Imaṃ udānaṃ udānetvā jayapallaṅke nisinnassa hi bhagavato etadahosi ahaṃ kappasatasahassādhikāni cattāri asaṅkheyyāni imassa pallaṅkassa kāraṇā sandhāviṃ ettakaṃ me kālaṃ imassa pallaṅkassa kāraṇā mayā alaṅkatasīsaṃ gīvāya chinditvā dinnaṃ suañjitāni akkhīni hadayamaṃsaṃ ubbattetvā dinnaṃ jālikumārasadisā puttā kaṇhājinākumārikāsadisā dhītaro maddidevisadisā bhariyāyo ca paresaṃ dāsatthāya dinnā ayaṃ me pallaṅko jayapallaṅko varapallaṅko ettha me nisinnassa saṅkappo na paripuṇṇo na tāva ito vuṭṭhahissāmīti. Anekakoṭisatasahassā samāpattiyo samāpajjanto sattāhaṃ tattheva nisīdi yaṃ sandhāya vuttaṃ atha kho bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisīdi vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedīti. Athekaccānaṃ devatānaṃ ajjāpi nūna siddhatthassa kattabbakiccaṃ atthi pallaṅkasmiṃ hi ālayaṃ na vijahatīti parivitakko udapādi. Satthā devatānaṃ vitakkaṃ ñatvā tāsaṃ Vitakkavūpasamanatthaṃ vehāsaṃ abbhuggantvā yamakapāṭihāriyaṃ dassesi. Mahābodhimaṇḍasmiṃ hi katayamakapāṭihāriyañca ñātisamāgame katapāṭihāriyañca pāṭaliputtasamāgame katapāṭihāriyañca sabbaṃ gaṇḍāmbarukkhamūle yamakapāṭihāriyasadisaṃ ahosi. Evaṃ satthā iminā pāṭihāriyena devatānaṃ vitakkaṃ vūpasametvā pallaṅkato īsakaṃ pācīnanissitena uttaradisābhāgena ṭhatvā imasmiṃ vata me pallaṅke sabbaññutañāṇaṃ paṭividdhanti cattāri asaṅkheyyāni kappasatasahassañca pūritānaṃ pāramīnaṃ phalādhigamanaṭṭhānaṃ pallaṅkaṃ animisehi akkhīhi olokayamāno sattāhaṃ vītināmesi. Taṃ ṭhānaṃ animisacetiyaṃ nāma jātaṃ. Atha pallaṅkassa ca ṭhitaṭṭhānassa ca antare caṅkamaṃ māpetvā puratthimapacchimato āyate ratanacaṅkame caṅkamanto sattāhaṃ vītināmesi. Taṃ ṭhānaṃ ratanacaṅkamacetiyannāma jātaṃ. Catutthe pana sattāhe bodhito pacchimuttaradisābhāge devatā ratanagharaṃ māpayiṃsu. Tattha pallaṅke nisīditvā abhidhammapiṭakaṃ visesato cettha anantanayaṃ samantapaṭṭhānaṃ vicinanto sattāhaṃ vītināmesi. Ābhidhammikā panāhu ratanagharannāma ratanamayaṃ gehaṃ sattannaṃ pakaraṇānaṃ sammasitaṭṭhānaṃ ratanagharanti. Yasmā panettha ubhopete pariyāyā yujjanti tasmā ubhayametaṃ gahetabbameva. Tato paṭṭhāya pana taṃ ṭhānaṃ ratanagharacetiyannāma jātaṃ. Evaṃ bodhisamīpeyeva cattāri sattāhāni vītināmetvā pañcame sattāhe bodhirukkhamūlā yena ajapālanigrodho tenupasaṅkami tatrāpi dhammaṃ vicinantoyeva vimuttisukhañca paṭisaṃvedento nisīdi.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒๑๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. อปัณณกชาดก”