Jīvakopi kho komārabhacco dasabalassa dakkhiṇodakaṃ upanāmesi. Satthā nanu jīvaka vihāre bhikkhu atthīti hatthena pattaṃ pidahi. Mahāpanthako nanu bhante vihāre bhikkhu natthīti āha. Satthā atthi jīvakāti āha. Jīvako tenahi bhaṇe gaccha vihāre pana bhikkhūnaṃ atthibhāvaṃ vā natthibhāvaṃ vā jānāhīti purisaṃ pesesi. Tasmiṃ khaṇe cullapanthako mayhaṃ bhātiko vihāre bhikkhu natthīti bhaṇti vihāre bhikkhūnaṃ atthibhāvamassa pakāsessāmīti sakalaambavanaṃ bhikkhūnaṃyeva pūreti ekacce bhikkhū cīvarakammaṃ karonti ekacce rajanakammaṃ karonti ekacce sajjhāyaṃ karonti evaṃ aññamaññasadisaṃ bhikkhusahassaṃ māpesi. So puriso vihāre bahū bhikkhū disvā nivattitvā ayya sakalaambavanaṃ bhikkhūhi paripuṇṇanti jīvakassa ārocesi. Theropi kho tattheva

Sahassakkhattumattānaṃ nimminitvāna panthako

nisīdi ambavane ramme yāva kālappavedanāti. Atha satthā taṃ purisaṃ āha vihāraṃ gantvā satthā cullapanthakaṃ nāma pakkosatīti vadehīti. Tena gantvā tathā vutte ahaṃ cullapanthako ahaṃ cullapanthakoti mukhasahassaṃ uṭṭhahi. Puriso gantvā sabbepi kira bhante cullapanthakāyeva nāmāti āha. Tenahi gantvā yo paṭhamaṃ ahaṃ cullapanthakoti vadati taṃ hatthe gaṇha avasesā antaradhāyissantīti. So tathā akāsi. Tāvadeva sahassamattā bhikkhū antaradhāyiṃsu. Thero tena saddhiṃ agamāsi. Satthā bhattakiccapariyosāne jīvakaṃ āmantesi jīvaka cullapanthakassa pattaṃ gaṇha ayaṃ te anumodanaṃ karissatīti. Jīvako tathā akāsi. Thero sīhanādaṃ nadanto taruṇasīho viya tīhi piṭkehi saṅkhobhetvā anumodanaṃ akāsi. Satthā uṭṭhāyāsanā bhikkhusaṅghaparivāro vihāraṃ gantvā bhikkhūhi vatte dassite uṭṭhāyāsanā gandhakuṭippamukhe ṭhatvā bhikkhusaṅghassa sugatovādaṃ datvā kammaṭṭhānaṃ kathetvā bhikkhusaṅghaṃ uyyojetvā surabhigandhavāsitaṃ gandhakuṭiṃ pavisitvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ upagato.

Atha sāyaṇhasamaye dhammasabhāyaṃ bhikkhū ito cito ca samosaritvā rattakambalasāṇiṃ parikkhipantā viya nisīditvā satthu guṇakathaṃ ārabhiṃsu āvuso mahāpanthako cullapanthakassa ajjhāsayaṃ ajānanto catūhi māsehi ekaṃ gāthaṃ gaṇhāpetuṃ na sakkoti dandho ayanti vihārā Nikkaḍḍhi sammāsambudadho pana attano anuttaradhammarājatāya ekasmiṃyevassa antarābhatte saha paṭisambhidāhi arahattaṃ adāsi tīṇi piṭakāni saha paṭisambhidāhiyeva āgatāni aho buddhabalaṃ nāma mahantanti. Atha bhagavā dhammasabhāyaṃ imaṃ kathāpavuttiṃ ñatvā ajja mayā gantuṃ vaṭṭatīti buddhaseyyāya uṭṭhāya surattadupaṭṭaṃ nivāsetvā vijjulataṃ viya kāyabandhanaṃ bandhitvā rattakambalasadisaṃ sugatamahācīvaraṃ pārupitvā surabhigandhakuṭito nikkhamitvā mattavaravāraṇasīhavikkantavilāsena anantāya buddhalīḷhāya dhammasabhaṃ gantvā alaṅkatamaṇḍapamajjhe paññattapavarabuddhāsanaṃ abhiruyha chabbaṇṇabuddharasmiyo vissajjento aṇṇavakucchiṃ saṅkhobhayamāno yugandharamatthake bālasuriyo viya āsanamajjhe nisīdi. Sammāsambuddhe pana āgatamatte bhikkhusaṅgho kathaṃ pacchinditvā tuṇhī ahosi. Satthā mudukena mettacittena parisaṃ oloketvā ayaṃ parisā ativiya sobhati ekassapi hatthakukkuccaṃ vā pādakukkuccaṃ vā ukkāsitasaddo vā khipitasaddo vā natthi sabbepime buddhagāravena sagāravā buddhatejena tajjitā mayi āyukappaṃpi akathetvā nisinne paṭhamaṃ kathaṃ samuṭṭhāpetvā na kathessanti kathāsamuṭṭhāpanavattannāma mayā jānitabbaṃ ahameva paṭhamaṃ kathessāmīti madhurena brahmassarena bhikkhū āmantetvā kāya nuttha bhikkhave etarahi sannisinnā kā ca pana vo antarā kathā vippakatāti āha. Bhante na mayaṃ imasmiṃ ṭhāne nisinnā aññaṃ tiracchānakathaṃ kathema tumhākaṃyeva pana guṇe vaṇṇayamānā nisinnamhā Āvuso mahāpanthako cullapanthakassa ajjhāsayaṃ ajānanto catūhi māsehi ekagāthaṃ gaṇhāpetuṃ na sakkoti dandho ayanti vihārā nikkaḍḍhi sammāsambuddho pana attano anuttaradhammarājatāya ekasmiṃyevassa antarābhatte saha paṭisambhidāhi arahattaṃ adāsi aho buddhānaṃ balaṃ nāma mahantanti. Satthā bhikkhūnaṃ kathaṃ sutvā bhikkhave cullapanthako maṃ nissāya idāni tāva dhammesu ca dhammamahattaṃ patto pubbe pana maṃ nissāya bhogesupi bhogamahattaṃ pāpuṇīti āha. Bhikkhū tassatthassa āvibhāvatthaṃ bhagavantaṃ yāciṃsu. Bhagavā bhavantarena paṭicchannaṃ kāraṇaṃ pākaṭaṃ akāsi.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒๖๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. จุลลกเศรษฐีชาดก”