Tattha udayoti attānaṃ sandhāya vadati. Mahattapattanti mahantabhāvaṃ pattaṃ vipulaṃ issariyaṃ ajjhagamā. Māṇavassāti sattassa mayhaṃ sahāyassa suladdhalābhā. Yo kāmarāgaṃ pahāya pabbajitoti adhippāyenevamāha.

Imissā pana gāthāya na koci atthaṃ jānāti. Atha naṃ ekadivasaṃ aggamahesī gāthāya atthaṃ pucchi. Rājā na kathesi. Eko panassa gaṅgamālo nāma maṅgalanahāpito so rañño massuṃ karonto paṭhamaṃ khuraparikammaṃ katvā pacchā saṇḍāsena lomāni gaṇhāti. Rañño ca khuraparikammakāle sukhaṃ hoti lomaharaṇakāle dukkhaṃ. So paṭhamaṃ tassa varaṃ dātukāmo hoti pacchā sīsacchedaṃ ākaṅkhati. Athekadivasaṃ bhadde amhākaṃ maṅgalakappakova bāloti deviyā tamatthaṃ ārocetvā kiṃ pana deva kātuṃ vaṭṭatīti vutte paṭhamaṃ lomāni gahetvā pacchā khuraparikammanti āha. Sā kappakaṃ pakkosāpetvā tāta idāni massukaraṇadivase paṭhamaṃ lomāni gahetvā pacchā khuraparikammaṃ kareyyāsi raññā varaṃ gaṇhāhīti vutte aññena me deva attho natthi tumhākaṃ udānagāthāya atthaṃ ācikkhathāti vadeyyāsi ahante bahuṃ dhanaṃ Dassāmīti āha. So sādhūti sampaṭicchitvā massukaraṇadivase paṭhamaṃ saṇḍāsaṃ gaṇhi kiṃ bhaṇe gaṅgamāla apubbante karaṇanti raññā vutte deva kappakā nāma akatapubbampi karontīti vatvā paṭhamaṃ lomāni gahetvā pacchā khuraparikammaṃ akāsi. Rājā varaṃ gaṇhāhīti āha. Deva aññena me attho natthi udānagāthāya atthaṃ kathethāti. Rājā attano daliddakāle kathetuṃ lajjanto tāta iminā te varena ko attho aññaṃ gaṇhāhīti āha. Etaṃ me dehi devāti. So mulāvādabhayena sādhūti sampaṭicchitvā kummāsapiṇḍajātake vuttanayeneva sabbaṃ saṃvidahāpetvā ratanapallaṅke nisīditvā ahaṃ gaṅgamāla purimabhave imasmiṃyeva nagareti sabbaṃ purimakiriyaṃ ācikkhitvā iminā kāraṇena upaḍḍhagāthaṃ āha sahāyo pana me pabbajito ahaṃ pamatto hutvā rajjameva kāremi iminā kāraṇena upaḍḍhagāthaṃ vadāmīti udānassa atthaṃ kathesi. Taṃ sutvā kappako upaḍḍhuposathakammena kira raññā ayaṃ sampatti laddhā kusalaṃ nāma kātabbaṃ yannūnāhaṃ pabbajitvā attano patiṭṭhaṃ kareyyanti cintetvā ñātibhogaparivaṭṭaṃ pahāya rājānaṃ pabbajjaṃ anujānāpetvā himavantaṃ ajjhogahetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā tilakkhaṇaṃ āropetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiṃ patvā iddhiyā nibbattapattacīvaradharo gandhamādanapabbate pañca vassāni vasitvā bārāṇasīrājānaṃ olokessāmīti ākāsenāgantvā maṅgalauyyāne maṅgalasilāyaṃ nisīdi. Uyyānapālo sañjānitvā gantvā rañño ārocesi deva gaṅgamālo Paccekabuddho hutvā ākāsenāgantvā maṅgalauyyāne nisinnoti. Rājā sutvā paccekabuddhaṃ vandissāmīti vegena nikkhami. Rājamātā puttena saddhiṃyeva nikkhami. Rājā uyyānaṃ pavisitvā taṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi saddhiṃ parisāya. So raññā saddhiṃ paṭisanthāraṃ karonto kiṃ brahmadatta appamattosi dhammena rajjaṃ kāresi dānādīni puññāni karosīti rājānaṃ kulanāmena ālapitvā paṭisanthāraṃ karoti. Taṃ sutvā rañño mātā ayaṃ hīnajacco malamajjako nahāpitaputto attānaṃ na jānāti mama puttaṃ paṭhavissaraṃ jātikhattiyaṃ brahmadattāti nāmenālapatīti kujjhitvā sattamaṃ gāthamāha

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๕๑๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. คังคมาลชาดก”