mahārāja ekasmiṃ kāsikagāme aññatarassa kulassa pacchimabhāge kakkhalasuṃsumāranadī atthi. Tassa ca kulassa ekova putto tassa pitari kālakate mātaraṃ paṭijaggi. Tassa mātā anicchamānassevekaṃ kuladhītaraṃ ānesi. Atha sā pubbabhāge sassuṃ sampiyāyitvā pacchā puttadhītāhi vaḍḍhamānā taṃ nīharitukāmā ahosi. Tassāpi mātā tasmiṃyeva ghare vasati. Atha sā sāmikassa santike sassuyā nānappakāraṃ dosaṃ vatvā paribhinditvā ahaṃ te mātaraṃ posetuṃ na sakkomi mārehi nanti vatvā manussamaraṇaṃ nāma bhāriyaṃ kathaṃ naṃ māremīti vutte niddokkamanakāle naṃ mañcakeneva gahetvā suṃsumāranadiyaṃ khipissāma atha naṃ suṃsumārā khādissantīti āha. Tuyhaṃ pana mātā kuhinti. Tassāyeva santike sayatīti. Tenahi gaccha tassā nipannamañcake rajjuṃ bandhitvā saññaṃ karohīti. Atha Sā tathā katvā katā me saññāti āha. Itaro thokaṃ adhivāsehi manussā tāva sayantūti niddāyanto viya nipajjitvā gantvā taṃ rajjuṃ bhariyāya mātu mañcake bandhitvā bhariyaṃ pabodhe vā ubhopi gantvā mañcakeneva saddhiṃ ukkhipitvā nadiyaṃ pakkhipiṃsu. Tattha naṃ niddāyamānaṃ suṃsumārā viddhaṃsetvā khādiṃsu. Punadivase mātu parivattitabhāvaṃ ñatvā sāmi mama mātā māritā idāni tava mātaraṃ mārehīti vatvā tenahi sādhūti vutte susāne cittakaṃ katvā aggimhi naṃ pakkhipitvā māressāmāti āha. Atha naṃ niddāyamānaṃ ubhopi susānaṃ netvā ṭhapayiṃsu. Tattha sāmiko bhariyaṃ āha aggi te ābhatoti pammuṭṭhā na ābhato sāmīti. Tenahi gantvā ānehīti. Na sakkhissāmi sāmi tayi gatepi ṭhātuṃ na sakkhissāmi ubhopi gacchissāmāti. Tesu gatesu mahallikā sītavātena pabodhitā susānabhāvaṃ ñatvā ime maṃ māretukāmā aggiatthāya gatāti ca upadhāretvā na me balaṃ jānantīti ekaṃ matakalevaraṃ gahetvā mañcake nipajjāpetvā upari pilotikāya paṭicchādetvā sayaṃ palāyitvā tattheva leṇaguhaṃ pāvisi. Itare aggiṃ āharitvā mahallikāti saññāya kalevaraṃ jhāpetvā pakkamiṃsu. Atha ekena ca corena tasmiṃ guhaleṇe pubbe bhaṇḍikā ṭhapitā so taṃ gṇhissāmīti āgantvā mahallikaṃ disvā ekā yakkhinī bhavissati bhaṇḍikā me amanussapariggahitā jātāti ekaṃ bhūtavejjaṃ ānesi. Atha vejjo mantaṃ karonto guhaṃ pāvisi. Atha naṃ Sā āha nāhaṃ yakkhinī ehi ubhopi imaṃ dhanaṃ khādissāmāti. Kathaṃ saddahitabbanti. Tava jivhaṃ mama jivhāya ṭhapehīti. So tathā akāsi. Athassa sā jivhaṃ ḍaṃsitvā chinditvā pātesi. Bhūtavejjo addhā esā yakkhinīti jivhāya lohitaṃ paggharanto viravamāno palāyi. Atha mahallikāpi punadivase maṭṭhasāṭakaṃ nivāsetvā nānāratanabhaṇḍikaṃ gahetvā gharaṃ agamāsi. Atha suṇisā taṃ disvā kahaṃ te amma idaṃ laddhanti pucchi. Amma etasmiṃ susāne dārucittakāya jhāpitā evarūpaṃ labhantīti. Tenahi amma mayāpi sakkā laddhunti. Mādisī hutvā labhissasīti. Atha sā pilandhanabhaṇḍikalobhena sāmikassa kathetvā tattha attānaṃ jhāpesi. Atha naṃ punadivase sāmiko taṃ apassanto amma imāya ca velāya tvaṃ āgatā suṇisā pana nāgacchatīti. Taṃ sutvā sā taṃ are pāpapurisa kiṃ matā nāma āgacchantīti tajjetvā gāthamāha

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๖๓๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. ปทกุศลมาณวชาดก”