭhāya gāmaṇicandaṃ majjhe katvā cattāro janā parivāretvā nayiṃsu.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๓๒๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๗. คามณิจันทชาดก”