ācārasīlasampanno nise aggīva bhāsati.

Etaṃ ve upamaṃ katvā putte vijjāsu ṭhāpaya

saṃviruḷhetha medhāvī khette bījaṃva vuṭṭhiyāti.

Tattha vinayena vāti ācārena. Pacchā kurute yoganti yo ce sikkhitabbasikkhāsu daharakāle yogaṃ viriyaṃ akatvā pacchā mahallaka- kāle karoti evarūpo pacchā tathārūpe dukkhe vā āpadāsu vā uppannāsu sīdati attānaṃ uddharituṃ na sakkoti. Tassa saṃhīra- paññassāti tassa asikkhitattā tato saṃharitabbapaññassa aniccala- buddhino. Vivaroti bhogādīnaṃ chiddaṃ parihānīti attho. Rattimandhoti rattiandho. Idaṃ vuttaṃ hoti yathā rattandho rattandhakāṇo rattiṃ candobhāsādīhi thūlarūpāneva passati sukhumāni passituṃ na sakkoti evaṃ asikkhito saṃhīrapañño kismiñcideva bhaye uppanne sukhumāni kiccāni passituṃ na sakkoti oḷārikāneva passati tasmā tava putte daharakāleyeva sikkhāpetuṃ vaṭṭatīti. Asāreti nissāre lokāyatavedasamaye. Sārayogaññūti sārayutto esa samayoti maññamāno. Matiṃ natveva vindatīti bahuṃpi sikkhitvā paññaṃ na labhatiyeva. Giriduggasminti so evarūpo yathā nāma sarabho attano vasanaṭṭhānaṃ āgacchanto antarāmagge visamaṃ samanti maññamāno giridugge vegenāgacchanto narakaṃ papātaṃ patitvā antarāva sīdati āvāsaṃ na pāpuṇāti evameva asāralokāyata- vedasamayaṃ sārasaññāya uggahetvā mahāvināsaṃ pāpuṇāti tasmā tava putte atthanissitesu vuḍḍhiāvahesu kiccesu yojetvā sikkhāpehi. Nise aggīvāti mahārāja hīnajātikopi uṭṭhātādiguṇasampanno rattiṃ aggikkhandho viya obhāsati. Etaṃ veti mayā vuttaṃ rattandhañca aggikkhandhañca upamaṃ katvā tava putte vijjāsu ṭhāpaya sikkhi- tabbayuttāsu sikkhāsu yojehi evaṃ yutto hi yathā sukhettesu vuṭṭhiyā bījaṃ saṃviruhati tatheva medhāvī saṃviruhati yasena ca bhogehi ca vaḍḍhatīti.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓,๗๒๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. หังสชาดก”