atīte mithilāyaṃ surucināma rājā rajjaṃ kārento puttaṃ paṭilabhitvā tassa surucikumārotveva nāmaṃ akāsi. So vayappatto takkasilāyaṃ sippaṃ uggaṇhissāmīti gantvā nagaradvāre sālāyaṃ nisīdi. Bārāṇasīraññopi putto brahmadattakumāronāma tattheva gantvā surucikumārassa nisinnaphalakeyeva nisīdi. Te aññamaññaṃ pucchitvā vissāsikā hutvā ekatova ācariyassa santikaṃ gantvā ācariyabhāgaṃ datvā sippaṃ paṭṭhapenati na cirasseva niṭṭhitasippā ācariyaṃ āpucchitvā thokaṃ maggaṃ ekato gantvā dvidhāpathe ṭhitā aññamaññaṃ āliṅgitvā mittadhammānurakkhaṇatthaṃ katikaṃ kariṃsu sace mama putto jāyati tava dhītā vā tava putto mama dhītā vā tesaṃ āvāhavivāhaṃ karissāmāti. Tesu rajjaṃ kārentesu surucimahārājassa putto jāyi. Surucikumārotissa nāmaṃ kariṃsu. Brahmadattassa dhītā jāyi. Sumedhātissā nāmaṃ kariṃsu. Surucikumāro vayappatto takkasilāyaṃ gantvā sippaṃ uggahetvā āgacchi. Atha naṃ pitā rajje abhisiñcitukāmo ahosi sahāyassa kirame bārāṇasīrañño dhītā atthi tamevassa aggamahesiṃ karissāmīti tassā Atthāya bahupaṇṇākāraṃ datvā amacce pesesi. Tesaṃ anāgatakāleyeva bārāṇasīrājā deviṃ pucchi bhadde mātugāmassa kiṃ atirekaṃ dukkhanti. Sapattirosaṃ dukkhaṃ devāti. Tenahi bhadde amhākaṃ dhītaraṃ sumedhādeviṃ tamhā dukkhā mocetvā yo etaṃ ekikameva gaṇhissati tassa dassāmāti āha. So tehi amaccehi āgantvā tassā nāme gahite tātā kāmaṃ mayā pubbe mayhaṃ sahāyassa paṭiññā kāritā imaṃ pana mayaṃ na itthīghaṭāya antare pakkhipitukāmā yo etaṃ ekikameva gaṇhissati tassa dātukāmamhāti āha. Te rañño santikaṃ pahiṇiṃsu. Rājā amhākaṃ rajjaṃ mahantaṃ sattayojanikaṃ mithilanagaraṃ tīṇi yojanasatāni rajjaparicchedo heṭṭhimantena soḷasa itthīsahassāni laddhuṃ vaṭṭatīti vatvā nārocesi. Surucikumāro pana sumedhāya rūpasampadaṃ sutvā savanasaṃsaggena bajjhitvā ahantaṃ ekikameva gaṇhissāmi na mayhaṃ itthīghaṭāya attho tameva ānetūti mātāpitūnaṃ pesesi. Te tassa manaṃ abhinditvā bahudhanaṃ pesetvā mahantena parivārena taṃ ānetvā kumārassa aggamahesiṃ katvā ekato abhisiñciṃsu. So surucimahārājānāma hutvā dhammena rajjaṃ kārento tāya saddhiṃ piyasaṃvāsaṃ vasi. Sā pana dasa vassasahassāni tassa gehe vasantī neva puttaṃ vā dhītaraṃ vā alattha. Atha nāgarā sannipatitvā rājaṅgaṇe upakkositvā kimetanti vutte rañño doso natthi vaṃsānupālako pana vo putto na vijjati tumhākaṃ ekā devī rājakulannāma heṭṭhimantena soḷasahi Itthīsahassehi bhavitabbaṃ itthīghaṭaṃ gaṇha deva tāsu ekā puññavatī puttaṃ labhissatīti vatvā tātā kiṃ kathetha ahaṃ aññaṃ na gaṇhissāmīti paṭiññaṃ datvā mayā esā ānītā na sakkā musāvādaṃ kātuṃ na mayhaṃ itthīghaṭāya atthoti raññā paṭikkhittā pakkamiṃsu. Sumedhā taṃ kathaṃ sutvā rājā tāva saccavāditāya aññā itthiyo na āneti ahameva panassa ānessāmīti rañño mātusadisabhariyaṭṭhāne ṭhatvā attano ruciyā khattiyakaññānaṃ sahassaṃ amaccakaññānaṃ sahassaṃ seṭṭhikaññānaṃ sahassaṃ sabbasamayanāṭakitthīnaṃ sahassanti cattāri itthīsahassāni ānesi. Tāpi dasa vassasahassāni rājakule vasitvā neva puttaṃ na dhītaraṃ labhiṃsu. Teneva upāyena aparānipi tikkhattuṃ cattāri sahassāni ānesi. Tāpi neva puttaṃ na dhītaraṃ labhiṃsu. Ettāvatā soḷasa itthīsahassāni ahesuṃ. Cattāḷīsa