Evaṃ bodhisatto tīsu attabhāvesu mātukucchito nikkhantamattova vācaṃ nicchāresi. Yathā ca paṭisandhikkhaṇe evaṃ jātakkhaṇepissa dvattiṃsa pubbanimittāni pāturahesuṃ. Yasmiṃ pana samaye amhākaṃ bodhisatto lumbinivane jāto tasmiṃyeva samaye rāhulamātā devī channo amacco kāḷudāyi amacco ānando rājakumāro kanthako assarājā mahābodhirukkho cattāri nidhikumbhiyo ca jātā. Tattha ekā gāvutappamāṇā ekā aḍḍhayojanappamāṇā ekā Tigāvutappamāṇā ekā yojanappamāṇā ahosīti ime satta sahajātā nāma. Ubhayanagaravāsino bodhisattaṃ gahetvā kapilavatthunagarameva agamaṃsu. Taṃ divasaṃyeva kapilavatthunagare suddhodanamahārājassa putto jāto ayaṃ kumāro bodhitale nisīditvā buddho bhavissatīti tāvatiṃsabhavane haṭṭhatuṭṭhā devasaṅghā celukkhepādīni pavattentā kīḷiṃsu.

Tasmiṃ samaye suddhodanamahārājassa kulūpako aṭṭhasamāpattilābhī kāḷadevalo nāma tāpaso. So bhattakiccaṃ katvā divāvihāratthāya tāvatiṃsabhavanaṃ gantvā tattha divāvihāraṃ nisinno tā devatā disvā kiṃkāraṇā tumhe evaṃ tuṭṭhamānasā kīḷittha mayhametaṃ kāraṇaṃ kathethāti pucchi. Taṃ devatā āhaṃsu mārisa suddhodanarañño putto jāto so tadā bodhitale nisīditvā buddho hutvā dhammacakkaṃ pavattessati tassa anantaṃ buddhalīḷhaṃ daṭṭhuṃ dhammañca sotuṃ lacchāmāti iminā kāraṇena tuṭṭhamhāti. So tāsaṃ vacanaṃ sutvā khippaṃ devalokato oruyha rājanivesanaṃ pavisitvā paññattāsane nisinno putto kira te mahārāja jāto passissāmi nanti āha. Rājā alaṅkatapaṭiyattaṃ kumāraṃ ānāpetvā tāpasaṃ vandāpetuṃ abhihari. Bodhisattassa pādā parivattetvā tāpasassa jaṭāsu patiṭṭhahiṃsu. Bodhisattassa hi tenattabhāvena vanditabbayuttako nāma añño puggalo natthi. Sace ajānantā bodhisattassa sīsaṃ tāpasassa pādamūle ṭhapeyyuṃ sattadhā tassa muddhā phaleyyuṃ. Tāpaso na me attānaṃ Nāsetuṃ yuttanti uṭṭhāyāsanā bodhisattassa añjaliṃ paggahesi. Rājā taṃ acchariyaṃ disvā attano puttaṃ vandi. Tāpaso atīte cattāḷīsa kappe anāgate cattāḷīsāti asīti kappe anussarati bodhisattassa lakkhaṇasampattiṃ disvā bhavissati nu kho buddho udāhu noti upadhārento nissaṃsayena buddho bhavissatīti ñatvā acchariyapuriso ayanti sitaṃ akāsi tato ahaṃ imaṃ buddhabhūtaṃ daṭṭhuṃ labhissāmi nu kho noti upadhārento na labhissāmi antarāyeva kālaṃ katvā buddhasatenapi buddhasahassenapi gantvā bodhetuṃ asakkuṇeyyaṃ arūpabhave nibbattissāmīti disvā evarūpaṃ nāma acchariyapurisaṃ buddhabhūtaṃ daṭṭhuṃ na labhissāmi mahatī ca me hāni bhavissatīti parodi. Manussā disvā amhākaṃ ayyo idāneva hasitvā puna roditumupaṭṭhito kinnu kho bhante amhākaṃ ayyaputtassa koci antarāyo bhavissatīti pucchiṃsu. Natthetassa antarāyo nissaṃsayena buddho bhavissatīti. Atha kasmā paroditthāti. Evarūpaṃ mahāpurisaṃ buddhabhūtaṃ daṭṭhuṃ na labhissāmi mahatī vata me hāni bhavissatīti attānaṃ anusocanto rodāmīti āha. Tato kiṃ nu kho me ñātikesu koci etaṃ buddhabhūtaṃ daṭṭhuṃ labhissatīti upadhārento bhāgineyyaṃ nālakadārakaṃ addasa. So bhaginiyā gehaṃ gantvā kahante putto nālakoti. Atthi gehe ayyāti. Pakkosāhi nanti pakkosāpetvā attano santikaṃ āgataṃ āha tāta suddhodanamahārājassa kule putto jāto buddhaṅkuro esa pañcatiṃsa vassāni atikkamitvā buddho Bhavissati tvaṃ etaṃ daṭṭhuṃ labhissasi ajjeva pabbajāhīti. Sattāsīti- koṭidhane kule nibbattadārako na maṃ mātulo anatthe niyojessatīti cintetvā tāvadeva antarāpaṇato kāsāyāni ceva mattikāpattaṃ ca āharāpetvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā yo loke uttamapuggalo taṃ uddissa mayhaṃ pabbajjāti bodhisattābhimukhaṃ añjaliṃ paggayha pañcapatiṭṭhitena vanditvā pattaṃ thavikāyaṃ pakkhipitvā aṃsakūṭe laggetvā himavantaṃ pavisitvā samaṇadhammaṃ akāsi. So paṭhamābhisambodhippattaṃ tathāgataṃ upasaṅkamitvā nālakapaṭipadaṃ kathāpetvā puna himavantaṃ pavisitvā arahattaṃ patvā ukkaṭṭhapaṭipadaṃ paṭipanno satta māse āyuṃ pāletvā ekaṃ suvaṇṇapabbataṃ nissāya ṭhitakova anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๑๙๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. อปัณณกชาดก”