๓. วิโรจนชาดก

3. Virocanajātakaṃ

lasī ca te nipphalitāti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattena gayāsīse sugatālayassa dassitabhāvaṃ ārabbha kathesi.

Devadatto hi parihīnajjhāno lābhasakkārā parihīno attheko upāyoti cintetvā satthāraṃ pañca vatthūni yācitvā alabhamāno dvinnaṃ aggasāvakānaṃ saddhivihārike adhunā pabbajite dhammavinayamhi akovide pañcasate bhikkhū gahetvā gayāsīsaṃ gantvā saṅghaṃ bhinditvā ekasīmāyaṃ āveṇikaṃ saṅghakammaṃ akāsi. Satthā tesaṃ bhikkhūnaṃ ñāṇaparipākakālaṃ ñatvā dve aggasāvake pesesi. Te disvā devadatto tuṭṭhamānaso rattiṃ dhammaṃ desayamāno buddhalīḷhaṃ karissāmīti sugatālayaṃ dassento vigatathīnamiddho kho āvuso sārīputta bhikkhusaṅgho paṭibhātu taṃ bhikkhūnaṃ dhammīkathā piṭṭhi me āgilāyati tamahaṃ āyamissāmīti vatvā niddaṃ upagato. Dve aggasāvakā tesaṃ bhikkhūnaṃ dhammaṃ desetvā maggaphalehi pabodhetvā Sabbe ādāya veḷuvanameva paccāgamiṃsu. Kokāliko vihāraṃ tucchaṃ disvā devadattassa santikaṃ gantvā āvuso devadatta parisante bhinditvā dve aggasāvakā vihāraṃ tucchaṃ katvā gatā tvaṃ pana niddāyasiyevāti vatvā uttarāsaṅgamassa apanetvā bhittiyaṃ piṭṭhikaṇṭakaṃ phusanto viya pañhikāya naṃ hadaye pahari. Tāvadevassa mukhato lohitaṃ uggañchi. So tato paṭṭhāya gilāno ahosi. Satthā theraṃ pucchi sārīputta tumhākaṃ gatakāle devadatto kiṃ akāsīti. Bhante devadatto amhe disvā buddhalīḷhaṃ karissāmīti sugatālayaṃ dassento mahāvināsaṃ pattoti. Satthā na kho sārīputta devadatto idāneva mama anubharonto vināsaṃ patto pubbepi pattoyevāti vatvā therena yācito atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kesarasīho hutvā himavantappadese kāñcanaguhāyaṃ vāsaṃ kappesi. So ekadivasaṃ kāñcanaguhāya nikkhamitvā vijambhitvā catuddisaṃ oloketvā sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkamanto mahāmahisaṃ vadhitvāva maṃsaṃ khāditvā ekaṃ saraṃ otaritvā maṇivaṇṇassa udakassa kucchiṃ pūretvā guhaṃ sandhāya pāyāsi. Atheko sigālo gocarappasuto sahasāva sīhaṃ disvā palāyituṃ asakkonto sīhassa purato pādesu patitvā nipajjati kiṃ jambukāti vutte ahaṃ te sāmi pāde upaṭṭhātukāmomhīti āha. Sīho sādhu ehi maṃ upaṭṭhaha Varamaṃsāni taṃ khādāpessāmīti vatvā sigālaṃ ādāya kāñcanaguhaṃ agamāsi. Sigālo tato paṭṭhāya sīhavighāsaṃ khādati. So katipāhaccayena thullasarīro ahosi. Atha naṃ ekadivasaṃ guhāyaṃ nipannakova sīho āha gaccha jambuka tvaṃ pabbatasikhare ṭhatvā pabbatapāde sañcarantesu hatthiassamahisādīsu yassa maṃsaṃ khāditukāmosi taṃ oloketvā āgantvā asukamaṃsaṃ khāditukāmomhīti vatvā viroca sāmīti vadehi ahaṃ taṃ vadhitvā madhuramaṃsaṃ khāditvā tuyhampi dassāmīti. Sigālo pabbatasikharaṃ abhiruhitvā nānappakāre mige oloketvā yasseva maṃsaṃ khāditukāmo ahosi kāñcanaguhaṃ pavisitvā tameva sīhassa ārocetvā pādesu patitvā viroca sāmīti vadati. Sīho vegena pakkhanditvā sacepi mattavaravāraṇo ahosi tattheva naṃ jīvitakkhayaṃ pāpetvā sayaṃpi varamaṃsaṃ khādati sigālassāpi deti. Sigālo kucchipūraṃ maṃsaṃ khāditvā guhaṃ pavisitvā niddāyati.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๗๘๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. วิโรจนชาดก”