๒. อัฏฐสัททชาดก

Aṭṭhasaddajātakaṃ

idaṃ pure ninnamāhūti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarañño aḍḍharattasamaye sutaṃ bhiṃsanakaṃ avinibbhogasaddaṃ ārabbha kathesi. Vatthu heṭṭhā catukkanipāte lohakumbhijātake kathitasadisameva.

Idha pana satthā bhante mayhaṃ imesaṃ saddānaṃ sutattā kiṃ bhavissatīti vutte mā bhāyi mahārāja na te etesaṃ sutapaccayā koci antarāyo bhavissati na hi mahārāja evarūpaṃ bhayānakaṃ avinibbhogasaddaṃ tvameveko suṇi pubbepi rājāno evarūpaṃ saddaṃ sutvā brāhmaṇānaṃ kathaṃ gahetvā sabbacatukkayaññaṃ yajitukāmā paṇḍitānaṃ kathaṃ sutvā yaññaharaṇatthāya gahitasatte vissajjetvā nagare māghātabheriñcārāpesuṃyevāti vatvā tena yācito atītaṃ āhari

atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto Asītikoṭivibhave brāhmaṇakule nibbattetvā vayappatto takkasilāyaṃ uggahitasippo mātāpitūnaṃ accayena ratanavilokanaṃ katvā sabbaṃ vibhavajātaṃ dānamukhe vissajjetvā kāme pahāya himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññāyo nibbattetvā aparabhāge loṇambilasevanatthāya manussapathaṃ caranto bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasi. Tadā bārāṇasīrājā sirisayane nisinno aḍḍharattikasamaye aṭṭha sadde assosi. Paṭhamaṃ rājanivesanasāmantā uyyāne eko bako saddamakāsi. Dutiyaṃ tasmiṃ sadde anupacchinneyeva hatthisālāya toraṇanivāsinī kākī saddamakāsi. Tatiyaṃ rājagehe kaṇṇikāya nivuṭṭhaghuṇapāṇako saddamakāsi. Catutthaṃ rājagehe posāvaniyakokilā saddamakāsi. Pañcamaṃ tattheva posāvaniyakamigo saddamakāsi. Chaṭṭhaṃ tattheva posāvaniyakavānaro saddamakāsi. Sattamaṃ tattheva posāvaniyakakinnaro saddamakāsi. Aṭṭhamaṃ tasmiṃ sadde anupacchinneyeva rājanivesanamatthakena uyyānaṃ gacchanto paccekabuddho ekaṃ udānaṃ udānento saddamakāsi. Bārāṇasīrājā ime aṭṭha sadde sutvā bhītatasito punadivase brāhmaṇe pucchi. Brāhmaṇā antarāyo te mahārāja paññāyati sabbacatukkayaññaṃ yajissāmāti vatvā raññā yathāruciṃ karothāti anuññātā haṭṭhapahaṭṭhā rājakulato nikkhamitvā yaññakammaṃ ārabhiṃsu. Atha nesaṃ jeṭṭhakayaññakāraka- brāhmaṇassa antevāsīmāṇavo paṇḍito byatto ācariyaṃ āha ācariya evarūpaṃ kakkhalaṃ pharusaṃ asātaṃ bahūnaṃ vināsakammaṃ mā karīti. Tāta kiṃ tvaṃ jānāsi sacepi aññaṃ kiñci na bhavissati macchamaṃsaṃ tāva bahuṃ khādituṃ labhissāmāti. Ācariya kucchiṃ nissāya niraya- nibbattanakammaṃ mā karothāti. Taṃ sutvā sesabrāhmaṇā ayaṃ amhākaṃ lābhantarāyaṃ karotīti tassa kujjhiṃsu. Māṇavo tesaṃ bhayena tenahi tumhe macchamaṃsaṃ khādanupāyaṃ karothāti nikkhamitvā bahinagare rājānaṃ nivāretuṃ samatthaṃ dhammikasamaṇaṃ upādhārento rājuyyānaṃ gantvā bodhisattaṃ disvā vanditvā bhante kiṃ tumhākaṃ sattesu anukampako natthi rājā bahū satte māretvā yaññaṃ yajāpesi kiṃ vo mahājanassa bandhanamokkhaṃ kātuṃ na vaṭṭatīti. Āma māṇavaka mayhaṃ ettha neva rājā amhe jānāti na mayaṃ rājānanti. Jānātha pana bhante rañño sutasaddānaṃ nipphattinti. Āma jānāmīti. Jānantā rañño kasmā na kathethāti. Māṇavaka kiṃ sakkā ahaṃ jānāmīti nalāṭe siṅgaṃ bandhitvā carituṃ sace idhāgantvā pucchissati kathessāmīti. Māṇavo vegena rājakulaṃ gantvā kiṃ tātāti vutte mahārāja tumhehi sutasaddānaṃ nipphattiṃ jānanako eko tāpaso tumhākaṃ uyyāne maṅgalasilāyaṃ nisinno sace maṃ pucchissati kathessāmīti vadati gantvā taṃ pucchituṃ vaṭṭatīti. Rājā vegena tattha gantvā tāpasaṃ vanditvā katapaṭisanthāro nisīditvā saccaṃ kira tumhe mayā sutasaddānaṃ nipphattiṃ jānāthāti pucchi. Āma mahārājāti. Tenahi kathetha taṃ meti. Mahārāja tesaṃ sutapaccayā tava koci antarāyo natthi purāṇuyyāne pana te eko bako atthi So gocaraṃ alabhanto jighacchāya pareto paṭhamaṃ saddamakāsīti tassa kiriyaṃ attano ñāṇena paricchinditvā paṭhamaṃ gāthamāha

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๔๗๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. อัฏฐสัททชาดก”