Atīte magadharaṭṭhe rājagahe eko magadharājā rajjaṃ kāresi. Tadā bodhisatto yathā etarahi sakko purime attabhāve magadharaṭṭhe macalagāmake nibbatti evaṃ tasmiṃyeva macalagāmake mahākulassa putto hutvā nibbatti. Nāmagahaṇadivase cassa maghakumāroti nāmaṃ akaṃsu. So vayappatto maghamāṇavoti paññāyittha. Athassa mātāpitaro samānajātiyakulato dārikaṃ ānayiṃsu. So puttadhītāhi vaḍḍhamāno dānapati ahosi pañca sīlāni rakkhati. Tasmiñca gāmake tiṃseva kulāni honti. Te ca tiṃsakulamanussā ekadivasaṃ gāmamajjhe ṭhatvā gāmakammaṃ karonti. Bodhisatto ṭhitaṭṭhāne pādehi paṃsuṃ viyūhitvā taṃ padesaṃ rammaṇīyaṃ katvā aṭṭhāsi. Athañño eko āgantvā tasmiṃ ṭhāne ṭhito. Bodhisatto aparaṃ ṭhānaṃ rammaṇīyaṃ katvā aṭṭhāsi. Tatthāpi añño ṭhito. Bodhisatto aparampi aparampīti sabbesaṃpi ṭhitaṭṭhānaṃ rammaṇīyaṃ katvā aparena samayena tasmiṃ ṭhāne maṇḍapaṃ kāresi Maṇḍapampi apanetvā sālaṃ kāresi tattha phalakāsanāni santharitvā pānīyacāṭiṃ ṭhapesi. Aparena samayena tepi tettiṃsa janā bodhisattena samānacchandā ahesuṃ. Te bodhisatto pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā tato paṭṭhāya tehi saddhiṃ puññāni karonto vicarati. Tepi teneva saddhiṃ puññāni karontā kālasseva vuṭṭhāya vāsipharasumusalahatthā cātummahāpathādīsu musalena pāsāṇe ubbattetvā pavattenti yānānaṃ akkhapaṭighātarukkhe haranti visamasamaṃ karonti setuṃ attharanti pokkharaṇiyo khaṇanti sālaṃ karonti dānāni denti sīlāni rakkhanti. Evaṃ yebhuyyena sakalagāmavāsino bodhisattassa ovāde ṭhatvā sīlāni rakkhiṃsu. Atha nesaṃ gāmabhojako cintesi ahaṃ pubbe etesu suraṃ pivantesu pāṇātipātādīni karontesu cāṭikahāpaṇādivasena ceva daṇḍabalivasena ca dhanaṃ labhāmi idāni pana magho māṇavo sīlaṃ rakkhāpeti tesaṃ pāṇātipātādīni kātuṃ na deti idāni pana no pañca sīlāni rakkhāpessatīti kuddho rājānaṃ upasaṅkamitvā deva bahū corā gāmaghātādīni karontā vicarantīti āha. Rājā tassa vacanaṃ sutvā gaccha te ānehīti āha. So gantvā sabbepi te bandhitvā ānetvā ime ānītā deva corāti rañño ārocesi. Atha rājā tesaṃ kammaṃ asodhetvāva hatthinā ne maddāpethāti āha. Tato sabbepi te rājaṅgaṇe nipajjāpetvā hatthiṃ ānayiṃsu. Bodhisatto tesaṃ ovādaṃ adāsi tumhe sīlāni āvajjetha pesuññakārake ca raññe ca Hatthimhi ca attano sarīre ca ekasadisameva mettaṃ bhāvethāti. Te tathā kariṃsu. Atha nesaṃ maddanatthāya hatthiṃ upanesuṃ. So upanīyamānopi na upagañchi mahāviravaṃ viravitvā palāyati. Atha aññaṃ aññaṃ hatthiṃ ānayiṃsu. Tepi tatheva palāyiṃsu. Rājā etesaṃ hatthe kiñci osadhaṃ bhavissati vicinathāti āha. Vicinantā adisvā natthi devāti āhaṃsu. Tenahi kiñci mantaṃ parivattessanti pucchatha ne atthi vo parivattanamantoti. Rājapurisā pucchiṃsu. Bodhisatto atthīti āha. Rājapurisā atthi kira devāti ārocayiṃsu. Rājā sabbepi te pakkosāpetvā tumhākaṃ jānanamantaṃ kathethāti āha. Bodhisatto avoca deva añño amhākaṃ manto nāma natthi amhe pana tettiṃsamattā janā pāṇaṃ na hanāma adinnaṃ nādiyāma micchācāraṃ na carāma musāvādaṃ na bhaṇāma majjaṃ na pivāma mettaṃ bhāvema dānaṃ dema maggaṃ samaṃ karoma pokkharaṇiyo khaṇāma sālaṃ karoma ayaṃ amhākaṃ manto ca parittañca vaḍḍhi cāti. Rājā tesaṃ pasanno pesuññaṃ kārakassa sabbaṃ gehavibhavaṃ tañca tesaññeva dāsaṃ katvā adāsi hatthiñca gāmañca tesaññeva adāsi. Te tato paṭṭhāya yathāruciyā puññāni karontā cātummahāpathe mahantaṃ sālaṃ kāressāmāti vaḍḍhakiṃ pakkosāpetvā sālaṃ paṭṭhapesuṃ mātugāmesu pana vigatacchandatāya tassā sālāya mātugāmānaṃ pattiṃ nādaṃsu.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๓๗๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. กุลาวกชาดก”