Rathaṃ antarāmagge disvā kassāyaṃ rathoti pucchitvā rañño ābhatoti sutvā ahaṃ mahallako sace me rājā imaṃ rathaṃ dadeyya sukhaṃ imaṃ āruyha vicareyyanti cintetvā rājupaṭṭhānaṃ gato. Tassa jayāpetvā ṭhitakāle rañño rathaṃ dassesuṃ. Rājā disvā ativiya sundaro ayaṃ me ratho ācariyassa no dethāti āha. Purohito na icchi punappunaṃ vuccamānopi na icchiyeva. Kiṃkāraṇā. Evaṃ kirassa ahosi. Ahaṃ kurudhammaṃ rakkhantova parasantake lobhaṃ akāsiṃ bhinnena me sīlena bhavitabbanti. So tamatthaṃ ācikkhitvā tātā kurudhamme me kukkuccaṃ atthi na me so kurudhammo maṃ ārādheti tasmā na sakkā dātunti āha. Atha naṃ dūtā ayya lobhuppādamattena sīlaṃ na bhijjati tumhe ettakenapi kukkuccaṃ karontā kiṃ vītikkamaṃ karissathāti vatvā tassāpi santike sīlaṃ gahetvā suvaṇṇapaṭṭe likhiṃsu. Evaṃ santepi neva kurudhammo maṃ ārādheti rajjuggāhako amacco pana suṭṭhu rakkhati tassa santike gaṇhathāti vuttā capana tampi upasaṅkamitvā yāciṃsu. Sopi ekadivasaṃ janapade khettaṃ minanto rajjuṃ daṇḍake bandhitvā ekaṃ koṭiṃ khettasāmikena gāhāpetvā ekaṃ attanā aggahesi. Tena gahitarajjukoṭiyā bandhadaṇḍako ekassa kakkaṭakassa bilamajjhaṃ pāpuṇi. So cintesi sace daṇḍakaṃ bile otāressāmi antobile kakkaṭako nassissati sace pana purato karissāmi rañño santakaṃ nassissati sace orato karissāmi Kuṭumbikassa santakaṃ nassissati kinnukho kātabbanti. Athassa etadahosi bile kakkaṭakena bhavitabbaṃ sace bhaveyya paññāyeyya ettheva naṃ otāressāmīti bile taṃ daṇḍakaṃ otāresi. Kakkaṭako kirīti saddamakāsi. Athassa etadahosi daṇḍako kakkaṭakapiṭṭhe otiṇṇo bhavissati kakkaṭako mato bhavissati ahañca kurudhammaṃ rakkhāmi tena me sīlena bhinnena bhavitabbanti. So etamatthaṃ ācikkhitvā iminā me kāraṇena kurudhamme kukkuccaṃ atthi tena vo na sakkā dātunti āha. Atha naṃ dūtā tumhākaṃ kakkaṭako maratūti cittaṃ natthi acetanakaṃ kammaṃ nāma na hoti tumhe ettakenapi kukkuccaṃ karontā kiṃ vītikkamaṃ karissathāti vatvā tassāpi santike sīlaṃ gahetvā suvaṇṇapaṭṭe likhiṃsu. Evaṃ santepi neva maṃ ārādheti sārathī pana suṭṭhu rakkhati tassa santike gaṇhathāti vuttā capana tampi upasaṅkamitvā yāciṃsu. So ekadivasaṃ rājānaṃ rathena uyyānaṃ nesi. Rājā tattha divasaṃ kīḷitvā sāyaṃ nikkhamitvā rathaṃ ārūhi. Tassa nagaraṃ asampattasseva sūriyatthaṅgamanavelāya megho uṭṭhahi. Sārathī rañño temanabhayena sindhavānaṃ patodasaññaṃ adāsi. Te sindhavā javena pakkhandiṃsu. Tato paṭṭhāya capana te uyyānaṃ puna gacchantāpi tato āgacchantāpi taṃ ṭhānaṃ patvā javena gacchanti. Kiṃkāraṇā. Tesaṃ kira etadahosi imasmiṃ ṭhāne parissayeneva bhavitabbaṃ tena no sārathī tadā patodasaññaṃ adāsīti. Sārathissāpi etadahosi rañño Temane vā atemane vā mayhaṃ doso natthi ahaṃ pana aṭṭhāne susikkhitasindhavānaṃ patodasaññaṃ adāsiṃ tenime idāni aparāparaṃ javantā kilamanti ahañca kurudhammaṃ rakkhāmi tena me sīlena bhinnena bhavitabbanti. So tamatthaṃ ācikkhitvā iminā me kāraṇena kurudhamme kukkuccaṃ atthi tena vo na sakkā dātunti āha. Atha naṃ dūtā tumhākaṃ sindhavā kilamantūti cittaṃ natthi acetanakaṃ kammaṃ nāma na hoti ettakenapi ca tumhe kukkuccaṃ karontā kiṃ vītikkamaṃ karissathāti vatvā tassa santike sīlaṃ gahetvā suvaṇṇapaṭṭe likhiṃsu. Evaṃ santepi neva maṃ ārādheti seṭṭhī pana suṭṭhu rakkhati tassa santike gaṇhathāti vuttā capana taṃ upasaṅkamitvā yāciṃsu. Sopi ekadivasaṃ gabbhato nikkhantasālisīse attano sālikkhettaṃ gantvā paccavekkhitvā nivattamāno vīhimālaṃ bandhāpessāmīti ekaṃ sālisīsamuṭṭhiṃ gāhāpetvā cūḷāya bandhāpesi. Athassa etadahosi imamhā kedārā mayā rañño bhāgo dātabbo adinnabhāgatoyeva ca me kedārato sālisīsamuṭṭhi gāhāpitā ahañca kurudhammaṃ rakkhāmi tena me bhinnena sīlena bhavitabbanti. So etamatthaṃ ācikkhitvā iminā me kāraṇena kurudhamme kukkuccaṃ atthi tena vo na sakkā dātunti āha. Atha naṃ dūtā tumhākaṃ theyyacittaṃ natthi tena vinā adinnādānaṃ nāma paññāpetuṃ na sakkā ettakenapi ca kukkuccaṃ karontā

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑,๔๓๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. กุรุธรรมชาดก”