atīte bārāṇasiyaṃ daḷhadhammo nāma rājā rajjaṃ kāresi. Tadā bodhisatto amaccakule nibbattitvā vayappatto taṃ rājānaṃ upaṭṭhahi. So tassa santikā mahantaṃ yasaṃ labhitvā amaccaratanaṭṭhāne aṭṭhāsi. Tadā tassa rañño ekā oṭṭhibyādhi hatthinī thāmabala- sampannā mahābalā ahosi. Sā ekadivasaṃ yojanasataṃ gacchati. Rañño dūteyyaharaṇakiccaṃ karoti. Saṅgāme yuddhaṃ katvā suttumaddanaṃ karoti. Rājā ayaṃ me bahūpakārāti tassā sabbālaṅkāraṃ datvā udenena bhaddavatikāya dinnasadisaṃ sabbaṃ parihāraṃ dāpesi. Athassā jiṇṇadubbalakāle rājā sabbaṃ yasaṃ gaṇhi. Sā tato paṭṭhāya anāthā hutvā araññe tiṇapaṇṇāni khādantī jīvati. Athekadivasaṃ rājakule bhājanesu appahontesu rājā kumbhakāraṃ pakkosā- petvā bhājanāni kira nappahontīti āha. Gomayāharaṇayānake Yojetuṃ goṇe na labhāmi devāti. Rājā tassa kathaṃ sutvā amhākaṃ oṭṭhibyādhi hatthinī kahanti pucchi. Attano dhammatāya carati devāti. Rājā ito paṭṭhāya taṃ yojetvā gomayaṃ āharāti taṃ kumbhakārassa adāsi. Kumbhakāro sādhu devāti tathā akāsi. Athekadivasaṃ sā nagarā nikkhamamānā nagaraṃ pavisantaṃ bodhisattaṃ disvā vanditvā tassa pādamūle nipajjitvā paridevamānā sāmi rājā maṃ taruṇakāle bahūpakārāti sallakkhetvā mahantaṃ yasaṃ datvā idāni mahallakakāle sabbaṃ acchinditvā mayi cittaṃpi na karoti ahaṃ anāthā araññe tiṇapaṇṇāni khādantī jīvāmi evaṃ dukkhappattaṃ maṃ idāni yānake yojetuṃ kumbhakārassa adāsi ṭhapetvā tumhe añño mayhaṃ paṭisaraṇaṃ natthi mayā rañño katūpakāraṃ tumhe jānatha sādhu idāni me naṭṭhaṃ yasaṃ paṭipākatikaṃ karothāti vatvā tisso gāthā abhāsi

ahañca daḷhadhammassa vahantī nābhirādhayiṃ

nudantī urasi sallaṃ yuddhe vikkantacārinī.

Na nūna rājā jānāti mama vikkamaporisaṃ

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๓๘๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. ทัฬหธรรมชาดก”