Bahumpi ratto bhāseyya duṭṭhopi bahu bhāsati

na itthikāraṇā rāja puttaṃ ghātetumarahasīti.

Tattha nādiṭṭhāti adisvā. Paratoti parassa. Sabbasoti sabbāni. Aṇuṃthūlānīti khuddakamahantāni vajjāni. Sāmaṃ appaṭivekkhiyāti paravacanaṃ pahāya attano paccakkhaṃ akatvā paṭhavissaro rājā daṇḍaṃ na paṇaye na paṭṭhapeyya mahāsammatarājakālasmiṃ hi satato uttaridaṇḍo nāma natthi tāḷanagarahanapabbājanato uddhaṃ hatthapādacchedanaghātanannāma natthi pacchā kakkhalarājūnaṃ kāle etaṃ uppannaṃ taṃ sandhāya te amaccā ekanteneva parassa dosaṃ sāmaṃ adisvā kātuṃ na yuttanti kathentā evamāhaṃsu. Yo ca appaṭivekkhitvāti mahārāja evaṃ paṭivekkhitvā dosānucchavike daṇḍe paṇetabbe yo rājā agatigamane ṭhito taṃ dosaṃ appaṭivekkhitvā hatthacchedādidaṇḍaṃ karoti so attano dukkhakāraṇaṃ karonto sakaṇṭakaṃ bhojanaṃ gilati nāma jaccandho viya samakkhikaṃ bhuñjati nāma. Adaṇḍiyanti yo adaṇḍiyaṃ adaṇḍapaṇetabbaṃ daṇḍetvā daṇḍiyañca Daṇḍapaṇetabbaṃ adaṇḍetvā attano rucimeva karoti so andhova visamaṃ maggaṃ paṭipannopi na jānāti samāsamaṃ gato pāsāṇādīsu pakkhalanto andho viya catūsu apāyesu mahānirayesu mahādukkhaṃ pāpuṇātīti attho. Etāni ṭhānānīti etāni daṇḍiyādaṇḍiyakāraṇāniceva daṇḍiyakāraṇesupi aṇuṃthūlāni ca sabbāni sudiṭṭhaṃ disvā anusāseyya save rājā voharituṃ rajjaṃ anusāsituṃ arahatīti attho. Attaṃ mahante ṭhapetunti evarūpe anuppanne bhoge uppādetvā uppanne thāvare katvā attānaṃ mahante uḷāre issariye ṭhapetuṃ na sakkotīti attho. Mudūti mudurājā raṭṭhavāsikānaṃ paribhūto hoti avaññāto so rajjaṃ niccoraṃ kātuṃ na sakkoti. Veravāti atitikkhassa pana sabbepi raṭṭhavāsikā verino hontīti so veravā nāma hoti. Anumajjhanti anubhūtaṃ mudutikhiṇabhāvānaṃ majjhaṃ samācare amudu atikkho hutvā rajjaṃ kāretīti attho. Na itthikāraṇāti pāpakaṃ lāmakaṃ mātugāmaṃ nissāya vaṃsānurakkhitaṃ chattadāyādaṃ puttaṃ ghātetuṃ nārahasi mahārājāti.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓,๑๐๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. มหาปทุมชาดก”