cīraṃ sumedhe sukhinī dhammamattani pālaya

esāhaṃ tidivaṃ yāmi piyaṃ me tava dassananti.

Tattha sahassakkhoti atthaṃ purisassa sahassehi cintitaṃ taṃ muhuttadassanavasena sahassakkhoti. Itthiyoti itthī samacārinī tīhi dvārehi samacariyāya samannāgatā. Tādisāyāti tathārūpāya. Sumedhāyāti supaññāya. Ubhayattha kaṭaggahoti ayaṃ tava imasmiṃ ca attabhāve anāgate ca jayaggaho tesu idhalokaparalokesu anāgate devalokūpapatti ca idha jīvite pavattamāne kitti cāti ayaṃ ubhayattha kaṭaggahonāma. Dhammanti evaṃ sabhāvaguṇaṃ ciraṃ attani pālaya. Esāhanti eso ahaṃ. Piyaṃ meti mayhaṃ tava dassanaṃ piyadassanaṃ.

Devaloke pana me kiccakaraṇīyaṃ atthi tasmā gacchāmi tvaṃ appamattā hohīti tassā ovādaṃ datvā pakkāmi. Naḷakāro pana paccūsakāleyeva cavitvā tassā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi. Sā gabbhassa patiṭṭhitabhāvaṃ ñatvā rañño ārocesi. Rājā gabbhaparihāraṃ adāsi. Sā dasamāsaccayena puttaṃ vijāyi. Mahāpanādotissa nāmaṃ kariṃsu. Ubhayaraṭṭhavāsino sāmi puttassa no khīramūlanti ekekaṃ kahāpaṇaṃ rājaṅgaṇe khipiṃsu. Mahārāsi ahosi. Raññā paṭikkhittāpi sāmi puttassa no vaḍḍhitakāle paribba yo bhavissatīti aggahetvā pakkamiṃsu. Kumāro mahāparivārena vaḍḍhitvā vayappatto soḷasavassakāle sabbasippesu nipphattiṃ pāpuṇi. Rājā puttassa vayaṃ oloketvā deviṃ āha bhadde puttaṃ me rajjābhisekakāle ramaṇīyamassa pāsādaṃ kāretvā abhisekaṃ kāressāmīti. Sā sādhūti sampaṭicchi. Rājā vatthuvijjācariye pakkosāpetvā tātā vaḍḍhakiṃ gahetvā amhākaṃ nivesanato avidūre puttassa me pāsādaṃ māpetha rajje naṃ abhisiñcissāmīti āha. Te sādhu devāti bhūmipadesaṃ vīmaṃsanti. Tasmiṃ khaṇe sakkassa bhavanaṃ uṇhākāraṃ dasseti. So taṃ kāraṇaṃ ñatvā vissukammaṃ āmantetvā gaccha tāta mahāpanādakumārassa āyāmena navayojanaṃ vitthārena aṭṭhayojanaṃ ubbedhena pañcavīsatiyojanaṃ ratanapāsādaṃ māpehīti pesesi. So vaḍḍhakīvesena vaḍḍhakīnaṃ santikaṃ gantvā tumhe pātarāsaṃ bhuñjitvā ethāti te pesetvā daṇḍakena bhūmiṃ pahari. Tāvadeva vuttappakāro sattabhūmiko pāsādo uṭṭhahi. Mahāpanādassa pāsādamaṅgalaṃ chattalābhābhisekamaṅgalaṃ āvāhamaṅgalanti tīṇi maṅgalāni ekakova ahesuṃ. Maṅgalaṭṭhāne ubhayaraṭṭhavāsino sannipatitvā Maṅgalachaṇena satta vassāni vītināmesuṃ. Neva te rājā uyyojesi. Tesaṃ vatthālaṅkārakhādanīyabhojanīyādi sabbaṃ rājakulasantakameva ahosi. Te sattasaṃvaccharassa accayena upakkositvā surucimahārājena kimetanti puṭṭhā mahārāja amhākaṃ maṅgalaṃ bhuñjantānaṃ satta vassāni gatāni kadā maṅgalassa pariyosānaṃ bhavissatīti āhaṃsu. Tato rājā puttena me ettakaṃ kālaṃ na hasitapubbaṃ yadā so hasissati tadā gacchathāti. Athassa mahājano bheriñcārāpetvā naṭe sannipātesi. Cha naṭasahassāni sannipatitvā satta koṭṭhāsā hutvā naccantā rājānaṃ hasāpetuṃ nāsakkhiṃsu. Tassa hi dīgharattaṃ dibbanāṭakānaṃ diṭṭhattā tesaṃ naccaṃ amanuññaṃ ahosi. Tadā kaṇḍakaṇṇo ca paṇḍukaṇṇo cāti dve nāṭakajeṭṭhakā mayaṃ rājānaṃ hasāpessāmāti rājaṅgaṇe pavisiṃsu. Tesu kaṇḍakaṇṇo ca rājadvāre mahantaṃ atulaṃnāma ambaṃ māpetvā suttaguḷaṃ khipitvā tassa sākhāya laggāpetvā suttena atulambaṃ abhirūhi. Atulambo kira vessavaṇṇassa ambo. Athassa vessavaṇṇadāsā aṅgapaccaṅgāni chinditvā pātesuṃ. Sesanāṭakā tāni samodhānetvā udakena abhisiñciṃsu. So pupphapaṭaṃ nivāsetvā pārupitvā naccanto uṭṭhahi. Mahāpanādo taṃ disvā neva hasi. Paṇḍukaṇṇo rājaṅgaṇe dārucittakaṃ kāretvā attano parisāya saddhiṃ aggiṃ pāvisi. Tasmiṃ nibbatte dārucittakaṃ udakena abhiñciṃsu. So Sapariso pupphapaṭaṃ nivāsetvā pārupitvā naccanto uṭṭhahi. Taṃ disvā rājā neva hasi. Iti taṃ rājānaṃ hasāpetuṃ asakkontā manussā upaddūtā ahesuṃ. Sakko taṃ kāraṇaṃ ñatvā gaccha tāta mahāpanādaṃ hasāpetvā uṭṭhehīti devanaṭaṃ pesesi. So āgantvā rājaṅgaṇe ākāse ṭhatvā upaḍḍhaṅgaṃnāma dassesi ekova hattho ekova pādo eko akkhi ekā bhamukāpi naccati calati phandati sesaṃ niccalaṃ ahosi. Taṃ disvā mahāpanādo thokaṃ hasitaṃ akāsi. Mahājano pana hasanto hasaṃ saṇṭhāretuṃ satiṃ paccupaṭṭhāpetuṃ asakkonto aṅgāni visajjetvā rājaṅgaṇeyeva pati. Tasmiṃ kāle maṅgalaṃ niṭṭhitaṃ sesamettha panādonāma so rājā yassa yūpo suvaṇṇamayoti mahāpanādajātake vaṇṇetabbaṃ. Rājā mahāpanādo dānādīni puññāni katvā āyuhapariyosāne devalokameva gato.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓,๔๑๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. สุรุจิชาดก”