upassutiṃ mahārāja raṭṭhe janapade cara
tattha disvā ca sutvā ca tato taṃ paṭipajjasīti.
Tattha appamādoti satiyā avippavāso. Amataṃ padanti amatassa nibbānassa padaṃ adhigamanakāraṇaṃ. Maccuno padanti maraṇassa kāraṇaṃ. Pamatto hi vipassanaṃ vaḍḍhetvā appaṭisandhikabhāvaṃ pattuṃ asakkonto punappunaṃ saṃsāre jāyati ceva mīyati ca tasmā pamādo maccuno padaṃ nāma. Na mīyantīti vipassanaṃ vaḍḍhetvā appaṭisandhikabhāvaṃ patvā puna saṃsāre anibbattattā na mīyanti nāma. Ye pamattāti mahārāja ye puggalā pamattā te yathā matā te tatheva daṭṭhabbā. Kasmā. Akiccasādhanatāya. Matassāpi hi ahaṃ dānaṃ dassāmi sīlaṃ rakkhissāmi uposathakammaṃ karissāmi kalyāṇakammaṃ pūressāmīti ābhogo vā patthanā vā pariyuṭṭhānaṃ vā natthi apagataviññāṇattā pamattassa hi appamādābhāvāti tasmā Ubhopete ekasadisāva. Madāti mahārāja ārogyayobbanajīvitamadasaṅkhātā tividhā madā pamādo nāma jāyati. So madamatto pamādāpanno pāṇātipātādīni pāpakammāni karoti. Atha naṃ rājāno chindāpenti vā hanāpenti vā sabbassa vā dhanassa haranti evamassa pamādā ñātidhanajīvitakkhayo jāyati puna so dhanakkhayaṃ vā yasakkhayaṃ vā patto jīvituṃ asakkonto jīvitavuttatthāya kāyaduccaritādīni karoti iccassa khayā ca dosā jāyanti tena taṃ vadāmi. Mā mado bharatūsabhāti raṭṭhabhārakajeṭṭhaka bharatūsabha mā pamāda mā pamajjīti attho. Atthaṃ raṭṭhanti janapadavāsīnaṃ vuddhiñceva sakalaraṭṭhañca bahū pamādino jiṇṇā. Tesaṃ āvibhāvatthāya khantivādijātakamātaṅgajātakagurukajātakasarabhaṅgajātakacetiyajātakāni kathetabbāni. Gāminoti gāmabhojakāpi te gāmāpi bahupamādadosena jiṇṇā parihīnā vinaṭṭhā. Anāgārā agārinoti pabbajitā pabbajitapaṭipattito gīhipi gharāvāsato ceva dhaññādīhi ca bahū jiṇṇā parihīnāti vadati. Taṃ vuccate aghanti mahārāja yasabhogaparihāni nāma taṃ rañño dukkhaṃ vuccati bhogābhāvena hi niddhanassa yaso hāyati hīnayaso mahantaṃ dukkhaṃ pāpuṇāti. Nesa dhammoti mahārāja esa porāṇakarājūnaṃ dhammo na hoti. Iddhaṃ phītanti annapānādinā samiddhaṃ hiraññasuvaṇṇādinā phītaṃ. Na te puttāti mahārāja paveṇipālakā te puttā na bhavissanti. Raṭṭhavāsino hi adhammikarañño esa putto kiṃ amhākaṃ vuḍḍhiṃ karissati nāssa Chattaṃ dassāmāti chattaṃ na denti evameva tesaṃ paveṇipālakā puttā na honti nāma. Parijiṇṇanti parihīnaṃ. Rājā naṃ vāpīti sacepi so rājā hoti atha naṃ rājānaṃ samānaṃpi. Mantiyanti ayaṃ rājāti gurucittena samānetabbaṃ katvā na maññanti. Upajīvantāti upanissāya jīvantāpi ete ettakā janā gurucittena maññitabbaṃ na maññanti. Kiṃkāraṇā. Adhammikabhāvena. Sirīti yasavibhavo. Tacanti yathā urago jiṇṇaṃ tacaṃ jigucchanto jahati na puna oloketi evaṃ tādisaṃ rājānaṃ sirī jahati. Susaṃvihitakammantanti kāyadvārādīhi pāpakammaṃ akarontaṃ. Abhivaḍḍhantīti abhimukhaṃ gacchantā vaḍḍhanti. Sausabhāmivāti sausabhā iva. Appamattassa hi usabhajeṭṭhako gogaṇo viya bhogā vaḍḍhanti. Upassutinti janapadacārittasavanāya cārikaṃ attano sakalaraṭṭhe ca janapade ca cara. Tatthāti tasmiṃ raṭṭhe caranto daṭṭhabbaṃ disvā sotabbaṃ sutvā attano guṇāguṇaṃ paccakkhaṃ katvā tato attano hitapaṭipattiṃ paṭipajjissasi.