๖. เตลปัตตชาดก

6. Telapattajātakaṃ

samatittikaṃ anavasesakanti idaṃ satthā sumbharaṭṭhe setakaṃ nāma nigamaṃ upanissāya aññatarasmiṃ vanasaṇḍe viharanto janapadakalyāṇisuttaṃ ārabbha kathesi.

Tatra hi bhagavā seyyathāpi bhikkhave janapadakalyāṇī janapadakalyāṇīti kho bhikkhave mahājanakāyo sannipateyya. Sā kho panesā janapadakalyāṇī paramapāsāvinī nacce paramapāsāvinī gīte janapadakalyāṇī naccati gāyatīti kho bhikkhave bhiyyoso mattāya mahājanakāyo sannipateyya. Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo sukhakāmo dukkhapaṭikūlo. Tamenaṃ evaṃ vadeyya ayante ambho purisa samatittiko telapatto antare ca mahājanakāyassa antare ca janapadakalyāṇiyā haritabbo puriso ca taṃ ukkhittāsiko ṭhito piṭṭhito Piṭṭhito anubandhissati yattheva taṃ thokaṃpi chaḍḍessasi tattheva te siraṃ pātessāmīti. Taṃ kiṃ maññatha bhikkhave api nu kho so puriso amuṃ telapattaṃ amanasikaritvā bahiddhā pamādaṃ āhareyyāti. No hetaṃ bhante. Upamā kho myāyaṃ bhikkhave katā atthassa viññāpanāya ayamettha attho samatittikotelapattoti kho bhikkhave kāyagatāyetaṃ satiyā adhivacanaṃ. Tasmātiha bhikkhave evaṃ sikkhitabbaṃ kāyagatā no sati bhāvitā bhavissati susamāraddhāti evañhi vo bhikkhave sikkhitabbanti idaṃ janapadakalyāṇisuttaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kathesi.

Tatthāyaṃ saṅkhepattho janapadakalyāṇīti janapadamhi kalyāṇī uttamā chassarīradosavirahitā pañcakalyāṇasamannāgatā sā hi yasmā nātidīghā nātirassā nātikīsā nātithūlā nātikāḷā nāccodātā atikkantā mānusakaṃ vaṇṇaṃ appattā devavaṇṇaṃ tasmā chassarīradosavirahitā nāma sā hi yasmā chavikalyāṇaṃ maṃsakalyāṇaṃ nahārukalyāṇaṃ aṭṭhikalyāṇaṃ vayakalyāṇanti imehi ca pañcahi kalyāṇehi samannāgatā pañcakalyāṇasamannāgatā nāma. Tassā hi āgantuko bhāsakiccannāma natthi attano sarīrobhāseneva dvādasahatthe ṭhāne ālokaṃ karoti piyaṅgusamā vā hoti suvaṇṇasamā vā hoti ayamassā chavikalyāṇatā. Cattāro panassā hatthapādā mukhapariyosānañca lākhārasaparikammakataṃ viya rattappavāḷarattakambalasadisaṃ hoti ayamassā maṃsakalyāṇatā. Vīsatinakhapattāni maṃsato amuttaṭṭhāne lākhārasapūritāni Viya muttaṭṭhāne khīradhārasadisāni ayamassā nahārukalyāṇatā. Dvattiṃsa dantā suphussitā sudhotaṭṭhapitavajirapantī viya khāyanti ayamassā aṭṭhikalyāṇatā. Vīsavassasatikāpi pana samānā soḷasavassuddesikā viya hoti nibbalipalitā ayamassā vayakalyāṇatā. Paramapāsāvinīti ettha pana pasavanaṃ pasavo pavattatīti attho. Pasavoeva pāsāvo. Paramo pāsāvo paramapāsāvo. So assā atthīti paramapāsāvinī. Nacce vā gīte vā uttamappavatti seṭṭhakiriyā uttamameva naccaṃ naccati gītañca gāyatīti vuttaṃ hoti. Atha puriso āgaccheyyāti na attano ruciyā āgaccheyya. Ayampanettha adhippāyo athettha mahājanamajjhe janapadakalyāṇiyā naccamānāya sādhu sādhūti sādhukāresu aṅgulipoṭhanesu celukkhepesu ca pavattamānesu taṃ pavuttiṃ sutvā rājā bandhanāgārato ekaṃ purisaṃ pakkosāpetvā nigaḷāni bhinditvā samatittikaṃ suparipuṇṇaṃ telapattaṃ tassa hatthe datvā ubhohi hatthehi daḷhaṃ gāhāpetvā ekaṃ asihatthaṃ purisaṃ āṇāpesi etaṃ gahetvā janapadakalyāṇiyā samajjaṭṭhānaṃ gaccha yattheva cesa pamādaṃ āgamma ekampi telavinduṃ chaḍḍeti tatthevassa sīsaṃ chindāti. So puriso asiṃ ukkhipitvā taṃ tajjento tattha nesi. So maraṇabhayena tajjito jīvitukāmatāya pamādavasena taṃ amanasikatvā sakiṃpi akkhīni ummiletvā taṃ janapadakalyāṇiṃ na olokesi. Evaṃ bhūtapubbamevetaṃ vatthuṃ. Sutte pana parikappavasenetaṃ vuttanti veditabbaṃ. Upamā kho myāyanti ettha pana telapattassa tāva kāyagatāya satiyā opammasaṃsandanaṃ katameva. Ettha pana rājā viya kammaṃ daṭṭhabbaṃ asi viya kilesā ukkhittāsikapuriso viya māro telapattahattho puriso viya kāyagatāsatibhāvako vipassakayogāvacaro.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๖๒๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. เตลปัตตชาดก”