Evaṃ ghatakumārena vītasoke kate vāsudeve rajjamanusāsente dīghassa addhuno accayena dasabhātikānaṃ puttā kumārā cintayiṃsu kaṇhadīpāyanaṃ dibbacakkhukoti vadanti vīmaṃsissāma tāva nanti. Te ekaṃ daharakumāraṃ alaṅkaritvā gabbhinīākāraṃ dassentā udare masūrakaṃ bandhitvā tassa santikaṃ netvā bhante ayaṃ kumārikā kiṃ vijāyissatīti pucchiṃsu. Tāpaso dasabhātikarājūnaṃ vināsakālo patto mayhaṃ nu kho āyusaṅkhāro kīdisoti olokento ajjeva maraṇaṃ bhavissatīti ñatvā kumārā iminā tumhākaṃ ko atthoti vatvā kathetha no bhanteti nibandho ayaṃ ito sattame divase khadiraghaṭikaṃ vijāyissati tāya vāsudevassa kulaṃ vinassati apica kho pana Tumhe taṃ khadiraghaṭikaṃ gahetvā jhāpetvā chārikaṃ nadiyaṃ pakkhipeyyāthāti āha. Atha naṃ te kūṭajaṭila puriso vijāyanako nāma natthīti vatvā tantarajjukaṃ nāma kāraṇaṃ katvā tattheva jīvitakkhayaṃ pāpayiṃsu. Rājāno kumāre pakkosāpetvā kiṃkāraṇā tāpasaṃ mārayitthāti pucchitvā sabbaṃ sutvā bhītā tassa ārakkhaṃ datvā sattame divase tassa kucchito nikkhantaṃ khadiraghaṭikaṃ jhāpetvā chārikaṃ nadiyaṃ khipiṃsu. Sā nadiyā vuyhamānā mukhadvāre ekapasse laggi. Tato erakaṃ nibbatti. Athekadivasaṃ te rājāno samuddakīḷitaṃ kīḷissāmāti mukhadvāraṃ gantvā mahāmaṇḍapaṃ kāretvā alaṅkata- maṇḍape khādantā pivantā kīḷantā kelivaseneva pavattahatthapāda- parāmāsā dvidhā bhinditvā mahākalahaṃ kariṃsu. Atheko aññaṃ muggaraṃ alabhanto erakavanto ekaṃ erakapattaṃ gaṇhi. Taṃ gahitamattameva khadiramusalaṃ ahosi. So tena mahājanaṃ pothesi. Athañño athaññoti sabbehi gahitaggahitaṃ musalameva ahosi. Te aññamaññaṃ paharitvā vināsaṃ pāpuṇiṃsu. Tesu vināsantesu vāsudevo baladevo bhaginī añjanadevī purohitoti cattāro janā rathaṃ abhirūhitvā palāyiṃsu. Sesā sabbepi vinaṭṭhā. Tepi cattāro janā rathena palāyantā kāḷamattikaaṭaviṃ pāpuṇiṃsu. So hi muṭṭhikamallo patthanaṃ katvā yakkho hutvā tattha nibbatto baladevassa āgatabhāvaṃ ñatvā tattha gāmaṃ māpetvā mallavesaṃ gahetvā ko yujjhitukāmoti vagganto gajjanto apphoṭhento vicari. Baladevo taṃ disvāva bhātika Ahaṃ iminā saddhiṃ yujjhissāmīti vatvā vāsudeve vārenteyeva rathā oruyha tassa santikaṃ gantvā apphoṭheti. Atha naṃ so pasāritahattheyeva gahetvā mūlakandaṃ viya khādi. Vāsudevo tassa matabhāvaṃ ñatvā bhaginiñca purohitañca ādāya sabbarattiṃ gantvā suriyodaye ekaṃ paccantagāmaṃ patvā āhāraṃ pacitvā āharathāti bhaginiñca purohitañca gāmaṃ pahiṇitvā sayaṃ ekasmiṃ gacchantare paṭicchanno nipajji. Atha naṃ jarā nāma eko luddho gacchaṃ calitaṃ disvā sūkaro ettha bhavissatīti saññāya sattiṃ khipitvā pāde vijjhi. Ko maṃ vijjhatīti ca vutte manussassa viddhabhāvaṃ ñatvā bhīto palāyituṃ ārabhi. Rājā satiṃ paccupaṭṭhapetvā uṭṭhāya mātula mā bhāyi ehīti pakkositvā āgataṃ kosi nāma tvanti pucchitvā ahaṃ sāmi jarā nāmāti vutte jarāya viddho marissatīti kira maṃ porāṇā byākariṃsu nissaṃsayaṃ ajja mayā maritabbanti ñatvā mātula mā bhāyi ehi pādaṃ me bandhāhīti tena pahāramukhaṃ bandhāpetvā taṃ uyyojesi. Balavavedanā pavattiṃsu. Itarehi ābhataṃ āhāraṃ paribhuñjituṃ nāsakkhi. Atha te āmantetvā ajjāhaṃ marissāmi tumhe pana sukhumālā aññaṃ kammaṃ katvā jīvituṃ na sakkhissatha imaṃ vijjaṃ sikkhathāti ekaṃ vijjaṃ sikkhāpetvā te uyyojetvā tattheva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi. Evaṃ añjanadeviṃ ṭhapetvā sabbeva vināsaṃ pāpuṇiṃsu.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๒,๘๙๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๖. ฆตปัณฑิตชาดก”