Bodhisattopi kho nisinnaṭṭhānā vuṭṭhāya rukkhaṃ padakkhiṇaṃ katvā pātiṃ ādāya nerañjarāya tīraṃ gantvā anekesaṃ bodhisattasatasahassānaṃ sambujjhanadivase otaritvā nhānaṭṭhānaṃ suppatiṭṭhitatiṭṭhannāma atthi tassa tīre pātiṃ ṭhapetvā otaritvā anekabuddhasatasahassānaṃ nivāsanaṃ arahattaddhajaṃ nivāsetvā puratthābhimukho nisīditvā ekaṭṭhitālapakkappamāṇe ekūnapaṇṇāsapiṇḍe katvā sabbaṃ appodakamadhupāyāsaṃ paribhuñjati. So evaṃ hissa buddhabhūtassa sattasattāhaṃ bodhimaṇḍe vasantassa ekūnapaññāsa divasāni āhāro Ahosi. Tattake kāle neva añño āhāro atthi na nhānaṃ na mukhadhovanaṃ na sarīravalañjaṃ jhānasukhena maggasukhena phalasukheneva vītināmeti. Taṃ pana pāyāsaṃ bhuñjitvā suvaṇṇapātiṃ gahetvā sacāhaṃ ajja buddho bhavituṃ sakkhissāmi ayaṃ me pāti paṭisotaṃ gacchatu no ce sakkhissāmi anusotaṃ gacchatūti pakkhipi. Sā sotaṃ chindamānā nadīmajjhaṃ gantvā majjhaṭṭhāneva javasampanno asso viya asītihatthamattaṭṭhānaṃ paṭisotaṃ gantvā ekasmiṃ āvatte nimujjitvā kālanāgarājabhavanaṃ gantvā tiṇṇaṃ buddhānaṃ paribhogapātiyo kili kilīti ravaṃ kārayamānā paharitvā tāsaṃ sabbaheṭṭhimā hutvā aṭṭhāsi. Kālo nāgarājā taṃ saddaṃ sutvā hiyyo eko buddho nibbatti puna ajja eko nibbattoti anekehi padasatehi thutiyo vadamāno aṭṭhāsi. Tassa kira mahāpaṭhaviyā ekayojanatigāvutappamāṇaṃ nabhaṃ pūretvā ārohanakālo ajja vā hiyyo vāti sadiso ahosi.

Bodhisattopi nadītīramhi supupphitasālavane divāvihāraṃ katvā sāyaṇhasamaye pupphānaṃ vaṇḍato muccanakāle devatāhi alaṅkatena aṭṭhusabhavitthārena maggena sīho viya vijambhamāno bodhirukkhābhimukho pāyāsi. Nāgayakkhasupaṇṇādayo dibbehi gandhapupphādīhi pūjayiṃsu. Dasasahassīlokadhātu ekagandhā ekamālā ekasādhukārā ahosi. Tasmiṃ samaye brāhmaṇo sotthiyo nāma tiṇahārako tiṇaṃ ādāya paṭipathe āgacchanto mahāpurisassa ākāraṃ ñatvā aṭṭha tiṇamuṭṭhiyo Tassa adāsi. Bodhisatto tiṇaṃ gahetvā bodhimaṇḍaṃ āruyha dakkhiṇadisābhāge uttarābhimukho aṭṭhāsi. Tasmiṃ khaṇe dakkhiṇacakkavāḷaṃ osīditvā heṭṭhā avīcisampattaṃ viya ahosi. Uttaracakkavāḷaṃ ullaṅghitvā upari bhavaggappattaṃ viya ahosi. Bodhisatto nayidaṃ sambodhipāpuṇanaṭṭhānaṃ bhavissati maññeti padakkhiṇaṃ karonto pacchimadisābhāgaṃ gantvā puratthābhimukho aṭṭhāsi. Tato pacchimacakkavāḷaṃ osīditvā heṭṭhā avīcisampattaṃ viya ahosi. Puratthimacakkavāḷaṃ ullaṅghitvā yāva upari bhavaggappattaṃ viya ahosi. Ṭhitaṭhitaṭṭhāne kirassa nemivaṭṭapariyante akkantanābhiyā patiṭṭhitaṃ mahāsakaṭacakkaṃ viya mahāpaṭhavī onatunnatā ahosi. Bodhisatto nayidaṃ sambodhipāpuṇanaṭṭhānaṃ bhavissati maññeti padakkhiṇaṃ karonto uttaradisābhāgaṃ gantvā dakkhiṇābhimukho aṭṭhāsi. Tato uttaracakkavāḷaṃ osīditvā heṭṭhā avīcisampattaṃ viya ahosi. Dakkhiṇacakkavāḷaṃ ullaṅghitvā upari bhavaggappattaṃ viya ahosi. Bodhisatto idaṃpi sambodhipāpuṇanaṭṭhānaṃ na bhavissati maññeti padakkhiṇaṃ karonto puratthimadisābhāgaṃ gantvā pacchimābhimukho aṭṭhāsi. Puratthimadisābhāge pana sabbabuddhānaṃ pallaṅkaṭṭhānaṃ taṃ neva chambhati na kampati. Mahāsatto idaṃ sabbabuddhānaṃ avijahitaṃ acalaṭṭhānaṃ kilesapañjaraviddhaṃsanaṭṭhānanti ñtavā tāni tiṇāni agge gahetvā cālesi. Tāvadeva cuddasahattho pallaṅko ahosi. Tānipi kho tiṇāni tathārūpena santhārena saṇṭhahiṃsu yathārūpe sukusalopi cittakāro vā Potthakāro vā ālikhituṃ samattho natthi.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒๐๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. อปัณณกชาดก”