rathakārova cammassa parikantaṃ upāhanaṃ.

Yaṃ yaṃ cajati kāmānaṃ taṃ taṃ sampajjate sukhaṃ

sabbañca sukhamiccheyya sabbe kāme pariccajeti.

Tattha kāmanti vatthukāmaṃpi kilesakāmaṃpi. Kāmayamānassāti paṭṭhayamānassa. Tassa ce taṃ samijjhatīti tassa puggalassa taṃ kāmitavatthuṃ samijjhati ceva nippajjati cāti attho. Tato naṃ aparaṃ kāmeti ettha nanti nipātamattaṃ. Aparanti aparabhāgadīpanaṃ. Kāmeti upayoge bahuvacanaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti sace kāmaṃ Kāmayamānassa tassa taṃ kāmitavatthuṃ samijjhati tasmiṃ samiddhe tatoparaṃ so puggalo kāmayamāno yathānāma ghamme gimhakāle vātātapena kilanto taṇhaṃ vindati pānīyapipāsaṃ paṭilabhati evaṃ bhiyyo kāmataṇhāsaṅkhāte kāme vindati paṭilabhati rūpataṇhādikā taṇhā tassa vaḍḍhatiyevāti. Gavaṃvāti gorūpassa viya. Siṅginoti matthakaṃ phāletvā uṭṭhitasiṅgissa. Mandassāti mandapaññassa. Bālassāti bāladhammayuttassa idaṃ vuttaṃ hoti yathā vacchakassa vaḍḍhantassaṃ sarīreneva saddhiṃ siṅgaṃ vaḍḍhati evaṃ andhabālassāpi appattakāmataṇhā ca pattakāmapipāsā ca aparāparaṃ vaḍḍhatīti. Sāliyavakanti sālikhettaṃ yavakhettaṃ. Etena sāliyavādikaṃ sabbaṃ dhaññaṃ dasseti. Dutiyapadena sabbaṃ dvipadacatupadaṃ dasseti. Paṭhamapadena vā sabbaṃ aviññāṇakaṃ itarena saviññāṇakaṃ. Datvāpāti datvāpi idaṃ vuttaṃ hoti tiṭṭhantu tīṇi rajjāni sace so māṇavo aññaṃ vā sakalaṃpi paṭhaviṃ saviññāṇakāviññāṇakaratanapuraṃ kassaci datvā gaccheyya idaṃpi ettakaṃ vatthu ekasseva alaṃ pariyantaṃ evaṃ duppūrā esā taṇhānāma. Iti viddhā samaṃ careti evaṃ jānanto puriso taṇhāvasiko ahutvā kāyasucaritādīni pūrento samaṃ careyya. Oranti orimakoṭṭhāsaṃ patto. Tena atittarūpo puna samuddapāraṃpi paṭṭheyya evaṃ taṇhāvasikasattānāma duppūrāti dasseti. Yāvāti aniyāmitaparicchedo. Anussaranti anussaranto. Nājjhagāti na vindati idaṃ vuttaṃ hoti mahārāja puriso apariyantepi kāme Manasā anussaranto tittiṃ na vindati pattukāmova hoti evaṃ kāmesu sattānaṃ taṇhā vaḍḍhateva. Tato nivattāti tato pana vatthukāmakilesakāmato cittena nivattitvā kāyena paṭikkamma ñāṇeneva ādīnavaṃ disvā ye paññāya tittā paripuṇṇā teva tittānāma. Paññāya tittīnaṃ seṭṭhanti paññāya tittīnaṃ ayaṃ paripuṇṇaseṭṭho ayameva vā pāṭho. Na so kāmehi tappatīti na pariḍayhatīti pāṭho. Yasmā paññāya titto puriso kāmehi pariḍayhatīti attho. Na kurute vasanti tādisaṃ hi purisaṃ taṇhā vase vattetuṃ na sakkoti sveva pana taṇhāya ādīnavaṃ disvā gaṅgamālo viya aḍḍhamāsakarājā viya ca taṇhāvase na vattatīti attho. Apacinethevāti viddhaṃseyyātheva. Samuddamattoti mahatiyā paññāya samannāgatattā samuddappamāṇo. So mahantena aggināpi samuddo viya kilesakāmehi na tappati na ḍayhati. Rathakāroti cammakāro. Parikantanti parikantanto. Idaṃ vuttaṃ hoti yathā cammakāro upāhanaṃ parikantanto yaṃyaṃ cammassa agayhupagamanaṭṭhānaṃ hoti taṃtaṃ vajjetvā upāhanaṃ katvā upāhanamūlaṃ labhitvā sukhito hoti evameva paṇḍito cammakārasatthasadisāya paññāya kantanto yaṃyaṃ odhiṃ kāmānaṃ cajati tena tenassa kāmodhinā virahitaṃ taṃtaṃ kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammaṃ ca sukhaṃ sampajjati vigatadarathaṃ sabbena sabbaṃpi kāyakammādisukhaṃ vigatapariḷāhameva iccheyya kasiṇaṃ bhāvetvā jhānaṃ nibbattetvā sabbakāme pariccajeti.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓,๐๗๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. กามชาดก”