Snehasaṅganthitā ganthā senti manomayā puthū

te bhusaṃ upatāpenti tasmā snehaṃ na rocayeti.

Tattha akhantijoti so anadhivāsakajātikassa akhantito jāto kodho paṭhamaṃ paritto hutvā pacchā bahu hoti aparāparaṃ vaḍḍhati. Tassa vaḍḍhanabhāvo khantivādijātakena ceva culladhammapālajātakena ca vaṇṇetabbo. Apica tissāmaccassa cettha bhariyaṃ ādiṃ katvā sabbaṃ janaṃ saparijanaṃ māretvā pacchā attano māritavatthuṃ kathetabbaṃ. Āsaṅgīti āsaṅgakaraṇo yassa uppajjati taṃ āsattaṃ laggitaṃ karoti tañca vatthuṃ vissajjetvā gantuṃ na deti nivattetvā akkosanādīni kāreti. Bahupāyāsoti bahunā kāyikacetasikadukkhasaṅkhātena upāyāsena kilamathena samannāgato. Kodhaṃ nissāya hi kodhavasena ariyādīsu katavītikkamā diṭṭhadhamme ceva samparāye ca vadhabandhanavippaṭisārādīni ceva pañcavidhabandhanakammakaraṇādīni ca bahūni dukkhāni anubhavantīti Kodho bahupāyāso nāma. Tasmāti yasmā esa evaṃ anekādīnavo tasmā kodhaṃ na rocemi. Duṭṭhassāti kujjhanalakkhaṇena kodhena kujjhitvā aparabhāge dussanalakkhaṇena dosena duṭṭhassa paṭhamaṃ tāva pharusavācā nicchāreti. Vācāya anantarā ākaḍḍhanavikaḍḍhanavasena hatthaparāmāso. Tato anantarā upakkamanavasena pāṇi pavattati. Tato daṇḍappahāro. Atikkamitvā pana ekatodhāraubhatodhārassa satthassa paramā gati sabbapariyantā satthanipphatti hoti. Yadā hi satthena parampi jīvitā voropetvā pacchā teneva satthena attānaṃ jīvitā voropeti tadā doso matthakaṃ patto hoti. Doso kodhasamuṭṭhānoti yathā anambilaṃ takkaṃ vā kañjikaṃ vā pariṇāmavasena parivattitvā ambilaṃ hoti taṃ ekajātikampi samānaṃ ambilaṃ anambilanti nānā vuccati tathā pubbakāle kodho pariṇāmetvā aparabhāge doso hoti so akusalamūlattena ekajātikopi samāno kodho dosoti nānā vuccati. Yathā ca anambilato ambilaṃ evaṃ sopi kodhato samuṭṭhātīti kodhasamuṭṭhāno. Tasmāti yasmā evaṃ anekādīnavo doso tasmā dosampi na rocemi. Alobhasahasākārāti divādivasena gāmaṃ paharitvā vilumpanāni ca āvudhaṃ sarīre ṭhapetvā idaṃ nāma me dehīti sahasākārā ca. Nikati vañcanāni cāti paṭirūpakaṃ dassetvā parassa haraṇaṃ nikati nāma. Sā asuvaṇṇameva suvaṇṇanti kūṭakahāpaṇañca kahāpaṇoti datvā parasantakaggahaṇe daṭṭhabbā. Paṭibhāṇavasena pana upāyakusalatāya parasantakaggahaṇaṃ vañcanaṃ nāma. Tassevaṃ pavatti daṭṭhabbā eko kira ujujātiko gāmikapuriso araññato sasakaṃ ānetvā nadītīre ṭhapetvā nahāyituṃ otari. Atheko dhutto taṃ sasakaṃ sīse katvā nahāyituṃ otiṇṇo. Itaro uttaritvā sasakaṃ apassanto itocīto ca olokesi. Tamenaṃ dhutto kiṃ bho olokesīti vatvā imasmiṃ me ṭhāne sasako ṭhapito taṃ na passāmīti vutte andhabāla tvaṃ na jānāsi sasakā nāma nadītīre ṭhapitā palāyantīti passa ahaṃ attano sasakaṃ sīse ṭhapetvāva nahāyāmīti. So appaṭibhāṇatāya evaṃ bhavissatīti pakkāmi. Eka- kahāpaṇena migapotakaṃ gahetvā puna taṃ datvā dvikahāpaṇagghanakassa migassa gahitavatthumpettha kathetabbaṃ. Dissati lobhadhammesūti sakka ime lobhādayo pāpadhammā lobhasabhāvesu lobhābhibhūtesu sattesu dissanti na hi aluddhā evarūpāni kammāni karonti evaṃ lobho anekādīnavo tasmā lobhampi na rocemi. Snehasaṅganthitā ganthāti ārammaṇesu allīyanalakkhaṇena snehena saṅganthitā punappunaṃ uppādanavasena ghaṭitā suttena pupphāni viya ganthāni nānappakāresu ārammaṇesu pavattamānā abhijjhākāyaganthā. Senti manomayā puthūti tesu ārammaṇesu uppannā suvaṇṇādīhi nibbattāni suvaṇṇādimayāni ābharaṇādīni viya manena nibbattattā manomayā abhijjhākāyaganthā tesu ārammaṇesu senti. Te bhusaṃ upatāpentīti te bhusaṃ anussayitā balavantā sañjānantā bhusaṃ upatāpenti atikilamenti. Tesaṃ pana bhusaṃ upatāpane sallaviddhova ruppatīti gāthāya vatthu piyajātikā Kho gahapati sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhūtikā piyato jāyate soko pemato jāyate sokoti ādīni suttāni ca āharitabbāni. Apica sumaṅgalabodhisattassa dārake datvā balavasokena hadayaṃ phali. Vessantarabodhisattassa mahantaṃ domanassaṃ udapādi. Evaṃ pūritapāramīnaṃ mahāsattānaṃ pemaṃ upatāpanaṃ karotiyeva ayaṃ snehe ādīnavo yasmā hoti tasmā snehaṃpi na rocemīti.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๗๒๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. กัณหชาดก”