atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente aññatarassa kulassa kulaputto pitari kālakate mātudevatā hutvā vuttaniyāmeneva mātaraṃ paṭijaggīti sabbaṃ heṭṭhā kathitaniyāmeneva vitthāretabbaṃ. Ahaṃ evarūpāya kāḷakaṇṇiyā saddhiṃ vasituṃ na sakkomi etaṃ vā ghare vasāpehi maṃ vāti vutte pana tassā kathaṃ gahetvā mātuyeva me dosoti mātaraṃ āha amma tvaṃ niccaṃ imasmiṃ ghare kalahaṃ karosi ito nikkhamitvā aññasmiṃ yathārucite ṭhāne vasāhīti. Sā sādhūti rodamānā nikkhamitvā ekaṃ mittakulaṃ nissāya bhatiṃ katvā dukkhena jīvitaṃ kappesi. Sassuyā ghare kalahaṃ katvā nikkhantakāle suṇisāya gabbho patiṭṭhahi. Sā tāya kāḷakaṇṇiyā gehe vasamānāya gabbhampi na labhiṃ idāni me laddhoti patino ca paṭivissakānañca kathentī vicarati. Aparabhāge puttaṃ vijāyitvā piyasāmikaṃ āha tava mātari gehe vasamānāya puttaṃ na labhiṃ idāni me laddho iminā kāraṇena tassā kāḷakaṇṇibhāvaṃ jānāhīti. Itarā kira mama nikkaḍḍhitakāle puttaṃ labhīti sutvā cintesi addhā imasmiṃ loke dhammo matova bhavissati sace hi dhammo mato na bhaveyya mātaraṃ poṭhetvā nikkaḍḍhantā puttaṃ na labheyyuṃ sukhaṃ na jīveyyuṃ dhammassa matakabhattaṃ dassāmīti. Sā ekadivasaṃ tilapiṭṭhañca taṇḍulañca pacanathālikañca dabbiñca Ādāya āmakasusānaṃ gantvā tīhi manussasīsehi uddhanaṃ katvā aggiṃ jāletvā udakaṃ oruyha sīsaṃ nahātvā mukhaṃ vikkhāletvā uddhanaṭṭhānaṃ āgantvā kese mocetvā taṇḍule dhovituṃ ārabhi. Tadā bodhisatto sakko devarājā ahosi. Bodhisattā ca nāma appamattā honti. So tasmiṃ khaṇe lokaṃ olokento taṃ dukkhappattaṃ dhammo matoti saññāya dhammassa matabhattaṃ dātukāmaṃ disvā ajja mayhaṃ balaṃ desissāmīti brāhmaṇavesena mahāmaggaṃ paṭipanno viya hutvā taṃ disvā maggā okkamma tassā santike ṭhatvā amma susāne āhāraṃ paccantā nāma natthi tvaṃ iminā idha pakkena tilodakena kiṃ karissasīti kathaṃ samuṭṭhapento paṭhamaṃ gāthamāha

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๔๖๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. กัจจานิชาดก”