๑๒. ทัททรชาดก

Tittirajātakaṃ

yo te puttaketi idaṃ satthā gijjhakūṭe viharanto devadattassa vadhāya parisakkanaṃ ārabbha kathesi.

Tasmiṃ hi samaye dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ āvuso devadatto nillajjo anariyo evaṃ uttamaguṇadharassa sammāsambuddhassa ajātasattunā saddhiṃ ekato hutvā dhanuggahappayojanasilāpavijjhana- nāḷāgirivissajjanehi vadhāya upāyaṃ karotīti. Satthā āgantvā kāya nuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā imāya nāmāti vutte na bhikkhave idāneva pubbepi devadatto mayhaṃ vadhāya parisakkīti vatvā atītaṃ āhari

atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente eko disāpāmokkho ācariyo bārāṇasiyaṃ pañcasatānaṃ māṇavakānaṃ sippaṃ vācento ekadivasaṃ cintesi mayhaṃ idheva vasantassa palibodho hoti māṇavakānampi sippaṃ na niṭṭhāti himavantappadese araññāyatane pavisitvā tattha vasanto sippaṃ vācessāmīti. So māṇavakānaṃ kathetvā tilataṇḍulatelavatthādīni gāhāpetvā araññaṃ pavisitvā maggato avidūre ṭhāne paṇṇasālaṃ kārāpetvā nivāsaṃ kappesi. Māṇavāpi attano attano paṇṇasālaṃ kariṃsu. Māṇavānaṃ ñātakā telataṇḍulādīni pesenti. Raṭṭhavāsinopi disāpāmokkho ācariyo kira araññe asukaṭṭhāne vasanto sippaṃ uggaṇhāpetīti Tassa taṇḍulādīni abhiharanti kantāraṃ paṭipannāpi denti. Aññataro puriso khīrapānatthāya savacchaṃ dhenumpi adāsi. Ācariyassa pana paṇṇasālāya santike dvīhi potakehi saddhiṃ ekā godhā vasati. Sīhabyagghāpissa upaṭṭhānaṃ āgacchanti. Eko tittiropi tattha nibaddhavāso ahosi. So ācariyassa māṇavānaṃ mante vācentassa saddaṃ sutvā tayopi vede uggaṇhi. Māṇavā tena saddhiṃ ativissāsikā ahesuṃ. Aparabhāge māṇavesu nipphattiṃ appattesuyeva ācariyo kālamakāsi. Māṇavā tassa sarīraṃ jhāpetvā vālukāya thūpaṃ katvā nānāpupphehi pūjetvā rodanti paridevanti. Atha ne tittiro kasmā rodathāti āha. Ācariyo no sippe aniṭṭhiteyeva kālaṃ kato tasmā rodāmāti. Evaṃ sante mā cintayittha ahaṃ vo sippaṃ vācessāmīti. Tvaṃ kathaṃ jānāsīti. Ahaṃ ācariye tumhākaṃ vācente sutvāva tayo vede paguṇe akāsinti. Tenahi attano paguṇabhāvaṃ amhe jānāpehīti. Tittiro tenahi suṇāthāti tesaṃ gaṇṭhigaṇṭhiṭhānameva pabbatamatthakā nadiṃ otaranto viya osāresi. Māṇavā haṭṭhatuṭṭhā hutvā tittirapaṇḍitassa santike sippaṃ paṭṭhapesuṃ. Sopi disāpāmokkhācariyassa ṭhāne ṭhatvā tesaṃ sippaṃ vācesi. Māṇavā tassa suvaṇṇapañjaraṃ katvā upari vitānaṃ bandhitvā suvaṇṇataṭṭake madhulājādīni upasaṃharantā nānāvaṇṇehi pupphehi pūjentā mahantaṃ sakkāraṃ kariṃsu. Tittiro hi araññāyatane pañcasate māṇave mante vācetīti sakalajambudīpe pākaṭo ahosi. Tadā jambudīpe giraggasamajjasadisaṃ mahantaṃ chaṇaṃ ghosayiṃsu. Māṇavānaṃ mātāpitaro chaṇadassanatthāya āgacchantūti pesesuṃ. Māṇavā tittirassa ārocetvā tittirapaṇḍitaṃ sabbañca assamapadaṃ godhaṃ paṭicchādetvā attano attano nagarameva āgamiṃsu. Tadā eko nikkāruṇiko duṭṭhatāpaso tattha tattha vicaranto taṃ ṭhānaṃ sampāpuṇi. Godhā taṃ disvā paṭisanthāraṃ katvā asukaṭṭhāne taṇḍulā asukaṭṭhāne telādīni atthi bhattaṃ pacitvā bhuñjāhīti vatvā gocaratthāya gatā. Tāpaso pātova bhattaṃ pacitvā dve godhaputtake māretvā rasaṃ katvā bhuñji. Divā tittirapaṇḍitañca vacchakañca māretvā khādi. Sāyaṃ dhenuṃ āgataṃ disvā tampi māretvā maṃsaṃ khāditvā rukkhamūle nipajjitvā ghuraghurāyanto niddaṃ okkami. Godhā sāyaṃ āgantvā puttake apassantī upadhāriyamānā vicari. Rukkhadevatā godhaṃ puttake adisvā kampamānaṃ oloketvā khandhavivare dibbānubhāvena ṭhatvā godhe mā kampi iminā pāpapurisena tava puttakā ca tittiro ca vaccho ca dhenu ca māritā gīvāyaṃ naṃ ḍaṃsitvā jīvitakkhayaṃ pāpehīti sallapantī paṭhamaṃ gāthamāha

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๖๙๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๒. ทัททรชาดก”