na hi lakkhiṃ alakkhiṃ vā añño aññassa kārakoti. Seṭṭhissa pucchā hoti siriyā visajjanaṃ.

Tattha ḍaṃsasiriṃsape cāti ḍaṃsā vuccati piṅgalamakkhikā sabbā vā makkhikajātikā idha ḍaṃsāti adhippeto. Siriṃsapāti dīghajātikā. Ḍaṃsā ca siriṃsapā ḍaṃsasiriṃsapā tasmiṃ ḍaṃsasiriṃsape. Idaṃ vutta hoti yo mahāseṭṭhipuriso sīte vā uṇhe vā vātātape vā ḍaṃsasiriṃsape vā sati etehi sītādīhi pīḷiyamānopi etāni ceva sītādīni khuddaṃ pipāsañcāti sabbampetaṃ parissayaṃ abhibhuyya abhibhavitvā tiṇaṃ viya agaṇetvā rattindivaṃ kasivaṇijjādīsu ceva dānasīlādīsu ca satataṃ attano kammesu niyutto attānaṃ yojetvā vattati. Kālāgatañcāti kasikālādīsu kasiādīni dhanapariccāgasīlarakkhaṇadhammassavanādīsu kālesu ca dhanapariccajjanādibhedaṃ diṭṭhadhammasamparāye sukhāvahaṃ atthaṃ na hāpeti yuttapayuttakāle karotiyeva so mayhaṃ manāpo tasmiñca purise ahaṃ niccaṃ vasāmīti. Akkodhanoti adhivāsanakkhantiyā samannāgato. Mittavāti kalyāṇamittena samannāgato. Cāgavāti dhanapariccāgayutto. Saṅgāhakoti mittasaṅgahaāmisasaṅgahadhammasaṅgahānaṃ Kārako. Sakhiloti muduvāco. Saṇhavācoti visaṭṭhavacano. Mahattapattopi nivātavuttīti mahantaṃ ṭhānaṃ vipulaṃ issariyaṃ pattopi yasena anuddhato nīcavutti paṇḍitānaṃ ovādakaro hoti. Tassāha poseti tasmiṃ ahaṃ purise. Vipulā bhavāmīti akhuddakā homi so hi mahatiyā siriyā padaṭṭhāno. Ummī samuddassa yathāpi vaṇṇanti yathā nāma samuddassa vaṇṇaṃ olokentānaṃ uparupari āgacchamānā ummi vipulā viya khāyati evāhaṃ tasmiṃ puggale vipulā homīti dīpeti. Āvī rahoti sammukhā ca parammukhā ca. Saṅgahameva vatteti etasmiṃ mittādibhede puggale catubbidhasaṅgahameva vatteti pavatteti. Na vajjāti yo kadāci kismiṃci kāle pharusavacanaṃ na vadeyya madhuravacanova hoti. Matassa jīvassāti tassāhaṃ puggalassa matassapi jīvantassapi bhajitā homi. Idha lokepi paralokepi tādisameva bhajāmīti dasseti. Etesa yoti etesaṃ sītābhibhavanādīnaṃ heṭṭhā vuttaguṇānaṃ yo puggalo ekaṃpi guṇaṃ pamajjati pamussati punappunaṃ nānuyuñjatīti attho. Sirīti kantā sirī kantasiri. Kantaṃ sirinti tayopi pāṭhā. Tesaṃ vasena ayaṃ atthayojanā yo puggalo siriṃ labhitvā kantā me siri yathāṭhāne ṭhitāti etesaṃ aññataraṃ guṇaṃ pamajjati pamussati. Yo vā puggalo kantasiri viya siriṃ icchanto etesaṃ guṇānaṃ aññataraṃ labhitvā pamajjati. Yo vā puggalo labhitvā kantaṃ manāpaṃ siriṃ etesaṃ guṇānaṃ aññataraṃ pamajjati. Appapaññoti nippañño. Taṃ dittarūpaṃ visame carantanti Ahaṃ ādittasabhāvaṃ kāyaduccaritādibhedaṃ visamaṃ carantaṃ sucijātiko manusso vā puggalo gūthakūpaṃ viya dūrato vivajjeyya evaṃ vissajjeyyāmīti. Añño aññassa kārakoti evaṃ sante lakkhiṃ vā alakkhiṃ vā añño puriso aññassa kārako nāma natthi. Yo koci attano lakkhiṃ vā alakkhiṃ vā karotīti.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๑๓๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๗. สิริกาฬกัณณิชาดก”