maccunā saṅgaro natthi lañcagāho na vijjati

yuddhaṃ natthi jayo natthi sabbe maccuparāyanā tesaṃ paralokaṃ gacchantānaṃ ṭhapetvā attanā kataṃ kalyāṇakammaṃ aññā patiṭṭhā nāma natthi evaṃ ittarapaccupaṭṭhānaṃ avassaṃ pahātabbaṃ yasaṃ nissāya pamādaṃ kātuṃ na vaṭṭati appamatteneva hutvā dhammena rajjaṃ kāretuṃ vaṭṭati porāṇakarājāno anuppannepi buddhe paṇḍitānaṃ ovāde ṭhatvā dhammena rajjaṃ kāretvā Devanagaraṃ pūrayamānā gamiṃsūti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatto rajjaṃ kārento aputtako ahosi patthento puttaṃ vā dhītaraṃ vā na labhi. So ekadivasaṃ mahantena parivārena uyyānaṃ gantvā divasabhāgaṃ uyyāne kīḷitvā maṅgalasālarukkhamūle sayanaṃ attharitvā thokaṃ niddāyitvā pabuddho sālarukkhaṃ oloketvā tattha sakuṇakulāvakaṃ passi. Saha dassanenevassa sineho uppajji. So ekaṃ purisaṃ pakkosāpetvā imaṃ rukkhaṃ abhiruhitvā etasmiṃ kulāvake kassaci atthitaṃ vā natthitaṃ vā jānāhīti āha. So abhiruhitvā tattha tīṇi aṇḍakāni disvā rañño ārocesi. Rājā tenahi etesaṃ upari nāsavātaṃ mā visajjesīti vatvā caṅkoṭake kappāsapicuṃ attharitvā tattheva tāni aṇḍakāni ṭhapetvā sanikaṃ otarāhīti otārāpetvā caṅkoṭakaṃ hatthena gahetvā katarasakuṇaṇḍakāni nāmetānīti amacce pucchi. Te mayaṃ na jānāma nesādā jānissantīti vadiṃsu. Rājā nesāde pakkosāpetvā pucchi. Nesādā mahārāja etesu ekaṃ ulūkaaṇḍaṃ ekaṃ sālikāaṇḍaṃ ekaṃ suvakaaṇḍanti kathayiṃsu. Kiṃ pana ekasmiṃ kulāvake tiṇṇaṃ sakuṇikānaṃ aṇḍāni hontīti. Āma deva paripanthe asati sunikkhittāni na nassantīti. Rājā tussitvā ime mama puttā bhavissantīti tāni tīṇi aṇḍāni tayo amacce paṭicchāpetvā ime mayhaṃ puttā bhavissanti tumhe sādhukaṃ paṭijaggitvā aṇḍakosato nikkhantakāle mama āroceyyāthāti āha. Te tāni sādhukaṃ rakkhiṃsu. Tesu paṭhamaṃ ulūkaaṇḍaṃ bhijji. Amacco ekaṃ nesādaṃ pakkosāpetvā itthībhāvaṃ vā purisabhāvaṃ vā jānāhīti vatvā tena taṃ vīmaṃsitvā purisoti vutte rājānaṃ upasaṅkamitvā putto te deva jātoti āha. Rājā tuṭṭho tassa bahuṃ dhanaṃ datvā puttakaṃ me sādhukaṃ paṭijagga vessantaroti cassa nāmaṃ karohīti vatvā uyyojesi. So tathā akāsi. Tato katipāhaccayena sālikāaṇḍaṃ bhijji. Sopi amacco taṃ nesādena vīmaṃsāpetvā itthīti sutvā rañño santikaṃ gantvā dhītā te deva jātāti āha. Rājā tuṭṭho tassapi bahuṃ dhanaṃ datvā dhītaraṃ me sādhukaṃ paṭijagga kuṇḍalinīti cassa nāmaṃ karohīti vatvā uyyojesi. Sopi tathā akāsi. Puna katipāhaccayena suvakaṇḍaṃ bhijji. Sopi amacco taṃ nesādena vīmaṃsitvā purisoti vutte rañño santikaṃ gantvā putto te deva jātoti āha. Rājā tuṭṭho tassapi bahuṃ dhanaṃ datvā puttassa me mahantena parivārena maṅgalaṃ katvā jambukoti cassa nāmaṃ karohīti vatvā uyyojesi. Sopi tathā akāsi. Te tayopi sakuṇā tiṇṇaṃ amaccānaṃ gehesu rājakumāraparihārena vaḍḍhanti. Rājā mama putto mama dhītāti voharati. Athassa amaccā aññamaññaṃ avahasanti passatha rañño kiriyaṃ tiracchānagate putto me dhītā meti vadanto vicaratīti. Taṃ sutvā rājā cintesi ime amaccā etesaṃ mama puttānaṃ paññāsampadaṃ na jānanti pākaṭaṃ Nesaṃ karissāmīti. Athekaṃ amaccaṃ vessantarassa santikaṃ pesesi tumhākaṃ pitā pañhaṃ pucchitukāmo kadā kira āgantvā pucchatūti. Amacco gantvā vessantaraṃ vanditvā taṃ sāsanaṃ ārocesi. Vessantaro attano paṭijaggitaṃ amaccaṃ pakkosāpetvā mayhaṃ pana pitā maṃ pañhaṃ pucchitukāmo tassa idhāgatassa sakkāraṃ kātuṃ vaṭṭati tāta kadā āgacchatīti pucchi. Amacco ito sattame divase āgacchatīti āha. Taṃ sutvā vessantaro pitā me ito sattame divase āgacchatīti vatvā uyyojesi. So āgantvā rañño ācikkhi. Rājā sattame divase nagare bheriñcārāpetvā puttassa nivesanaṃ agamāsi. Vessantaro rañño mahantaṃ sakkāraṃ kāresi antamaso dāsakammakarānaṃpi sakkāraṃ kārāpesi. Rājā vessantarassa sakuṇassa gehe bhuñjitvā mahantaṃ yasaṃ anubhavitvā sakanivesanaṃ āgantvā rājaṅgaṇe mahāmaṇḍapaṃ kārāpetvā nagare bheriñcārāpetvā alaṅkatamaṇḍape mahājanaparivāro nisīditvā vessantaraṃ ānetūti amaccassa santikaṃ pesesi. Amacco vessantaraṃ suvaṇṇapīṭhe nisīdāpetvā ānesi. Sakuṇo pitu aṅke nisīditvā pitarā saha kīḷitvā gantvā tattheva suvaṇṇapīṭhe nisīdi. Atha naṃ rājā mahājanamajjhe rājadhammaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๔,๓๐๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. เตสกุณชาดก”