vassasahassāni atikkamiṃsu. Tāni tāya ekikāya vutthehi dasahi saddhiṃ paññāsa vassasahassāni honti. Atha nāgarā sannipatitvā puna upakkositvā kimetanti vutte deva tumhākaṃ deviyo puttaṃ paṭṭhetuṃāṇāpethāti vadiṃsu. Rājā sādhūti sampaṭicchitvā tumhe puttaṃ paṭṭhethāti āha. Tā tato paṭṭhāya puttaṃ paṭṭhayamānā nānādevānaṃ namassanti nānāvattāni paricaranti. Putto nuppajjateva. Atha rājā sumedhaṃ āha bhadde puttaṃ paṭṭhehīti. Sā sādhūti paṇṇarasiyaṃ uposathaṃ samādāya sirigabbhe sīlāni āvajjamānā kappiyamañce nisīdi. Sesā ajavattagovattā hutvā uyyānaṃ agamaṃsu. Sumedhāya sīlatejena sakkassa bhavanaṃ kampi. Sakko āvajjetvā sumedhā puttaṃ paṭṭheti puttamassā dassāmi na kho pana sakkā yaṃ vā taṃ vā dātuṃ anucchavikamassā puttaṃ upadhāressāmīti upadhārento naḷakāradevaputtaṃ passi. So hi puññasampanno satto purimattabhāve bārāṇasiyaṃ vasanto vapakāle khettaṃ gacchanto ekaṃ paccekabuddhaṃ disvā dāsakammakare vapathāti pahiṇi sayaṃ nivattitvā paccekabuddhaṃ gehaṃ netvā bhojetvā puna gaṅgātīre ānetvā puttena saddhiṃ ekatova hutvā udumbarabhittipādaṃ naḷabhittikaṃ paṇṇasālaṃ katvā dvāraṃ yojetvā caṅkamaṃ katvā paccekabuddhaṃ tattheva temāsaṃ vasāpetvā vutthavassaṃ dve pitāputtā ticīvarena acchādetvā uyyojayiṃsu. Eteneva niyāmena satta paccekabuddhe tāya paṇṇasālāya vasāpetvā cīvarāni acchādayiṃsu. Dve pitāputtā naḷakārā hutvā gaṅgātīre veḷuṃ uddharantā paccekabuddhaṃ disvā evamakaṃsūtipi vadantiyeva. Te kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane nibbattitvā chasu kāmesu anulomapaṭilomavasena mahantaṃ devissariyaṃ anubhavantā vicaranti. Te tato cavitvā uparidevaloke nibbattitukāmā. Sakko tathābhāvaṃ ñatvā tesu ekassa vimānadvāraṃ gantvā taṃ āgantvā vanditvā ṭhitaṃ āha mārisa tayā manussalokaṃ gantuṃ vaṭṭatīti. Mahārāja manussaloko jeguccho paṭikūlo tattha ṭhitā dānādīni puññāni katvā devalokaṃ paṭṭhenti tattha gantvā kiṃ Karissāmīti. Mārisa devaloke paribhuñjitabbadibbasampattiṃ manussaloke paribhuñjissasi pañcavīsatiyojanubbedhe navayojanāyāme aṭṭhayojanavitthāre ratanapāsāde vasissasi adhivāsehīti. So adhivāsesi. Sakko tassa paṭiññaṃ gahetvā isivesena rājuyyānaṃ gantvā tāsaṃ itthīnaṃ upari ākāse caṅkamanto attānaṃ dassetvā kassā puttavaraṃ demi kā puttavaraṃ gaṇhissatīti āha. Bhante mayhaṃ dehi mayhaṃ dehīti itthīsahassāni hatthe ukkhipiṃsu. Tato sakko āha ahaṃ sīlavatīnaṃ puttaṃ dammi tumhākaṃ kiṃ sīlaṃ ko ācāroti. Tā ukkhittahatthe sammiñjitvā sace sīlavatiyā dātukāmo sumedhāya santikaṃ gacchāhīti vadiṃsu. So ākāseneva gantvā tassā pāsādadvāre sīhapañjare aṭṭhāsi. Athassā tā itthiyo ārocayiṃsu etha devi eko devarājā tumhākaṃ puttavaraṃ dassāmīti ākāsenāgantvā sīhapañjare ṭhitoti. Sā garuparihārena gantvā sīhapañjaraṃ ugghāṭetvā saccaṃ kira bhante tumhe sīlavatiyā puttavaraṃ dethāti āha. Āma devīti. Tenahi mayhaṃ dethāti. Kiṃ pana te sīlaṃ kathehi sace me ruccati dassāmi puttavaranti. Sā tassa vacanaṃ sutvā tenahi suṇāthāti vatvā attano sīlaguṇaṃ kathentī paṇṇarasa gāthā abhāsi

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓,๔๐๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. สุรุจิชาดก”