atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente tassa purohitakulaṃ ahivātakarogena vinassi. Eko putto bhittiṃ bhinditvā palāyito. So takkasilaṃ gantvā disāpāmokkhassa ācariyassa santike tayo vede ca avasesasippāni ca uggaṇhitvā ācariyaṃ vanditvā nikkhamanto Desacārittaṃ jānissāmīti caranto ekaṃ paccantanagaraṃ pāpuṇi. Taṃ nissāya mahācaṇḍālagāmako ahosi. Tadā bodhisatto tasmiṃ gāme paṭivasati paṇḍito byatto akāle phalaṃ gaṇhāpanamantaṃ jānāti. So pāto vuṭṭhāya kājaṃ ādāya tato gāmā nikkhamitvā araññe ekaṃ ambarukkhaṃ upagantvā sattapadamatthake ṭhito taṃ mantaṃ parivattetvā ambarukkhaṃ ekena udakapasatena pahari. Rukkhato taṃ khaṇaññeva purāṇapaṇṇāni patanti navāni uṭṭhahanti pupphāni pupphitvā patanti ambaphalāni uṭṭhāya muhutteneva pacitvā madhurāni ojavantāni dibbambasadisāni hutvā rukkhato patanti. Mahāsatto tāni uccinitvā yāvadatthaṃ khāditvā kājaṃ pūretvā gehaṃ gantvā tāni vikīṇitvā puttadāraṃ posesi. So brāhmaṇakumāro mahāsattaṃ akāle ambapakkāni āharitvā vikīṇantaṃ disvā nissaṃsayena tehi mantabalena uppannehi bhavitabbaṃ imaṃ purisaṃ nissāya imaṃ anagghamantaṃ labhissāmīti cintetvā mahāsattassa ambāni āharaṇaniyāmaṃ pariggaṇhanto tathato ñatvā tasmiṃ araññato anāgateyeva tassa gehaṃ gantvā ajānanto viya hutvā tassa bhariyaṃ kuhiṃ ācariyoti pucchitvā araññaṃ gatoti vutte taṃ āgamayamāno ṭhatvā āgacchantaṃ disvā paccuggantvā hatthato kājaṃ gahetvā āharitvā gehe ṭhapesi. Mahāsatto taṃ olokento bhariyaṃ āha bhadde ayaṃ māṇavo mantatthāya āgato na panassa hatthe manto ṭhassati asappuriso esoti. Māṇavopi ahaṃ imaṃ mantaṃ Ācariyassa upakārako hutvā labhissāmīti cintetvā tato paṭṭhāya tassa gehe sabbakiccāni karoti dārūni āharati vihiṃ koṭeti bhattaṃ pacati mukhadhovanādīni deti pāde dhovati. Ekadivasaṃ mahāsattena tāta māṇava mañcapādānaṃ upadhānaṃ dehīti vutte aññaṃ apassitvā sabbarattiṃ ūrumhi ṭhapetvā nisīdi. Aparabhāge mahāsattassa bhariyā puttaṃ vijāyi. Tassā pasūtikāle parikammaṃ sabbamakāsi. Sā ekadivasaṃ mahāsattaṃ āha sāmi ayaṃ māṇavo jātisampanno hutvāpi mantatthāya amhākaṃ veyyāvaccaṃ karoti etassa hatthe manto tiṭṭhatu vā mā vā dethassa mantanti. So sādhūti sampaṭicchitvā tassa mantaṃ datvā evamāha tāta anaggho manto tava imaṃ nissāya mahālābhasakkāro bhavissati raññā vā rājamahāmattena vā ko te ācariyoti puṭṭhakāle mā maṃ niggahi sace hi mayhaṃ ācariyo caṇḍālo tassa me santikā manto gahitoti lajjanto brāhmaṇamahāsālo me ācariyoti kathessasi imassa mantassa phalaṃ na bhavissatīti. So kiṃkāraṇā niggahissāmi kenaci puṭṭhakāle tumheyeva kathessāmīti vatvā taṃ vanditvā caṇḍālagāmato nikkhamitvā mantaṃ vimaṃsitvā anupubbena bārāṇasiṃ patvā ambāni vikīṇitvā bahudhanaṃ labhi. Athekadivasaṃ uyyānapālo tassa hatthato ambaṃ kīṇitvā rañño adāsi. Rājā taṃ paribhuñjitvā aho atimadhuro kuto tayā evarūpaṃ ambaṃ laddhanti pucchi. Deva eko māṇavo akālaambaphalāni Ānetvā vikīṇati tato me gahitanti. Ito paṭṭhāya idha ambāni āharatūti naṃ vadehīti. Sopi tathā akāsi. Māṇavopi tato paṭṭhāya ambāni rājakulaṃ harati. Raññā maṃ upaṭṭhahāti vutte rājānaṃ upaṭṭhahanto bahudhanaṃ labhitvā anukkamena vissāsiko jāto. Atha naṃ ekadivasaṃ rājā pucchi māṇava kuto akāle evarūpāni vaṇṇagandharasasampannāni ambāni āharasi kinte nāgo vā supaṇṇo vā devo vā koci deti udāhu mantabalaṃ etanti. Na me mahārāja koci deti anaggho pana me manto atthi tassetaṃ balanti. Tenahi mayampi te ekadivasaṃ mantabalaṃ daṭṭhukāmāti. Sādhu deva dassessāmīti. Rājā punadivase tena saddhiṃ uyyānaṃ gantvā dassehīti āha. So sādhūti ambarukkhaṃ upagantvā sattapadamatthake ṭhito mantaṃ parivattetvā rukkhaṃ udakena pahari. Taṃ khaṇaññeva ambarukkho heṭṭhāvuttaniyāmeneva phalaṃ gahetvā mahāmegho viya ambaphalavassaṃ vassi. Mahājano sādhukāraṃ adāsi. Celukkhepā pavattiṃsu. Rājā ambaphalāni khāditvā tassa bahudhanaṃ datvā māṇava evarūpo te acchariyamanto kassa santike gahitoti pucchi. Māṇavo sacāhaṃ caṇḍālassa santiketi vakkhāmi lajjitabbattaṃ bhavissati mañca garahissanti manto kho pana me paguṇo idāni na nassissati disāpāmokkhaṃ ācariyaṃ apadissāmīti cintetvā musāvādaṃ katvā takkasilāyaṃ disāpāmokkhācariyassa santike gahito meti vadanto ācariyaṃ paccakkhāsi. Taṃ khaṇaññeva manto antaradhāyi. Rājā somanassajāto taṃ ādāya nagaraṃ pavisitvā punekadivasaṃ ambāni khādissāmīti uyyānaṃ gantvā maṅgalasilāpaṭe nisinno māṇava ambāni āharāti. So sādhūti ambaṃ upagantvā sattapadamatthake ṭhito mantaṃ parivattessāmīti mante anupaṭṭhahante antarahitabhāvaṃ ñatvā lajjito aṭṭhāsi. Rājā ayaṃ pubbe parisamajjheyeva ambāni āharitvā amhākaṃ deti ghanameghavassaṃ viya ambavassaṃ vassāpeti idāni thaddho viya ṭhito kinnukho kāraṇanti cintetvā taṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓,๑๒๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. อัมพชาดก”